Korczyn z Nad Niemnem – miejsce akcji i symbolika powieści
Poznaj znaczenie Korczyna w Nad Niemnem: jego rolę, symbolikę i wpływ na konflikty bohaterów, tradycję, pamięć oraz polskość.
Korczyn to serce świata przedstawionego w Nad Niemnem, dwór Benedykta Korczyńskiego położony na Grodzieńszczyźnie, nad rzeką, która porządkuje rytm życia bohaterów i nadaje temu miejscu szczególną rangę. To właśnie stąd najpełniej widać codzienność po powstaniu styczniowym: pracę, troskę o ziemię, rodzinne napięcia i ciężar pamięci. Ta przestrzeń znaczy jednak więcej niż tylko tło wydarzeń. W Korczynie ścierają się różne postawy, ambicje i wyobrażenia o przyszłości, a relacje z Bohatyrowiczami, Olszynką czy Osowcami wydobywają podziały społeczne oraz spór między tradycją a zmianą. Dzięki temu majątek staje się symbolem honoru, polskości i trudnego dziedzictwa. Korczyn nad Niemnem jako główne miejsce akcji powieści Korczyn nad Niemnem to najważniejsze miejsce akcji Nad Niemnem, dwór Benedykta Korczyńskiego położony na Grodzieńszczyźnie, nad rzeką Niemen. To właśnie tutaj skupia się codzienność bohaterów, ich rodzinne sprawy, napięcia i decyzje, które wykraczają poza prywatne życie. Korczyn w powieści nie jest zwykłym tłem wydarzeń. Pełni rolę osi całego świata przedstawionego. Z jednej strony pozostaje konkretnym majątkiem ziemskim, z drugiej, miejscem, w którym odbijają się najważniejsze problemy epoki po powstaniu styczniowym. Dzięki temu znaczenie Korczyna wykracza daleko poza funkcję „adresu” bohaterów. Gdzie leży Korczyn i jaką pełni funkcję w świecie przedstawionym Miejsce akcji Nad Niemnem zostało osadzone nad Niemnem, a Korczyn jest jednym z najważniejszych punktów tej przestrzeni. Dwór znajduje się na Grodzieńszczyźnie i pozostaje silnie związany z krajobrazem rzeki, ziemi i okolicznych miejsc ważnych dla bohaterów. W świecie przedstawionym Korczyn pełni kilka ról jednocześnie: jest siedzibą Benedykta Korczyńskiego i centrum życia dworskiego, stanowi punkt odniesienia dla innych miejsc akcji, porządkuje relacje między bohaterami z różnych środowisk, skupia kwestie majątkowe, rodzinne i społeczne. To właśnie z perspektywy Korczyna najlepiej widać układ sił między dworem, zaściankiem i innymi przestrzeniami powieści. Dlatego Korczyn organizuje utwór nie tylko geograficznie, ale też znaczeniowo. Korczyn jako centrum konfliktów rodzinnych, społecznych i światopoglądowych Korczyn jest symbolicznym centrum sporów, które napędzają fabułę. W tym miejscu spotykają się różne postawy społeczne i odmienne sposoby myślenia: tradycyjna szlachta, zubożała arystokracja oraz przedstawiciele zaścianka. Każda z tych grup inaczej rozumie obowiązek, dziedzictwo, pracę i własną pozycję. Szczególnie wyraźne są napięcia między Korczynem a Bohatyrowiczami. Konflikty ekonomiczne i światopoglądowe pokazują podziały społeczne oraz wzajemne niezrozumienie między grupami. Nie chodzi wyłącznie o majątek czy codzienne interesy, ale też o ocenę wartości, którymi warto się kierować. W Korczynie dochodzi również do zderzenia spraw prywatnych z publicznymi. Rodzinne urazy, ambicje i nieporozumienia nie istnieją w próżni, są częścią szerszego obrazu społeczeństwa, które próbuje odnaleźć się po historycznym wstrząsie. Dzięki temu Korczyn nad Niemnem staje się miejscem, gdzie osobiste doświadczenia bohaterów nabierają większego sensu. Znaczenie Korczyna na tle innych miejsc akcji w „Nad Niemnem” Znaczenie Korczyna najlepiej widać wtedy, gdy zestawi się go z innymi miejscami akcji. Majątek pełni funkcję punktu odniesienia dla takich przestrzeni jak zaścianek Bohatyrowiczów, Olszynka, Osowce czy miejsca historyczne związane z pamięcią zbiorową. Każde z tych miejsc wnosi do powieści inny rodzaj doświadczenia: zaścianek Bohatyrowiczów, podkreśla odmienny styl życia i inne rozumienie wspólnoty, Olszynka i Osowce, poszerzają obraz środowisk i relacji społecznych, mogiła powstańców oraz grób Jana i Cecylii, przenoszą uwagę z codzienności ku historii, pamięci i tożsamości. Na tym tle Korczyn pozostaje centrum życia ziemiańskiego, ale nie ma charakteru zamkniętego. Przeciwnie, stale wchodzi w relacje z otoczeniem. To właśnie te relacje nadają mu głębię. Bez Bohatyrowiczów czy miejsc pamięci Korczyn byłby jedynie dworem; dzięki nim staje się przestrzenią sporów o sens tradycji, pracy i wspólnego losu. Symbolika Korczyna: ziemia, pamięć, honor i polskość Symbolika Korczyna skupia najważniejsze idee obecne w powieści. To przestrzeń, w której ziemia nie oznacza wyłącznie własności, ale także odpowiedzialność, ciągłość i trwanie mimo trudnych warunków. Z Korczynem wiążą się szczególnie mocno cztery znaczenia: ziemia, jako podstawa bytu i przedmiot codziennej walki, pamięć, bo los teraźniejszości nie daje się oddzielić od doświadczeń przeszłości, honor, rozumiany jako wierność sobie, rodzinie i obowiązkom, polskość, podtrzymywana w realiach popowstaniowych, mimo presji historii. Korczyn stanowi też pole walki o zachowanie dziedzictwa. To miejsce, w którym przeszłość nie jest martwym wspomnieniem, lecz częścią codziennych decyzji i sporów. Dlatego lokalizacja w Nad Niemnem ma tak duże znaczenie interpretacyjne: krajobraz i majątek nie tylko otaczają bohaterów, ale współtworzą sens ich wyborów. Korczyn między tradycją a nowoczesnością W Korczynie wyraźnie widać napięcie między tym, co odziedziczone, a tym, co wymaga zmiany. Dwór jest miejscem przywiązanym do tradycji, ale jednocześnie nie może zatrzymać przemian społecznych i ekonomicznych. To właśnie tutaj szczególnie mocno ujawnia się pytanie, jak zachować ciągłość bez zamknięcia się na nową rzeczywistość. Korczyn nie jest prostym symbolem dawnego świata ani pochwałą bezrefksyjnej nowoczesności. Raczej pokazuje trud życia „pomiędzy”, między pamięcią o przeszłości a koniecznością mierzenia się z teraźniejszością. Ten rys jest ważny, bo pozwala zobaczyć bohaterów nie jako postacie oderwane od realiów, lecz jako ludzi uwikłanych w konkretne warunki po upadku powstania styczniowego. Właśnie dlatego Korczyn tak dobrze oddaje społeczne przemiany swojej epoki. Jak znaczenie Korczyna wpływa na interpretację powieści „Nad Niemnem” Bez zrozumienia, czym jest Korczyn, trudno dobrze odczytać sens Nad Niemnem. To nie tylko miejsce akcji, ale klucz do interpretacji całej powieści. W Korczynie krzyżują się najważniejsze tematy: praca na ziemi, pamięć narodowa, społeczne podziały, honor oraz pytanie o przyszłość wspólnoty. Korczyn pozwala też zobaczyć, że powieść nie opowiada wyłącznie o jednym dworze czy jednej rodzinie. Pokazuje szerszy obraz społeczeństwa po historycznym przełomie, w którym codzienne zmagania z losem łączą się z potrzebą zachowania tożsamości. Dlatego znaczenie Korczyna nie ogranicza się do fabuły, jest jednym z najważniejszych nośników sensu całego utworu. Bibliografia: Nad Niemnem Eliza Orzeszkowa - Nad Niemnem Nad Niemnem – matura
Czy przyspieszenie ziemskie zależy od masy ciała?
Czy przyspieszenie ziemskie zależy od masy? Sprawdź, dlaczego wszystkie ciała spadają tak samo szybko i od czego naprawdę zależy g.
W szkolnych doświadczeniach i codziennych wyobrażeniach łatwo pomylić dwie różne rzeczy: siłę ciężkości i samo przyspieszenie spadania. To właśnie stąd bierze się przekonanie, że cięższy przedmiot powinien spadać szybciej. Tymczasem przy powierzchni Ziemi tempo wzrostu prędkości w swobodnym spadku jest takie samo dla wszystkich ciał i wynosi średnio około 9,81 m/s². Znaczenie ma więc nie masa spadającego przedmiotu, ale właściwości naszej planety. Masa Ziemi, jej promień, a nawet miejsce, w którym wykonujemy pomiar, wpływają na wartość g bardziej niż to, czy w dłoni trzymamy piórko, piłkę czy kamień. To rozróżnienie porządkuje wiele popularnych nieporozumień. Czym jest przyspieszenie ziemskie i ile wynosi Przyspieszenie ziemskie to wielkość, która opisuje, jak szybko rośnie prędkość ciała podczas swobodnego spadku. W praktyce oznacza to, że jeśli pominiemy opór powietrza, prędkość spadającego obiektu zwiększa się średnio o około 9,81 m/s w każdej sekundzie. Najważniejsze fakty: przyspieszenie ziemskie oznacza się literą g jego orientacyjna wartość przy powierzchni Ziemi wynosi około 9,81 m/s² jednostką jest metr na sekundę do kwadratu (m/s²) dotyczy ruchu ciał pod wpływem grawitacji, zwłaszcza w spadku swobodnym Ta wartość jest powszechnie używana w szkolnych obliczeniach i codziennych wyjaśnieniach zjawisk fizycznych. W bardziej precyzyjnych pomiarach może się nieco różnić w zależności od miejsca. Czy przyspieszenie ziemskie zależy od masy ciała Nie. Przyspieszenie ziemskie nie zależy od masy spadającego ciała. To znaczy, że w spadku swobodnym wszystkie obiekty spadają z takim samym przyspieszeniem, niezależnie od tego, czy są lekkie, czy ciężkie. Innymi słowy: większa masa nie sprawia, że ciało „dostaje większe g” niż ciało lżejsze. To właśnie tutaj najczęściej pojawia się nieporozumienie. Wiele osób łączy większą masę z „silniejszym spadaniem”, ale w fizyce trzeba rozróżnić dwie rzeczy: przyspieszenie ziemskie – takie samo dla wszystkich ciał w tym samym miejscu, siłę ciężkości – większą dla ciał o większej masie. Dlatego odpowiedź na pytanie, czy przyspieszenie ziemskie masa są ze sobą powiązane, brzmi krótko: nie, masa ciała nie zmienia wartości g. Dlaczego masa wpływa na siłę ciężkości, ale nie na przyspieszenie w spadku swobodnym Masa ciała wpływa na jego ciężar, czyli siłę ciężkości. Opisuje to prosty wzór: F = m · g gdzie: F to siła ciężkości, m to masa ciała, g to przyspieszenie ziemskie. Z tego wynika, że im większa masa, tym większa siła ciężkości. Ciało o masie 10 kg ma większy ciężar niż ciało o masie 1 kg, bo działa na nie większa siła. Ale to nie oznacza, że spada szybciej. W spadku swobodnym masa ciała nie wpływa na przyspieszenie, choć wpływa na wartość siły. To właśnie różnica między pojęciami siła ciężkości masa a spadek swobodny masa bywa źródłem zamieszania. Najprościej ująć to tak: cięższe ciało jest mocniej przyciągane przez Ziemię, ale jednocześnie jego większa masa nie daje mu „dodatkowego bonusu” do przyspieszenia, dlatego końcowy efekt jest taki sam: przyspiesza tak samo jak ciało lżejsze. Od czego naprawdę zależy wartość g Wartość przyspieszenia ziemskiego zależy od właściwości Ziemi, a nie od cech spadającego przedmiotu. Pokazuje to wzór: g = G · M / R² gdzie: G to stała grawitacji, M to masa Ziemi, R to promień Ziemi. To dlatego masa ciała a grawitacja nie są zależne w taki sposób, jak czasem się wydaje. O wartości g decyduje planeta: jej masa i promień. W praktyce lokalna wartość przyspieszenia ziemskiego nie jest wszędzie identyczna. Zmienia się m.in. wraz z: szerokością geograficzną wysokością nad poziomem morza Przykładowo: na biegunach wynosi około 9,83 m/s² na równiku około 9,78 m/s² To niewielkie różnice, ale mają znaczenie w dokładnych pomiarach i eksperymentach. Są też ważne przy urządzeniach pomiarowych, takich jak wagi czułe na lokalne zmiany przyspieszenia ziemskiego. Przyspieszenie grawitacyjne a przyspieszenie ziemskie: skąd bierze się różnica W codziennym użyciu te pojęcia często traktuje się jak to samo, ale w praktyce warto je rozróżniać. Przyspieszenie grawitacyjne odnosi się do działania samej grawitacji. Przyspieszenie ziemskie może dodatkowo uwzględniać wpływ ruchu obrotowego Ziemi, czyli działania siły odśrodkowej. To właśnie dlatego rzeczywista wartość g na powierzchni Ziemi nie jest idealnie taka sama wszędzie. Obrót Ziemi sprawia, że przy równiku przyspieszenie ziemskie jest trochę mniejsze niż na biegunach. Na co dzień ta różnica zwykle nie ma większego znaczenia. W zadaniach szkolnych i prostych obliczeniach najczęściej przyjmuje się po prostu g = 9,81 m/s². Jak rozumieć spadek swobodny w praktyce Spadek swobodny to ruch ciała, na które działa tylko grawitacja. W takim ujęciu warto pamiętać o jednej zasadzie: bez uwzględniania oporu powietrza wszystkie ciała spadają tak samo szybko pod względem przyrostu prędkości. W praktyce oznacza to, że: po 1 sekundzie prędkość rośnie średnio o około 9,81 m/s po 2 sekundach wzrasta dalej w tym samym tempie masa przedmiotu nie zmienia samego przyspieszenia To dobry punkt wyjścia do zrozumienia codziennych przykładów. Jeśli dwa ciała spadają inaczej, zwykle nie chodzi o zmianę wartości g, tylko o to, że w rzeczywistych warunkach pojawiają się dodatkowe czynniki. W samym modelu spadku swobodnego przyspieszenie ziemskie pozostaje takie samo dla każdego ciała znajdującego się w tym samym miejscu. Najczęstsze błędy i mity związane z zależnością między masą a grawitacją Najwięcej nieporozumień bierze się z mieszania pojęć. Warto uporządkować je w prosty sposób. 1. „Cięższy przedmiot ma większe przyspieszenie ziemskie” To mit. Cięższy przedmiot ma większy ciężar, ale nie większe przyspieszenie ziemskie. 2. „Skoro siła ciężkości jest większa, to ciało musi spadać szybciej” Nie w sensie przyspieszenia w spadku swobodnym. Większa siła ciężkości idzie w parze z większą masą ciała, więc samo g pozostaje takie samo. 3. „Przyspieszenie ziemskie zależy od masy ciała” Nie zależy. Zależy od cech Ziemi, przede wszystkim od jej masy i promienia. 4. „Wartość g jest wszędzie identyczna” Nie całkiem. Lokalnie zmienia się w zależności od szerokości geograficznej i wysokości nad poziomem morza. 5. „Przyspieszenie grawitacyjne i przyspieszenie ziemskie to zawsze dokładnie to samo” W prostych obliczeniach często można je tak traktować, ale dokładniej rzecz ujmując, przyspieszenie ziemskie może uwzględniać także wpływ obrotu Ziemi. W zapamiętaniu pomaga jedna prosta zasada: masa zmienia ciężar ciała, ale nie zmienia wartości g. To najkrótsza odpowiedź na pytanie o związek między masą a grawitacją. Bibliografia: Siła ciężkości - Leszek Bober. Fizyka z pasja! Przeczytaj - Zależność przyspieszenia ziemskiego od... Wpływ przyspieszenia ziemskiego na pomiar masy przy...
Pierwszy spektakl w życiu Twojego dziecka. Polski Teatr Tańca zaprasza rodziny z dziećmi na wyjątkową premierę
Czy pierwsze miesiące życia mogą stać się inspiracją dla sztuki? Czy codzienne czynności związane z opieką nad niemowlęciem mogą zamienić się w choreografię? Na te pytania odpowiada „w y p r a w k a” – nowa propozycja Polskiego Teatru Tańca, skierowana do rodzin z dziećmi w wieku od 3 do 12 miesiąca życia. Premiera spektaklu odbędzie się 17 lipca o godz. 11.00 w siedzibie Polskiego Teatru Tańca przy ul. S. Taczaka 8 w Poznaniu. Kolejne pokazy zaplanowano na 18 lipca o godz. 11.00 i 15.00.
„w y p r a w k a” to interaktywny spektakl taneczny, który z czułością i uważnością przygląda się codzienności opieki nad najmłodszymi dziećmi. Za choreografię odpowiada Hanna Bylka-Kanecka, a wraz z nią spektakl tworzy zespół sześciu tancerzy w różnym wieku. W przedstawieniu zwykłe, powtarzalne czynności zostają przekształcone w choreografię bliskości – pełną rytmu, troski i intuicyjnego ruchu. Twórcy spektaklu kierują uwagę na gesty, które dla rodziców i opiekunów są częścią codzienności. Jakim gestem karmisz swoje dziecko? Jaką choreografię tworzą ręce podczas przewijania, kołysania czy noszenia? Jak wygląda ruch zapinania pasów w foteliku albo podnoszenia malucha z łóżeczka? To właśnie z tych prostych czynności spektakl wydobywa ich ukryte znaczenia, pokazując je jako czuły rytuał budujący relacje i wspólnotę. Codzienna opieka staje się tu punktem wyjścia do opowieści o bliskości. Powtarzalne gesty, wykonywane każdego dnia, układają się w sekwencje ruchu, które budują więź między dzieckiem a opiekunem. Spektakl zachęca do spojrzenia na te dobrze znane czynności z innej perspektywy i dostrzeżenia ich znaczenia. „w y p r a w k a” bada ruch opiekuńczy jako doświadczenie wspólne i kulturotwórcze – zbiór gestów jednocześnie przekazywanych i ewoluujących z pokolenia na pokolenie. To opowieść o pierwszych relacjach, o ciele jako języku troski oraz o tym, co dajemy dzieciom na początku tej wielkiej wyprawy zwanej życiem. Spektakl pokazuje, że właśnie w codziennych gestach zapisane są doświadczenia budujące więzi i przekazywane kolejnym pokoleniom. Autorką choreografii jest Hanna Bylka-Kanecka – choreografka, badaczka i mama, która skupia się na projektach choreograficznych dla rodzin z dziećmi. Jej projekty wzmacniają międzypokoleniowe więzi, a największą artystyczną inspirację czerpie z cielesnej obserwacji różnych kolorów własnego macierzyństwa. To właśnie te doświadczenia stały się punktem wyjścia do stworzenia spektaklu poświęconego pierwszym relacjom, ruchowi opiekuńczemu i codziennym gestom bliskości. „w y p r a w k a” jest propozycją skierowaną do rodzin z niemowlętami, dla których teatr może stać się przestrzenią wspólnego doświadczenia. Spektakl koncentruje się na tym, co dobrze znane każdemu opiekunowi najmłodszych dzieci – codziennych rytuałach, prostych gestach i ruchach, które z czasem stają się naturalnym językiem troski i bliskości. Bilety Bilety w cenie: 60 zł (bilet normalny), 40 zł (bilet ulgowy), bilet familijny 1 dziecko i 2 dorosłych – 90 zł, bilet duet 1 dziecko i 1 dorosły – 70 zł można kupować online w serwisie bilety24.pl oraz w siedzibie Polskiego Teatru Tańca od poniedziałku do piątku w godz. 10.00-18.00 i godzinę przez każdym spektaklem. PREMIERA: 17 lipca 2026, godz. 11:00 Drugi pokaz: 18 lipca 2026, godz. 11:00 Trzeci pokaz: 18 lipca, godz. 15:00
Jak zapewnić dziecku bezpieczeństwo w sieci? Rozmowa z ekspertem Google, Kamilem Brzezińskim
Wiele dzieci swobodnie korzysta z telefonów, tabletów czy komputerów eksplorując Internet. Treści z jakimi się w nim spotykają mogą jednak nie tylko sprzyjać ich edukacji i rozrywce, ale również być nieodpowiednie lub stwarzać zagrożenie. W jaki sposób rodzice powinni zapewnić dzieciom bezpieczeństwo w sieci? Na nasze pytania odpowiada ekspert Kamil Brzeziński, Product Manager w Google, prelegent konferencji “Safe Family Day”, zorganizowanej przez Mamotoja.pl oraz Polki.pl i Google Polska, poświęconej bezpieczeństwu dzieci w Internecie.
Znamy film “Kevin w Sam w Domu”, można go w pewnym sensie zastosować jako alegorię do współczesnych czasów, kiedy dziecko zostaje samo w przestrzeni Internetu. Co właściwie czeka na dziecko w Internecie, gdy rodzice “nie patrzą”? To bardzo trafna alegoria. Kiedy Kevin został sam, na początku świetnie się bawił, jedząc lody i oglądając telewizję, ale szybko musiał zmierzyć się z realnym zagrożeniem. Podobnie jest w sieci. Gdy rodzice “nie patrzą”, dziecko na początku eksploruje fascynujący świat gier i bajek. Jednak bez nadzoru bardzo szybko może natrafić na treści, na które nie jest gotowe emocjonalnie. Czekają tam na nie nieodpowiednie obrazy (przemoc, pornografia), cyberprzemoc (hejt ze strony rówieśników lub nieznajomych), a także internetowi oszuści i drapieżnicy (tzw. grooming). Ponadto, w sieci czają się pułapki w postaci algorytmów zaprojektowanych tak, by zatrzymać uwagę dziecka jak najdłużej, co często prowadzi do przestymulowania, problemów ze snem i uzależnienia od ekranu. Dziecko bez wsparcia dorosłego jest w tym cyfrowym świecie po prostu bezbronne. W takim razie, w jaki sposób my, rodzice możemy zadbać o bezpieczeństwo swojego dziecka w sieci? Jakie narzędzia kontroli rodzicielskiej mogą być w tym dla nas wsparciem? Bezpieczeństwo w sieci opiera się na dwóch filarach: relacji z dzieckiem i wsparciu technologicznym. Żadna aplikacja nie zastąpi szczerej rozmowy, edukowania o zagrożeniach i budowania zaufania, by dziecko nie bało się do nas przyjść, gdy coś w sieci je zaniepokoi. Aplikacje takie jak Google Family Link to nasze “cyfrowe pasy bezpieczeństwa” albo, jak to ująłem w swojej prezentacji, “cyfrowy kask”. Narzędzie to pozwala nam nie tyle inwigilować, co mądrze towarzyszyć dziecku. Dzięki niemu możemy: Ustawić limity czasu spędzanego przed ekranem (np. 2 godziny dziennie i blokada telefonu na czas snu), Zatwierdzać lub blokować aplikacje, które dziecko chce pobrać, Sprawdzać lokalizację urządzenia, Włączyć funkcję SafeSearch, która filtruje drastyczne lub przeznaczone dla dorosłych wyniki wyszukiwania w Google. Czy takie narzędzia i ustawienia można dostosować do wieku dziecka? Zdecydowanie tak i to jest ich największa zaleta. Cyfrowe rodzicielstwo musi ewoluować wraz z dorastaniem dziecka. To naturalne, że 7-latek potrzebuje zupełnie innej ochrony niż 14-latek. W Google Family Link możemy elastycznie dostosowywać zasady. Dla młodszych dzieci możemy stworzyć tzw. "białą listę" i zezwolić wyłącznie na aplikacje edukacyjne oraz na korzystanie z YouTube Kids, gdzie treści są rygorystycznie filtrowane. Wraz z wiekiem, filtry w sklepie Google Play czy na platformie YouTube mogą być stopniowo luzowane (np. dopuszczając treści dla nastolatków). Z czasem zdejmujemy blokady na konkretne aplikacje, ale wciąż możemy monitorować ogólny czas przed ekranem, ucząc nastolatka samoregulacji. Rodzice w trosce o bezpieczeństwo decydują się na pełne ograniczenie dostępu do Internetu. Czy w dzisiejszych czasach taki zakaz ma sens Rozumiem intencje, które za tym stoją, ale w dzisiejszych czasach całkowity zakaz to iluzja bezpieczeństwa. Po pierwsze, cyfrowe wykluczenie często oznacza wykluczenie z grupy rówieśniczej. Dzieci rozmawiają o grach, wymieniają się notatkami na komunikatorach - odcięcie od tego rodzi frustrację i poczucie osamotnienia. Miałem tak ze swoją córką. Długo broniliśmy się przed smartfonem dla niej i była ostatnia w klasie, i to kilka lat za rówieśnikami, kiedy dostała swój pierwszy telefon. Po drugie, zakazany owoc smakuje najlepiej. Dziecko i tak znajdzie dostęp do sieci – u koleżanki, w szkole, na niezabezpieczonym urządzeniu – i będzie tam całkowicie pozbawione naszej opieki oraz umiejętności radzenia sobie z zagrożeniami. Zamiast chować Internet przed dziećmi, naszym zadaniem jest nauczenie ich, jak bezpiecznie po nim nawigować. To tak, jak z nauką pływania – nie zamykamy przed dzieckiem basenu w obawie przed utonięciem, tylko zakładamy mu rękawki, wchodzimy do wody razem z nim i powoli uczymy, jak utrzymać się na powierzchni. Znowu przytoczę przykład z naszego domu, w którym nie używa się Tik-Toka, a córka i tak dzięki swojej grupie na WhatsApp poznaje krótkie filmy, przed którymi chcieliśmy ją chronić. AI stało się ogólnodostępne, z narzędzi mogą korzystać osoby od 13 roku życia. Jakie podejście powinien przyjąć rodzic wobec narzędzi AI? Co rodzice powinni wiedzieć o AI np. o asystencie Gemini jako narzędziu? Przede wszystkim – nie należy się AI bać. Narzędzia takie jak sztuczna inteligencja od Google (Gemini) stają się nowym standardem w pracy i edukacji. Rodzice powinni przyjąć postawę otwartego przewodnika. Należy uświadomić dziecku, że AI to asystent, który pomoże w burzy mózgów do szkolnego projektu, wytłumaczy trudne zagadnienie z fizyki czy pomoże w nauce języków. Trzeba jednak podkreślić, że AI nie jest wyrocznią. Sztuczna inteligencja czasami się myli (tzw. halucynacje), dlatego każdą informację należy traktować krytycznie i umieć zweryfikować ją w wiarygodnych źródłach. Warto też pamiętać, że zgodnie z regulaminem, młodzież poniżej 13 roku życia może korzystać z Gemini, ale pod warunkiem, że ich konta Google są zarządzane właśnie przez usługę Family Link, co daje rodzicom dodatkową kontrolę. Jakie narzędzia i zasady najlepiej sprawdziły się w Twojej rodzinie? Co mógłbyś poradzić rodzicom, którzy chcieliby zapewnić swoim dzieciom bezpieczne środowisko cyfrowe? W moim domu najlepiej sprawdziła się zasada złotego środka i "stref wolnych od ekranów". Przy stole podczas posiłków nie korzystamy z telefonów – i ta zasada dotyczy również nas, dorosłych! Jeśli chodzi o narzędzia, Google Family Link daje mi ogromny spokój ducha, szczególnie w kwestii harmonogramu snu (blokowanie telefonu o konkretnej godzinie) i weryfikacji tego, z jakich aplikacji i gier korzystają. Jeden z moich synów jest już dorosły, a drugi w tym roku wchodzi w dorosłość, więc dla nich narzędzia się już nie przydają. Jednak młodsza córka (12 lat) jest pod naszą kontrolą ze wsparciem aplikacji do zarządzania czasem i aplikacjami. Moją główną radą dla rodziców jest: bądźcie cyfrowymi przewodnikami, a nie tylko policjantami. Zamiast tylko ograniczać, zapytajcie dziecko: "W co dzisiaj grasz? Pokażesz mi, jak to działa?". Oglądajcie z nimi filmiki, grajcie w ich gry. Kiedy wykażemy szczere zainteresowanie ich cyfrowym światem, one znacznie chętniej przyjdą do nas po pomoc, gdy spotka je tam coś złego. Ja w ten sposób zacząłem grać w Minecraft, Fortnite i Valorant oraz zrozumiałem co to jest Roblox. Najlepiej uczyć się od naszych dzieci i uczyć ich przez wspólną zabawę w cyfrowym świecie.
CYBEX ponownie w czołówce testów ADAC 2026. Co wyróżnia nagrodzone modele?
W najnowszych testach ADAC z maja 2026 roku marka CYBEX po raz kolejny znalazła się w ścisłej czołówce producentów fotelików samochodowych. Dwa modele – Sirona Ti oraz Pallas G3 – zostały uznane za „najlepsze w swojej klasie”, uzyskując ocenę „DOBRY” (2,5) w swoich kategoriach.
To nie pierwszy taki wynik. W ubiegłym roku podobne wyróżnienie zdobył również model Solution G2, który w testach ADAC 2025 otrzymał ocenę „DOBRY” (2,1). Wyniki te pokazują wyraźną konsekwencję – rozwój produktów idzie tu w parze z realnie potwierdzonym poziomem bezpieczeństwa. Sirona Ti – bezpieczeństwo od pierwszych dni Sirona Ti to model przeznaczony dla dzieci od urodzenia do około 4. roku życia, który w testach ADAC 2026 uzyskał ocenę „DOBRY” (2,5) i tytuł „najlepszy w swojej klasie” w kategorii fotelików dla młodszych dzieci. Podstawą jego konstrukcji jest możliwość przewożenia dziecka tyłem do kierunku jazdy, co pozwala w przypadku zderzenia lepiej rozłożyć siły działające na ciało i znacząco ograniczyć obciążenie szyi. Takie rozwiązanie przekłada się na wyższy poziom bezpieczeństwa w porównaniu do jazdy przodem. W codziennym użytkowaniu istotną rolę odgrywa baza z funkcją obrotu 360°, która ułatwia wkładanie i wyjmowanie dziecka. Jednocześnie konstrukcja fotelika umożliwia dopasowanie pozycji oraz wysokości zagłówka do etapu rozwoju dziecka, co przekłada się zarówno na komfort, jak i ergonomię. System ochrony bocznej wspiera bezpieczeństwo w przypadku zderzeń, a dodatkowe elementy, takie jak wentylacja czy osłona przeciwsłoneczna, pomagają utrzymać odpowiednie warunki w trakcie podróży. Pallas G3 – alternatywa dla tradycyjnych pasów Drugim wyróżnionym modelem jest Pallas G3, który również uzyskał ocenę „DOBRY” (2,5) i tytuł „najlepszy w swojej klasie” w swojej kategorii. To fotelik przeznaczony dla dzieci od około 15. miesiąca życia aż do wieku szkolnego, w którym zastosowano technologię osłony tułowia zamiast klasycznej uprzęży. Takie rozwiązanie pozwala rozłożyć siły działające podczas zderzenia na większą powierzchnię ciała, co może ograniczyć obciążenie szyi i zwiększyć poziom ochrony. Jednocześnie konstrukcja została opracowana z myślą o ograniczeniu błędów użytkownika. Instalacja osłony odbywa się jednym kliknięciem, co upraszcza codzienne korzystanie z fotelika i daje większą pewność prawidłowego zabezpieczenia dziecka. Bezpieczeństwo w trakcie jazdy wspierają również rozwiązania takie jak odchylany zagłówek, który pomaga utrzymać głowę dziecka w odpowiedniej pozycji, oraz system ochrony bocznej redukujący siły działające podczas kolizji. Solution G2 – mobilność bez kompromisu Na tle najnowszych wyników warto przypomnieć również model Solution G2, który w testach ADAC 2025 uzyskał ocenę „DOBRY” (2,1) i został uznany za najlepszy w swojej klasie w kategorii fotelików dla starszych dzieci. To fotelik samochodowy z wysokim oparciem, który wyróżnia się możliwością składania, co przekłada się na większą wygodę przechowywania i transportu. Niska waga oraz kompaktowe rozmiary po złożeniu ułatwiają przenoszenie, co ma znaczenie m.in. przy częstej zmianie samochodu. Jednocześnie model ten nie rezygnuje z rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo. Konstrukcja została wyposażona w odchylany zagłówek, który pomaga utrzymać głowę dziecka w bezpiecznej pozycji podczas snu, oraz system ochrony bocznej wspierający bezpieczeństwo w przypadku zderzeń. Regulacja wysokości zagłówka i elastyczne elementy boczne pozwalają dopasować fotelik do wzrostu dziecka na kolejnych etapach jego rozwoju. Co wyniki ADAC oznaczają w praktyce? Testy ADAC należą do najbardziej wymagających i kompleksowych ocen fotelików samochodowych, ponieważ uwzględniają nie tylko bezpieczeństwo w testach zderzeniowych, ale także ergonomię i łatwość użytkowania. W tegorocznych wynikach wyraźnie widać kilka kluczowych kierunków rozwoju: rosnące znaczenie jazdy tyłem do kierunku jazdy w najmłodszych grupach, większy nacisk na ograniczenie błędów użytkownika, łączenie zaawansowanych rozwiązań bezpieczeństwa z codzienną wygodą. Dla rodziców oznacza to większy wybór modeli dopasowanych nie tylko do wieku dziecka, ale również do stylu życia i sposobu użytkowania fotelika. Na znaczenie tych wyników zwraca uwagę również Johannes Schlamminger, CEO CYBEX: „Nasza konsekwencja w dążeniu do zwiększania bezpieczeństwa dzieci przełożyła się już na ponad 600 nagród. Ochrona najmłodszych pasażerów jest fundamentem wszystkiego, co robimy, a innowacje i technologia pozostają w centrum naszych działań. Wyróżnienie przyznane przez ADAC ma dla nas szczególne znaczenie, ponieważ bezpieczeństwo od zawsze stanowi kluczową wartość marki CYBEX.”
Dziecko kontra hejt w sieci. Rozmowa z Ewą Abart, ekspertką i organizatorką akcji “Hejt nie jest OK”
Hejt w sieci stał się w ostatnich latach znaczącym problemem wśród dzieci i młodzieży. Internet, który dla wielu z nich jest miejscem codziennej komunikacji i rozrywki, może łatwo stać się narzędziem cyberprzemocy. Czym jest hejt, jakie są jego konsekwencje oraz co zrobić, by uchronić dziecko przed cyberprzemocą? Na ten temat rozmawiamy z Ewą Abart – lektorką i aktywistką, działającą przeciw hejtowi w ramach akcji “Hejt nie jest OK”, która niedawno była prelegentką na konferencji Safe Family Day dotyczącej bezpieczeństwa dzieci w sieci, organizowanej przez portale mamotoja.pl, polki.pl oraz Google Polska.
Niedawno miał premierę Pani film w ramach akcji “Hejt nie jest OK”, który porusza temat cyberprzemocy. Co dzieje się po jego publikacji? Jakie wiadomości do Pani płyną? Bardzo optymistyczne. Dostaję codziennie wiadomości z całej Polski od różnych osób, że film rzeczywiście jest realnym narzędziem walki z hejtem i sięgają po niego zarówno młodzi ludzie jak i dorośli. To było zresztą moim największym marzeniem i założeniem powstania całej akcji społecznej „Hejt nie jest OK”. Pierwsze było słuchowisko napisane wspólnie z dziećmi z jednej z warszawskich szkół i nagrane głosami tych dzieci. Od tamtego czasu zaczęłam dostawać bardzo dużo zapytań o możliwość wykorzystania słuchowiska w ramach lekcji wychowawczych, co dało mi jasny impuls, że stan wiedzy na temat cyberprzemocy, jak i dostępność narzędzi do jej zwalczania jest bardzo mała. Dlatego od 3 lat prowadzę tę akcję dostarczając darmowe narzędzia do walki z hejtem. Dziś to już słuchowisko, podcast, opowiadania napisane przez dzieci do dzieci i najważniejsze, czyli film antyhejtowy, który od 2 czerwca jest dostępny dla wszystkich bezpłatnie w sieci. To bardzo ważne, by świadomość istnienia tych narzędzi dotarła do jak największej liczby odbiorców, na tym teraz ogniskuję swoja pracę. Co sprawiło, że zaangażowała się Pani w aktywizm przeciw cyberprzemocy wśród dzieci? Osobiste doświadczenia moich dzieci. Oboje, a dzieli ich 5 lat różnicy doświadczyli ogromnej fali hejtu i bardzo źle to na nich wpłynęło. Czas powracania do równowagi emocjonalnej u moich dzieci był tym momentem, w którym podjęłam decyzję by zacząć aktywnie przeciwstawiać się hejtowi. Czasem żartobliwie mówię, że lektorka wkurza się w audio, dlatego w audio właśnie powstał pierwszy element akcji i tak, już od tamtego czasu nie mogę się zatrzymać. Kto może zostać ofiarą hejtu? W jakich miejscach dziecko może spotkać się z taką formą przemocy? Niestety w tym znaczeniu hejt jest demokratyczny – dotyka nas wszystkich, niezależnie od wieku, pozycji społecznej czy zasobności portfela. Najdotkliwszy jest jednak dla młodych osób, bo w ich przypadku uderza bezpośrednio w lęki nazywane przez psychologów FOMO, czyli z angielskiego fear of missing out – strach przed tym, że coś nas ominie, że zostaniemy wykluczeni. Mówiąc wprost – że będziemy sami. Dzieci z największym hejtem spotykają się w szkołach i tego my, jako rodzice nie jesteśmy w stanie wyeliminować, ale możemy znacznie ograniczyć, pracując nad absolutnym zakazem używania telefonu w szkole. Mimo, że rodzice są pewni swojej bliskiej relacji z dzieckiem, nie zawsze jest ono gotowe opowiedzieć o swoich problemach. Jakie zachowania mogą wskazywać na to, że doświadcza ono przemocy online? Na jakie kwestie warto szczególnie zwrócić uwagę? Stres jaki towarzyszy cyberprzemocy, a jednocześnie wstyd, jakiego młody człowiek doświadcza bardzo często powoduje, że nasze dzieci same z siebie nie przyjdą do nas, rodziców, i nie powiedzą, z czym się mierzą. Nie chcą nas zmartwić, albo boją się naszej krytycznej oceny tego zjawiska – powodów jest mnóstwo. Dlatego tak ważna jest obserwacja naszych dzieci pod kątem radykalnej zmiany zachowań, która może być wynikiem hejtu właśnie. Jak to rozpoznać: jeżeli nasze dziecko z dnia na dzień zmienia swój sposób zachowania w radykalny sposób (zwykle ciche staje się wybuchowe, a zazwyczaj energiczne przesypia dnie) musimy włączyć lampkę ostrzegawczą. Warto zaobserwować, czy nie reaguje nerwowo na sygnały telefonu (po każdym piknięciu sms-a czy Whatsappa biegnie sprawdzić telefon), świadczy to o jakiejś stresującej sytuacji, która rozgrywa się w cyberprzestrzeni. Często właśnie tak zaczyna się lawina hejtu, która nie wyłapana przez otoczenie może przysypać każdego z nas w krótkim czasie. Rozmowa z dzieckiem, taka prewencyjna, taka ośmielająca je w relacjach z nami otwiera drzwi do reakcji, czasem ratującej życie. Za dzieckiem, które doświadcza przemocy stoi nie tylko rodzic, ale także i polskie prawo. Jakie kroki podjąć, jeśli dziecko doświadczyło przemocy? Jakie konsekwencje mogą spotkać sprawców przemocy? Przede wszystkim należy pamiętać, że cyberprzemoc, tak samo jak akty przemocy w realu, jest ścigana prawem karnym. Mówimy tu o tych zachowaniach, które wpisują się w artykuły kodeksu karnego. Dla przykładu Art.190 KK – groźba karalna, Art.212 KK – zniesławienie czy Art 216 KK – zniewaga, to tylko niektóre przepisy, które umożliwiają nam wszczęcie postępowania przeciwko cyberprzestępcy. Sprawcy hejtu muszą zrozumieć, że słowa ranią tak jak czyny i za naruszenie naszych dóbr osobistych, naszego dobrego imienia grozi kara taka sama, jak za przestępstwa w świecie realnym. Ważne, by podkreślić w tym miejscu, że jeżeli kogoś nie stać na płatną pomoc prawną, musi poszukać najbliżej swojego miejsca zamieszkania bezpłatnego punktu pomocy prawnej, by we właściwy sposób przejść drogę interwencji. Co do samego dziecka – należy zadbać o profesjonalne wsparcie psychologiczne w czasie przechodzenia przez falę hejtu. Co jeśli to my jesteśmy rodzicem dziecka, które jest sprawcą cyberprzemocy? Przede wszystkim nigdy nie wolno nam zakłamywać rzeczywistości i nie przyjmować do siebie ewidentnych dowodów na winę naszego dziecka. Musimy sprawdzić wszystkie fakty i poradzić się pedagogów, jak rozmawiać z naszym dzieckiem o tym, co się wydarzyło i jak rozpocząć zmianę. To trudne, ale nie niemożliwe, a nas jako rodziców nic nie zwalnia z odpowiedzialności wychowania naszych dzieci na przyzwoitych ludzi. Jakie historie cyberprzemocy szczególnie zapadły Pani w pamięć? Niestety, z uwagi na delikatność materii nie mogę dosłownie zacytować tych historii, ale proszę mi uwierzyć, ze skala okrucieństwa jest niewyobrażalna. Mój film zadedykowałam pamięci Julii Zięby, wspaniałej młodej dziewczyny z Lubina, której hejt odebrał sens życia. Jak straszne muszą być te mechanizmy, że młoda osoba z kochającego domu wybiera takie rozwiązanie. Za każdym razem, jak o tym myślę, łamie mi to serce, ale jednocześnie dodaje motywacji do dalszej walki. Z resztą, w moim filmie wypowiadają się rodzice Julii, Monika i Wojtek, którzy w niebywale bohaterski sposób próbują ostrzec innych rodziców przed niebezpieczeństwami sieci. Podziwiam ich odwagę i siłę. W jaki sposób możemy wspólnie budować bezpieczniejsze środowisko online dla dzieci? Rozmową z naszymi dziećmi o cyberprzemocy, uważnością, włączoną empatią! Przykład idzie z góry – jeżeli my zmienimy nasze cyfrowe nawyki i pokażemy te higienę cyfrową naszym dzieciom, to one wdrukują sobie taki wzorzec zachowań. Wiem, że to trudne, dlatego właśnie zrobiłam film antyhejtowy, by każdy zagubiony rodzić, pedagog, a nade wszystko młody człowiek, dostał narzędzie do walki z hejtem. Hejt rani tak samo, niezależnie od tego, czy doświadczamy go na żywo czy przez ekran telefonu. Dlatego tak ważne jest tworzenie przestrzeni wolnej od nienawiści, w której dzieci będą czuć się bezpiecznie. Wspierając wartościową misję akcji Ewy Abart ,,Hejt nie jest OK”, zachęcamy do obejrzenia edukacyjnego filmu Hejt nie jest OK - film edukacyjny o cyberprzemocy dla dzieci i nastolatków. Materiał nie tylko przybliża czym jest zjawisko hejtu w sieci, ale również podpowiada jak mądrze wspierać najmłodszych, którzy doświadczyli przemocy w cyfrowym świecie.
„Zapomniałam o dziecku w aucie i poszłam na zakupy. Już nigdy nie odważę się spojrzeć w oczy mężowi”
To miał być szybki, rutynowy skok do supermarketu po drodze z pracy. Czerwcowy żar lał się z nieba, a ja byłam potwornie zmęczona po całym tygodniu dopinania projektów. W głowie miałam tylko listę zakupów: mleko, chleb, składniki na obiad i nowa zabawka na zbliżające się urodziny mojego czteroletniego synka, Kubusia. Zaparkowałam auto w cieniu pod galerią handlową, wzięłam torebkę i szybkim krokiem ruszyłam w stronę chłodnych, klimatyzowanych alejek sklepowych.
Minęło może piętnaście, dwadzieścia minut. Stałam właśnie przy kasie samoobsługowej, pakując zakupy, gdy mój telefon w kieszeni zaczął natarczywie wibrować. Spojrzałam na ekran − dzwonił mój mąż, Jarek. Paraliżujący telefon między półkami − Słucham, kochanie, już kończę zakupy − powiedziałam luźnym tonem. − Anka, na miłość boską, gdzie ty jesteś?! − w słuchawce usłyszałam drżący głos męża. − Jestem na parkingu pod galerią. Stałem obok twojego samochodu. Kubuś czeka tu w tym potwornym upale! Płacze! W tamtym ułamku sekundy czas się zatrzymał. Poczułam, jak cała krew odpływa mi z twarzy, a żołądek zwija się w supeł. Przez głowę przemknęła mi najgorsza, najbardziej paraliżująca myśl: zapomniałam o własnym dziecku. Zostawiłam je w rozgrzanym aucie. Porzuciłam zakupy przy kasie, upuściłam torbę i zaczęłam biec przed siebie na oślep, taranując ludzi w przejściu. Moje oczy zalały się łzami, a w gardle uwiązł mi niemy krzyk rozpaczy. Wyobrażałam sobie najgorsze scenariusze, o których tak często słyszy się w mediach. Bieg przez piekło na parking Wypadłam z galerii na rozgrzany asfalt parkingu. Moje serce biło tak mocno, że o mało nie wyskoczyło mi z klatki piersiowej. Z daleka zobaczyłam nasz samochód. Obok niego stał Jarek, trzymając na rękach zapłakanego Kubusia. Wokół kręciło się kilku gapiów. Dopadłam do nich, padając na kolana. Szlochałam tak mocno, że nie mogłam złapać tchu. Zaczęłam całować rączki synka, przepraszać męża, błagać o wybaczenie za moją niewybaczalną, potworną bezmyślność. Kubuś był czerwony na buzi, przytulał się mocno do taty, a Jarek patrzył na mnie dziwnym wzrokiem. − Jak mogłam... Jak mogłam o nim zapomnieć?! − wyłam z bezsilności i poczucia winy, wiedząc, że już nigdy nie spojrzę mężowi w oczy po tym, co zrobiłam jako matka. − Anka, co ty wyprawiasz? Czemu ty tak płaczesz? − zapytał Jarek, kompletnie nie rozumiejąc mojej histerii. Prawda, która zmieniła wszystko Dopiero po chwili mąż kucnął przy mnie, położył mi rękę na ramieniu i mocno mną potrząsnął. Jego głos nagle stracił ton pełny irytacji, ustępując miejsca ogromnemu wzruszeniu i... lekkiemu, nerwowemu uśmiechowi. − Anka, uspokój się i posłuchaj mnie uważnie! − powiedział stanowczo. − Ty o nikim nie zapomniałaś. Ja odebrałem Kubusia z przedszkola, bo skończyłem zmianę przed czasem. Dziecko cały czas było ze mną! Zamarłam, patrząc na niego przez łzy z kompletnym niezrozumieniem. Jarek zaczął szybko tłumaczyć całe to gigantyczne, absurdalne nieporozumienie. Okazało się, że Jarek wziął Kubusia z przedszkola i przyjechali pod galerię swoim samochodem, żeby zrobić mi niespodziankę i odebrać mnie po zakupach. W aucie zrobiło się duszno, a mały − który już wcześniej był marudny i czerwony od płaczu, bo w przedszkolu uderzył się w paluszek − zaczął głośno szlochać. Mąż dzwonił do mnie po prostu zirytowany tym, że muszą na mnie czekać w dusznym samochodzie. Nie miał pojęcia, że jego słowa ułożą się w mojej głowie w tak tragiczny obraz. Siedziałam na krawężniku, tuląc do siebie synka, a moja paraliżująca rozpacz w ułamku sekundy zamieniła się w gigantyczną ulgę. Choć przeżyłam najgorsze dziesięć minut w swoim życiu, to potworne nieporozumienie skończyło się najpiękniejszym, rodzinnym uściskiem. Zobacz też: „Mąż zarabiał w Niemczech na nasz dom. Gdy niespodziewanie odwiedziłam go z dziećmi, prawda ścięła mnie z nóg”
60% dzieci ze świetlic środowiskowych nie ma szans wyjechać na wakacje – rusza kampania społeczna Fundacji POCIECHA
Zbliżają się wakacje, które dla dzieci są czasem odpoczynku, przestrzenią do poznawania świata i rozwijania swoich zainteresowań. Niestety nie dla wszystkich. Wiele z nich na co dzień zmaga się z problemami, które nie tylko nie pozwalają im na beztroski odpoczynek, ale też nierzadko zabierają radość dzieciństwa. O tym problemie mówi kampania społeczna „Podaruj dzieciom trochę słońca”, organizowana przez Fundację POCIECHA.
Z badania przeprowadzonego przez Fundację POCIECHA wynika, że aż 59,4% dzieci uczęszczających do świetlic środowiskowych nie ma szans na wakacyjny wyjazd. Przyczyny braku wyjazdów są różne, jednak najczęściej pojawiają się niewystarczające fundusze. Taką odpowiedź zaznaczyło aż 94.9% badanych świetlic. Problem leży głębiej – przyczyny braku wyjazdów Brak funduszy to niestety tylko wierzchołek góry lodowej. Przyczyn należy doszukiwać się głębiej. Najczęściej pojawiającymi się problemami były: brak zatrudnienia rodziców (15,3%), wielodzietność (11,9%), choroby w rodzinie (8,5%), a także rodzice samotnie wychowujący dzieci (6,8%). Dzieci uczęszczające do świetlic środowiskowych często pochodzą z rodzin, w których występuje tzw. dziedziczenie biedy. Jest to proces społeczny, w którym niedostatek „przechodzi” z pokolenia na pokolenie wskutek powielania błędnych schematów. Odpowiedź na problem – fundacyjne kolonie Od 10 lat Fundacja POCIECHA organizuje wyjazdy wakacyjne dla dzieci ze świetlic środowiskowych. Podczas takich kolonii dzieci odkrywają świat, uczą się nowych umiejętności, nawiązują przyjaźnie i spędzają czas pod okiem wykwalifikowanych wychowawców oraz psychologa. Co ważne – na koloniach realizowany jest także program „EkonoMOCNI”, który uczy najmłodszych rozsądnego gospodarowania finansami. Dzieci poznają, czym jest inwestycja, uczą się sposobów na oszczędzanie czy mądre wydawanie. Wiedza, którą tam otrzymują, zostaje z nimi na dłużej i pozwala lepiej wejść w dorosłe życie. – „Z kolonii najbardziej zapamiętam tworzenie biznesów oraz zarabianie walut” – powiedział Kacper, uczestnik zeszłorocznych kolonii na Kaszubach na pytanie o wrażenia z wyjazdu. - Program "EkonoMOCNI" w tym roku będziemy realizować już po raz drugi, bo wiemy, jak wiele dobrego może zdziałać. Dzieci uczą się podstaw zarządzania finansami, co pomaga im przełamać schematy i wyjść z kręgu dziedziczenia biedy - tłumaczy Joanna Pieszka, prezeska Fundacji POCIECHA - Poza tym nasze kolonie są też dobrym miejscem, by dzieci zobaczyły inne życie. Dla większości z nich te kolonie są jedyną możliwością na dobre spędzenie wakacji i często pierwszym wyjazdem poza miejsce zamieszkania - mówi. Wyjazdy wakacyjne w liczbach W zeszłym roku POCIECHA zabrała na wakacje 148 dzieci z 9 świetlic środowiskowych z terenu całej Polski (m.in. z Zagórowa, Zabłudowa czy Wrocławia). Na nadchodzące wakacje Fundacja POCIECHA również ma już szeroko zakrojone plany. Organizowane będą 2 turnusy, w Tatry i nad Bałtyk, na które pojedzie 142 dzieci z 6 świetlic środowiskowych (m.in. w Starej Kiszewie, Rudzie Śląskiej czy Rumii) oraz jednego domu dziecka we Wrocławiu. Wśród atrakcji będą kąpiele w morzu, wycieczki po górach, pływanie kajakiem, park linowy, aquapark, a także warsztaty plastyczne oraz spotkania z psychologiem. Podaruj dzieciom trochę słońca! Nadchodzą wakacje, które dla wielu dzieci niestety nie będą czasem odpoczynku. Twoje działanie może pomóc im odkryć piękno świata i zobaczyć, że można żyć inaczej. Jak możesz pomóc? To proste – wystarczy, że wejdziesz na stronę internetową i dokonasz wpłaty na wyjazdy wakacyjne. To jeden gest, który niesie wielką wartość! Patronami medialnymi kampanii są portale: Mamo To Ja, Dziecko w Podróży oraz BabyGo. Spot kampanii „Podaruj dzieciom trochę słońca” można obejrzeć pod tym linkiem.
„Mama miała genialne wyczucie. To imię nadane mi w latach 80. brzmi dziś jak synonim luksusu”
Czy imię nadane dziecku w latach osiemdziesiątych może po latach stać się symbolem elegancji i światowego sznytu? Przeczytaj pełen dumy i emocji list młodej kobiety, która zachwyca się decyzją swojej mamy i udowadnia, że jedno rzadkie imię potrafi otworzyć wiele drzwi we współczesnym świecie.
Szanowna Redakcjo, piszę do Was z poczuciem ogromnej wdzięczności i podziwu dla mojej mamy, która kilkadziesiąt lat temu podjęła decyzję, jaka do dzisiaj ułatwia mi życie i buduje moją pewność siebie na każdym kroku. Kiedy patrzę na współczesne, niezwykle powtarzalne rankingi popularności, rozumiem, że moja mama miała po prostu genialne wyczucie, wybierając dla mnie w latach osiemdziesiątych imię, które dzisiaj brzmi jak synonim luksusu, sukcesu i ponadczasowej klasy. W czasach, gdy polskie porodówki były zalane falami małych Kasiek, Magd, Anek czy Monik, moja mama postanowiła pójść pod prąd i podarować mi tożsamość, która wyróżni mnie z tłumu w sposób niezwykle subtelny. Nazwała mnie Diana. Wtedy, w głębokim PRL-u, otoczenie pukało się w głowę, ciotki i sąsiadki twierdziły, że to wymysł, zagraniczna fanaberia i imię, które zupełnie nie pasuje do realiów szarych blokowisk z wielkiej płyty. Dzisiaj, jako dorosła, prawie czterdziestoletnia kobieta, zbieram najwspanialsze owoce tego wyboru, za każdym razem, gdy muszę przedstawić się nowym znajomym, partnerom biznesowym czy klientom w mojej pracy. Moje imię nie zestarzało się ani o dzień, nie niesie ze sobą zapachu dawno minionej epoki i brzmi tak niesamowicie dumnie, że z całego serca dziękuję mamie za jej odwagę i niezwykły zmysł estetyczny. Wyjątkowa historia i królewski sznyt ukryty w imieniu W latach osiemdziesiątych oczy całego świata były zwrócone na Wielką Brytanię i młodą, niezwykle stylową księżną Walii, która odmieniła wizerunek tamtejszej monarchii. Moja mama, podobnie jak miliony kobiet na globie, była zafascynowana jej klasą, empatią i niezwykłą urodą, i to właśnie pod wpływem tamtych wydarzeń postanowiła nazwać mnie Diana. Choć dla wielu osób w Polsce tamtego okresu brzmiało to bardzo egzotycznie, imię to ma przecież głębokie, klasyczne korzenie, sięgające mitologii rzymskiej, gdzie Diana była dumną boginią łowów, lasów i księżyca. Ta potężna, niezależna kobieca energia jest zakodowana w moim imieniu od samego początku i czuję, że miała ogromny wpływ na to, kim dzisiaj jestem. W przeciwieństwie do wielu innych imion z tamtej dekady, które z czasem utknęły w martwym punkcie i dziś kojarzą się głównie z surowymi urzędniczkami czy ciociami z imienin, Diana przeszła próbę czasu w sposób absolutnie perfekcyjny. To imię nie pachnie kurzem dawnego systemu, nie ma w sobie ciężaru i szarości, z jaką często kojarzymy tamte lata w Polsce. Brzmi czysto, jasno i bardzo międzynarodowo, co we współczesnym, globalnym świecie jest ogromnym atutem, którego nie da się przecenić. Kiedy podróżuję, pracuję przy zagranicznych projektach czy poznaję ludzi z całego świata, nikt nie łamie sobie języka na moim imieniu − ono wszędzie budzi natychmiastowy szacunek, kojarząc się z elegancją z wyższej półki. Wiele moich rówieśniczek żali się, że wstydzi się swoich imion z lat osiemdziesiątych, bo czują, że dodają im lat albo szufladkują je w konkretnej grupie społecznej. Ja mam dokładnie na odwrót − czuję, że moje imię dodaje mi blasku, elegancji i sprawia, że nawet w zwykłym dresie czuję się pewnie i z klasą. Ponadczasowa klasa retro kontra współczesne hity z rankingów Dzisiejsze listy najpopularniejszych imion dla dziewczynek są pełne Oliwii, Julii czy Zuzann − to piękne imiona, ale jest ich na placach zabaw tak potwornie dużo, że całkowicie straciły swoją unikalność i wyjątkowy charakter. Rodzice w pogoni za nowoczesnością często wybierają imiona, które za dwadzieścia lat będą miały dokładnie ten sam problem, co Kasie czy Aśki z mojego pokolenia − staną się masową metryką konkretnej dekady. Diana wymyka się tym wszystkim ramom, ponieważ jest imieniem rzadkim, szlachetnym i nie poddaje się chwilowym, agresywnym modom dyktowanym przez internetowe trendy. Zwracam się do wszystkich przyszłych mam, które stoją przed dylematem, jak nazwać swoją wyczekiwaną córeczkę: szukajcie inspiracji w ponadczasowej klasyce, która nie zestarzeje się wraz z upływem lat. Nie bójcie się imion, które dziś mogą wydawać się otoczeniu zbyt odważne czy eleganckie, bo to właśnie one dadzą Waszym dzieciom siłę i unikalny charakter w dorosłym życiu. Moja mama miała odwagę zaufać swojej intuicji i dzięki temu podarowała mi najpiękniejszy prezent, jaki mogłam dostać na całe życie. Diana Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Moja mama nadała mi to imię w latach 80. Dziś wstydzę się przedstawiać nowym znajomym”
Co zrobić, żeby dzieci były bezpieczne w sieci? Polki.pl, Mamotoja.pl i Google razem na Safe Family Day
27 maja 2026 roku odbyła się konferencja Safe Family Day zorganizowana wspólnie przez Mamotoja.pl, Polki.pl oraz Google. Wśród gości nie zabrakło ekspertów, którzy opowiedzieli nam, jak zapewnić dzieciom bezpieczeństwo w sieci.
W dzisiejszych czasach jedną z najbardziej nurtujących rodziców kwestii jest bezpieczeństwo dzieci w sieci. Cyberprzestrzeń otacza nas bowiem z każdej strony i nie sposób wykluczyć z niej naszych pociech. Właśnie dlatego rodzice coraz częściej szukają wiedzy na ten temat oraz przestrzeni do wymiany doświadczeń z innymi. A my jesteśmy od tego, żeby im w tym pomóc. Właśnie dlatego Mamotoja.pl połączyło siły z Polki.pl i Google i zorganizowało konferencję Safe Family Day dotyczącą bezpieczeństwa dzieci w sieci. Konferencja Safe Family Day - Mamotoja.pl razem z Polki.pl i Google Konferencję otworzyła Marta Kabulska, redaktorka naczelna Mamotoja.pl oraz Polki.pl i wraz z Karoliną Kalinowską, dyrektorką segmentu Women & Food w Burda Media Polska, opowiedziała o naszych serwisach oraz całej akcji. Następnie poprowadziła panel dyskusyjny na temat tego, "Jak nie zgubić dzieci w sieci?". Zapytała o to swoje rozmówczynie - dr Zuzannę Jastrzębską-Krajewską oraz aktorkę Monikę Mrozowską. Potem na scenie pojawił się ekspert Google Polska. Kamil Brzeziński, który opowiedział o tym, co możemy zrobić, żeby faktycznie chronić dzieci w sieci, jednocześnie nie zabraniając im surfowania po internecie. Później przeszliśmy do niezwykle ważnego tematu, jakim jest hejt. Ewa Abart, twórczyni akcji społecznej "Hejt nie jest ok", opowiedziała o tym, jak chronić się przed nienawiścią w internecie i jednocześnie, gdzie szukać pomocy, jeśli my lub nasze dzieci padniemy jej ofiarą. Bo najważniejsza jest ochrona dzieci w sieci Ostatni panel dotyczył równowagi między rodzicami, dziećmi i internetem. Rozmówcami Marty Kabulskiej byli Beti Ogarnia oraz Przemek Broniek, którzy jako małżeństwo wypowiedzieli się na temat tego, jak udaje im się we własnym domu zachować tę równowagę. Pojawił się także niezwykle emocjonujący temat prawa do wizerunku dzieci oraz tego, jak szkoły je wykorzystują. To wywołało dyskusję wśród zebranych i pojawiło się wiele głosów z publiczności na ten temat. W związku z nadchodzącym Dniem Dziecka wielu gości przybyło ze swoimi pociechami, dla których również przygotowaliśmy moc atrakcji. Była m.in. specjalna strefa z grami i zabawami offline oraz kreatywnymi warsztatami, podczas których najmłodsi mogli tworzyć personalizowane kubki metodą sublimacji, dekorować lusterka oraz przygotowywać obrazki z mchu. Na ostatnią atrakcję skusiła się nawet nasza redaktorka naczelna. Bardzo dziękujemy wszystkim za wspaniale spędzony czas.
„Nie udało mi się…”, czyli jak rozmawiać z dzieckiem o sukcesie i porażce?
Pierwszy przegrany mecz, gorsza ocena, nieudany występ. Praca plastyczna, której nikt nie wybrał na konkurs… To wszystko sprawia, że pewność dziecka chwieje się w posadach. Ale wcale nie musi tak być! Dorośli często chcą w takich momentach jak najszybciej naprawić sytuację. Pocieszyć, odwrócić uwagę, powiedzieć: „nic się nie stało”. Tymczasem dla dziecka właśnie stało się coś bardzo ważnego. Coś, co zostanie z nim dużo dłużej niż sama porażka. Bo w takich momentach dziecko wcale nie uczy się tylko tego, że czasem się przegrywa. Uczy się przede wszystkim tego, co porażka mówi o nim samym. Czy oznacza, że jest słabe? Że się nie nadaje? Że zawiodło?
Dzieci nie rodzą się z lękiem przed porażką Małe dzieci przewracają się dziesiątki razy, zanim nauczą się chodzić. Budują wieże, które za chwilę się rozsypią. Rysują bez zastanawiania się, czy ktoś uzna ich pracę za wystarczająco dobrą. Mają w sobie naturalną zdolność do próbowania, testowania, popełniania błędów i zaczynania od nowa. Lęku przed porażką uczą się później. Czasem bardzo subtelnie. Kiedy na przykład słyszą, że trzeba być najlepszym. Kiedy sukces staje się główną walutą uwagi i uznania. Kiedy bardziej chwalimy wynik niż wysiłek. Kiedy porażkę traktuje się jak coś wstydliwego, co trzeba szybko przykryć albo wymazać. A przecież nie ma rozwoju bez niepowodzeń! Nie można nauczyć się odwagi, kiedy nie ryzykujemy. Trudno oczekiwać od dziecka sprawczości, gdy nie pozwalamy mu na momenty, w których coś się rozsypuje. Dziecko, które nigdy nie doświadcza porażki albo nie ma prawa jej przeżyć, bardzo często wyrasta na dorosłego, który panicznie boi się próbować. Na sukces składają się nie tylko wygrane Problem polega też na tym, że dzieci bardzo szybko zawężają definicję sukcesu. Sukces zaczyna oznaczać ocenę, medal, miejsce na podium albo bycie „najlepszą”. Wszystko inne wydaje się niewystarczające. Tymczasem sukcesem bywa czasem samo podjęcie próby. Zadanie pytania mimo stresu. Wyjście na scenę z drżącymi nogami. Przyznanie się do błędu. Spróbowanie jeszcze raz i kolejny. Jeśli dzieci tego nie usłyszą od dorosłych, same raczej do tego nie dojdą. Zwłaszcza w świecie, który pokazuje głównie efekt końcowy: zwycięzców, rekordy, perfekcyjne historie i ludzi, którym „udało się od razu”. A prawda wygląda zupełnie inaczej. Większość rzeczy nie wychodzi za pierwszym razem. Czasem nie wychodzi przez lata. Dzieci potrzebują prawdziwych historii, a nie perfekcyjnych bohaterów Właśnie dlatego tak ważne są opowieści pokazujące nie tylko sukces, ale także drogę do niego: błędy, trudności, zwątpienie, kolejne próby. To jeden z powodów, dla których kampania „Zachwyć się sobą. Zachwyć się Polską” tak mocno skupia się na realnych historiach ludzi, którzy tworzyli, odkrywali i zmieniali świat właśnie tutaj, w Polsce. Nie po to, by budować dzieciom nierealistyczny obraz sukcesu, ale by pokazać, że za każdym osiągnięciem stoją odwaga, wytrwałość i gotowość do zaczynania od nowa. To szczególnie ważne dziś, kiedy dzieci i młodzież żyją pod ogromną presją osiągnięć, ocen i porównywania się z innymi. Wciąż zbyt rzadko pokazujemy im współczesne przykłady polskich osiągnięć w nauce, technologii czy biznesie, a jednocześnie zbyt często utrwalamy stereotypy mówiące, kto „powinien” odnosić sukcesy i w jakich dziedzinach. Materiały przygotowane w ramach kampanii pomagają rozmawiać z dziećmi nie tylko o sukcesie, ale też o drodze, która do niego prowadzi. Pokazują, że talent nie ma płci, a rozwój bardzo rzadko jest prostą linią. Bezpłatne materiały do kreatywnej i inspirującej zabawy można pobrać tutaj. Najgorsze, co można powiedzieć? „Nic się nie stało” Choć zwykle wynika to z troski, taki komunikat często unieważnia dziecięce emocje. Bo dla dziecka naprawdę coś się stało. Jest rozczarowane, zawstydzone, smutne albo złe na siebie. Znacznie bardziej pomaga proste: „Widzę, że jest ci trudno”. Bo dzieci nie zawsze potrzebują gotowych rozwiązań. Nierzadko znacznie bardziej potrzebują dorosłego, który wytrzyma ich emocje bez natychmiastowego naprawiania świata. To właśnie wtedy uczymy dzieci najważniejszej rzeczy – że porażka nie jest końcem relacji, miłości ani poczucia bezpieczeństwa. Przykład idzie z góry - dzieci patrzą na dorosłych Nie da się nauczyć dziecka zdrowego podejścia do porażki, jeśli sami traktujemy każdy błąd jak katastrofę. Dzieci bardzo uważnie obserwują dorosłych. Widzą, czy potrafimy śmiać się z własnych pomyłek, czy umiemy powiedzieć „nie wyszło mi”. Czy próbujemy jeszcze raz czy raczej rezygnujemy przy pierwszym niepowodzeniu. Jeśli rodzic żyje w ciągłym napięciu perfekcjonizmu, dziecko szybko przejmuje ten sam lęk. Jeśli natomiast widzi, że można popełnić błąd i nadal być wartościowym człowiekiem, dostaje coś znacznie ważniejszego niż motywacyjny wykład – dostaje wzór, który będzie dla niego drogowskazem. Na koniec dnia wcale nie chodzi o sukces To może być trudne do przełknięcia, ale dla rodziców celem nie powinno być wychowanie dziecka, które zawsze wygrywa. Celem jest wychowanie człowieka, który nie przestanie próbować. Takiego, który będzie umiał cieszyć się z sukcesów, a jednocześnie nie będzie budował całej swojej wartości wyłącznie na nich. Człowieka, który wie, że można upaść, pomylić się, zacząć jeszcze raz i nadal być kimś ważnym. Bo dzieci nie potrzebują życia bez porażek. Potrzebują pewności, że porażka nie odbiera im prawa do marzeń.
Kosmopark w Warszawie. Tu nauka naprawdę wciąga jak dobra zabawa
Rodzice dobrze znają ten moment, kiedy dziecko mówi: „jeszcze pięć minut”. W Kosmoparku w warszawskim Blue City to „pięć minut” potrafi spokojnie zamienić się w kilka godzin. I zwykle nikt nie ma z tym problemu. Bo to nie jest wystawa, na którą przychodzi się tylko „obejrzeć”. To przestrzeń, która od pierwszych kroków zachęca do działania. Zamiast patrzenia z dystansu — dotykanie, sprawdzanie, testowanie. Zamiast spokojnego przechodzenia od punktu do punktu — ciągłe zatrzymywanie się i pytanie: „chodź, zobacz jeszcze to”. I nagle okazuje się, że nauka o kosmosie nie tylko nie jest trudna, ale też potrafi wciągnąć na dobre.
Właśnie dlatego Kosmopark szybko przełamuje schemat, że „dzieci się bawią, a rodzice patrzą”. Tu wszyscy wchodzą w to razem. Dzieci przejmują inicjatywę, dorośli dają się wciągnąć, a po chwili trudno powiedzieć, kto bawi się lepiej. Na miejscu czeka ponad 40 interaktywnych atrakcji, rozłożonych na przestrzeni około 2000 m². To wystarczająco dużo, żeby „tylko na chwilę” zamieniło się w dłuższą wizytę. Bo zanim ktokolwiek zdąży spojrzeć na zegarek, pojawia się klasyczne: „jeszcze tylko tam pójdziemy” — a potem kolejne „tam”. Już od wejścia wiadomo, że to nie będzie zwykłe zwiedzanie. Światło się zmienia, dźwięk buduje klimat, a kolejne strefy stopniowo prowadzą przez kosmiczne doświadczenia, które bardziej się przeżywa niż ogląda. W pewnym momencie łatwo zapomnieć, że za ścianą jest centrum handlowe — ma się raczej wrażenie, jakby się znalazło w scenografii filmu albo w zupełnie innej rzeczywistości, gdzieś pomiędzy kosmosem a wyobraźnią. Edukacja, która angażuje zmysły Największą siłą Kosmoparku nie jest sama liczba atrakcji, ale sposób, w jaki zostały zaprojektowane. Tutaj wiedzy nie podaje się w formie suchych faktów. Tu się ją po prostu przeżywa. Dzieci nie tylko słyszą o grawitacji — mogą ją poczuć. Nie tylko dowiadują się, że kosmos rządzi się innymi prawami — mogą sprawdzić, jak ciało reaguje na nietypowy ruch, zmianę perspektywy czy chwilowe zaburzenie równowagi. I właśnie dlatego takie doświadczenia zostają w pamięci znacznie dłużej niż klasyczna lekcja. Jedną z atrakcji, które robią szczególne wrażenie, jest symulator żyroskopowy. Obrót w trzech osiach sprawia, że ciało traci orientację, a błędnik zaczyna pracować na pełnych obrotach. To z jednej strony solidna dawka adrenaliny, z drugiej — bardzo konkretna lekcja pokazująca, z jak wymagającymi warunkami mierzą się astronauci. Zupełnie inne wrażenia wywołuje Vortex Tunnel. Teoretycznie wszystko jest stabilne, w praktyce — nic nie wydaje się pewne. Wirująca przestrzeń wokół sprawia, że mózg zaczyna gubić sygnały, a zmysły przestają działać tak, jak zwykle. Dla dzieci to przede wszystkim świetna zabawa. Dla dorosłych — zaskakujące przypomnienie, jak łatwo można oszukać własną percepcję. Technologia, której nie ma w domu Duże wrażenie robi również strefa VR. I nie chodzi tu o zwykłe założenie gogli. W Kosmoparku wirtualna rzeczywistość została połączona z ruchem, wibracjami i fizycznym odczuwaniem symulacji. Spacer po obcej planecie czy sterowanie statkiem kosmicznym przestają być ekranową rozrywką. Zaczynają przypominać krótką podróż — taką, w której ciało reaguje razem z obrazem. To właśnie ten moment szczególnie mocno działa na starsze dzieci, nastolatków i dorosłych. Technologia przestaje być gadżetem, a staje się pełnym doświadczeniem — takim, o którym chce się później opowiadać. Od opowieści o kosmosie do działania Podróż w Kosmoparku zaczyna się od historii — i to dosłownie. Odwiedzający oglądają elementy związane z wyprawami kosmicznymi: rakiety, skafandry i wyposażenie astronautów, a prowadzący opowiadają o tym, jak wygląda praca poza Ziemią. To ważna część wystawy, bo buduje kontekst. Dzieci nie trafiają od razu w sam środek atrakcji, ale stopniowo wchodzą w temat: czym jest lot w kosmos, jak wygląda praca astronauty, dlaczego warunki poza Ziemią są tak wymagające i co sprawia, że eksploracja kosmosu od lat fascynuje ludzi. Dalej wystawa przechodzi od opowieści do działania. Zamiast słuchać o zjawiskach fizycznych, odwiedzający mogą zobaczyć je w praktyce — sprawdzić, jak działa energia, pobawić się światłem i reakcjami, a przy okazji zrozumieć rzeczy, które w szkolnym podręczniku często wydają się znacznie bardziej skomplikowane. Plasma Lab przyciąga uwagę od pierwszych sekund, ale równie dużym zainteresowaniem cieszą się stanowiska pokazujące, jak zmienia się waga człowieka na różnych planetach. To jeden z tych momentów, w których dzieci reagują śmiechem, a dorośli zatrzymują się na chwilę dłużej. Możliwość „postawienia pierwszego kroku na Jowiszu” czy sprawdzenia własnych parametrów w kosmicznych warunkach działa na wyobraźnię i zostaje w pamięci na dłużej. Kosmos, który łączy pokolenia Kosmopark dobrze sprawdza się jako przestrzeń wspólnego spędzania czasu. Rodzice nie są tu jedynie obserwatorami, którzy czekają, aż dzieci skończą zabawę. Mogą odkrywać wystawę razem z nimi, testować atrakcje, zadawać pytania i przeżywać te same emocje. To również ciekawa propozycja dla szkół. Wizyta może być uzupełnieniem lekcji, ale w znacznie bardziej angażującej formie. Zamiast słuchać o kosmosie wyłącznie w klasie, uczniowie mogą wejść w przestrzeń, która pozwala zobaczyć i doświadczyć wybranych zjawisk w praktyce. Szczegóły organizacji wizyt grupowych dostępne są tutaj. Na miejscu można też zorganizować kosmiczne wydarzenie. Uczestnicy biorą udział w misji prowadzonej przez animatora i wcielają się w rolę astronautów. Do tego dochodzą tematyczne słodkości oraz pamiątkowe zdjęcia w strojach kosmicznych, dzięki czemu wizyta zamienia się w coś więcej niż zwykłe zwiedzanie. Co warto wiedzieć przed wizytą Dostępne są różne warianty biletów — od standardowych po rozszerzone, takie jak Premium czy VIP, które obejmują dodatkowe doświadczenia, m.in. VR lub warsztaty. Na miejscu działa szatnia oraz sklep z pamiątkami, w którym można znaleźć zarówno drobne gadżety, jak i bardziej nietypowe przedmioty, na przykład fragmenty meteorytów. Dla odwiedzających przygotowano także Space Cafe — idealne miejsce na krótką przerwę w trakcie kosmicznej wyprawy. Kosmopark znajduje się w CH Blue City przy Al. Jerozolimskich 179, na poziomie +2. Wystawa jest czynna codziennie w godzinach 10:00–20:00. Bilety można kupić w kasie oraz online. Szczegóły dostępne są na stronie.
„Mamo, nudzę się!”. Znamy miejsce, w którym te słowa nigdy nie padają
Każdy rodzic przynajmniej raz w tygodniu słyszy to jedno, mrożące krew w żyłach zdanie: „Mamo, nie mam co robić”. W takich chwilach najprostszym rozwiązaniem wydaje się tablet lub konsola, ale wiemy przecież, że bierna rozrywka przed ekranem rzadko przynosi dziecku coś dobrego. Istnieje jednak sposób na to, by wykorzystać fascynację cyfrowym światem i zamienić ją w solidną dawkę ruchu. Mowa o miejscu, w którym gry wideo stają się rzeczywistością, a kontrolerem nie jest myszka czy pad, lecz całe ciało.
To właśnie w Pixel XL dzieciaki, zamiast wpatrywać się w monitor, wchodzą w sam środek akcji, skacząc po neonowych polach i współpracując z rówieśnikami. Poznaj przestrzeń, która raz na zawsze wymazuje słowo nuda z rodzinnego słownika i sprawia, że aktywność fizyczna staje się dla dziecka najbardziej wyczekiwaną nagrodą. Chcesz oderwać dziecko od tabletu bez kłótni? Zabierz je do Pixel XL Zamiast walczyć z pasją dziecka do technologii, warto przekuć ją w coś wartościowego. W Pixel XL zabawa opiera się na prostym, a jednocześnie genialnym pomyśle: cała podłoga jest wyłożona interaktywnymi kaflami, które świecą się na różne kolory i reagują na każdy krok. Dziecko nie siedzi w bezruchu – musi biegać, skakać, omijać przeszkody i szybko myśleć, by przejść do kolejnego poziomu. To tak, jakby przenieść ulubioną grę zręcznościową do świata realnego, gdzie każda zdobyta flaga czy uniknięcie „lawy” wymaga autentycznego wysiłku. Co ważne, taka rozrywka jest całkowicie bezpieczna dla wzroku, ponieważ nie wymaga zakładania gogli VR ani wpatrywania się w tradycyjne wyświetlacze. Cała uwaga skupiona jest na tym, co dzieje się pod stopami i wokół grupy. Dzięki temu dzieciaki uczą się orientacji w przestrzeni i trenują refleks, zupełnie nie mając poczucia, że właśnie wykonują trening kondycyjny. To świetny sposób na rozładowanie energii, zwłaszcza dla tych dzieci, które na co dzień trudno namówić do tradycyjnych form sportu. Dlaczego Pixel XL to miejsce, które warto odwiedzić? ● Dzieciaki tak bardzo chcą wygrać, że nie zauważają, jak wiele kroków zrobią na matach. ● Skakanie po polach pod presją czasu to doskonały trening dla młodego mózgu. ● W odróżnieniu od gier online, tutaj dzieci widzą się nawzajem, rozmawiają i wspólnie cieszą z sukcesów. ● Stopnie trudności są tak zróżnicowane, że frajdę mają zarówno kilkulatki, jak i nastolatki (a czasem i rodzice!) Tu zorganizujesz niezapomniane urodziny dla swojego małego bohatera Planowanie przyjęcia urodzinowego to dla wielu osób spora dawka stresu. Trzeba zadbać o atrakcje, jedzenie i to, by żadne dziecko nie stało z boku. W Pixel XL ten problem znika, bo interaktywne maty wciągają każdego – bez wyjątku. Do wyboru są specjalne pakiety, które idealnie trafiają w gust dzisiejszych dzieciaków. Dostępne pakiety urodzinowe, oznaczone rozmiarami od L do XXL, pozwalają na ugoszczenie od 6 do nawet 24 uczestników. Oprócz interaktywnej rozrywki organizator zapewnia przekąski, pełną zastawę i zaproszenia, a na jubilata czeka dyplom oraz skarpetki antypoślizgowe. Rodzice cenią sobie zwłaszcza możliwość przyniesienia własnego tortu, która pozwala na pełną swobodę w planowaniu słodkiego poczęstunku. Obsługa dba o wszystko – od animacji na matach, po dopilnowanie, by każde dziecko czuło się częścią drużyny. Rodzice w tym czasie mogą odetchnąć w strefie stolikowej, mając pewność, że zabawa jest bezpieczna i profesjonalnie poprowadzona. Pomysł na wyjście z klasą, które uczy współpracy i nie jest nudne Pixel XL to także świetny kierunek na szkolną wycieczkę. Nauczyciele coraz częściej szukają alternatyw dla kina, w którym dzieci siedzą bacznie przez dwie godziny. Tutaj integracja zachodzi naturalnie. Wiele scenariuszy gier wymaga od uczniów wspólnego planowania i komunikacji – jeśli jedna osoba się pomyli, cała grupa musi spróbować jeszcze raz. To uczy cierpliwości, wzajemnego wsparcia i pokazuje, że w zespole siła. Dzieci uczą się działania pod presją czasu, a radość z wygranej misji jest dzielona przez wszystkich uczestników. To doskonała odskocznia od szkolnych ławek, dzięki czemu uczniowie mogą rozładować zgromadzone pokłady energii. Bez względu na to, czy grupa jest duża, czy mała, interaktywne maty dopasowują się do liczby graczy, zapewniając każdemu równe szanse na zostanie mistrzem pikseli. Prezent dla czytelników Mamotoja – kod zniżkowy do Pixel XL Jeśli szukasz pomysłu na aktywne spędzenie czasu z dzieckiem, te neonowe areny są strzałem w dziesiątkę. Punkty z matami znajdziesz w wielu miastach Polski, m.in. w Warszawie, Krakowie, Katowicach, Gdańsku czy Wrocławiu. Dla czytelników portalu Mamotoja.pl przygotowano coś specjalnego. Przy rezerwacji online na stronie Pixel XL wystarczy wpisać kod „MAMOTOJA”, aby otrzymać -10% zniżki na rezerwacje indywidualne. To doskonała okazja, by sprawdzić, jak wiele radości może dać zabawa na neonowym parkiecie.
„Nie chcę, bo nie umiem”. Jak budować poczucie własnej wartości u dziecka?
Dziecko siedzi nad kartką papieru, na której miało powstać coś ważnego. Smok, dom, kosmos, może rodzinny portret, inspirujące arcydzieło. Kredki są przygotowane, pomysł przez chwilę był bardzo konkretny, ale nagle znika. Dziecko patrzy na białą przestrzeń i mówi: „Nie chcę, bo będzie brzydko”. I to nie jest wcale historia o rysowaniu.
To jedna z tych codziennych, pozornie niewielkich scen, w których dziecko zaczyna powątpiewać w odpowiedź na pytanie: „czy jest sens próbować, kiedy nie mam gwarancji sukcesu?”. I zaczyna wierzyć w to, że tylko wtedy, kiedy wszystko idzie po jego myśli, jest coś warte. Poczucie własnej wartości nie rodzi się od wielkich przemówień, motywacyjnych haseł ani powtarzanego przy śniadaniu „uwierz w siebie”. Powstaje znacznie ciszej, bo w sposobie, w jaki dorosły reaguje na błąd. W tym, czy naprawdę słucha, w granicach stawianych bez upokarzania i opowieściach, które pokazują dziecku, że świat jest większy niż jego lęk przed porażką. Dziecko potrzebuje historii, w których może się przejrzeć Dzieci budują obraz siebie nie tylko w domu i szkole, ale także przez historie, które słyszą o świecie. Jeśli od małego widzą, że wielkie rzeczy dzieją się gdzieś daleko, że odkrywcy, twórczynie, wynalazcy i liderki są zawsze „stamtąd”, trudniej im uwierzyć, że sprawczość może zaczynać się tuż obok nich. Właśnie dlatego powstała kampania „Zachwyć się sobą. Zachwyć się Polską”, która pokazuje dzieciom i młodzieży nowoczesne polskie osiągnięcia, innowacje i wynalazki, a przy okazji buduje tożsamość opartą na faktach, dokonaniach i realnych przykładach. Olga Kozierowska, twórczyni Sukcesu Pisanego Szminką i We Did It In Poland przekonuje: „Wierzymy, że dzieci, które wiedzą, że wielkie rzeczy dzieją się tuż obok nich, zyskują większą odwagę, by marzyć, planować i działać. Jednocześnie, aby się tak stało, potrzebują realnych przykładów – nie tylko tego, czego można dokonać, ale także kto za tym stoi, czyli kim można się stać”. To ważne, bo dzieci i młodzież w Polsce wciąż zbyt rzadko poznają współczesne przykłady osiągnięć w nauce, technologii, medycynie czy biznesie. Zbyt często edukacja obywatelska i tożsamościowa zostaje gdzieś między datami, symbolami i odległą historią. Zdecydowanie zbyt rzadko pokazuje, że dzisiejsza Polska jest miejscem tworzenia, odkrywania i odwagi. Jeśli do tego dodamy stereotypy mówiące, w czym „lepsze są dziewczynki”, a w czym „powinni odnajdywać się chłopcy”, dostajemy niewidzialną siatkę ograniczeń, która potrafi skutecznie zabić dziecięce marzenia. Materiały przygotowane w ramach kampanii pomagają tę siatkę rozplątywać. Pokazują, że talent nie ma płci, a odwaga i marzenia nie potrzebują paszportu. Poczucie sprawczości bardzo często ma swój początek w doświadczeniu, że ktoś podobny do mnie potrafił zrobić coś ważnego. Bezpłatne materiały do kreatywnej i inspirującej zabawy można pobrać tutaj. Pewność siebie zaczyna się od wpływu Dziecko nie buduje poczucia sprawczości z wykładów o samodzielności, tylko z codziennych doświadczeń, w których jego decyzje naprawdę coś znaczą. Nie chodzi o oddanie mu władzy nad domem ani o rezygnację z rodzicielskich granic, lecz o tworzenie przestrzeni adekwatnej do wieku. Może wybrać dla siebie ubranie przed wyjściem do przedszkola, książkę do czytania przed snem czy zadecydować o kolejności popołudniowych obowiązków bądź sposobie spędzenia weekendu. Dla dorosłego to drobiazgi. Dla dziecka bezcenna lekcja o tym, że jego głos istnieje w świecie i jest słyszalny. Dzieci, które mają bezpieczny wpływ, uczą się odpowiedzialności. Te, którym odbiera się każdą decyzję, częściej uczą się bezradności albo buntu. Nie ratuj dziecka przed każdą porażką Jednym z największych paradoksów współczesnego rodzicielstwa jest to, że bardzo chcemy wychować dzieci odporne i pewne siebie, a jednocześnie usuwamy im z drogi wszystko, co tę odporność mogłoby zbudować. Poprawiamy, zanim zdążą zobaczyć własny błąd. Podpowiadamy, zanim spróbują pomyśleć. Ratujemy przed rozczarowaniem, bo sami nie umiemy spokojnie patrzeć na ich frustrację. Tymczasem dziecko nie zaczyna wierzyć w siebie dlatego, że wszystko mu wychodzi. Zaczyna wierzyć w siebie dopiero wtedy, gdy coś się nie udaje. Bo właśnie w tych momentach odkrywa, że potrafi to przeżyć. Że może odpocząć, poprosić o pomoc, spróbować raz jeszcze, zmienić sposób. Dlatego też zamiast automatycznego „nic się nie stało”, które często unieważnia dziecięce emocje, lepiej powiedzieć „widzę, że jest ci przykro” albo „to musi być dla ciebie trudne”. Nierzadko najważniejszą pomocą jest obecność. Dlatego tak ważne są codzienne reakcje w domu i opowieści, które przekazujemy dzieciom o świecie. Jeśli dziecko słyszy: widzę cię, twoje zdanie ma znaczenie, błąd nie przekreśla twojej wartości i jednocześnie poznaje historie ludzi, którzy tworzą, odkrywają i działają tuż obok, zaczyna budować w sobie coś więcej niż pewność siebie. Buduje wyobrażenie o tym, kim może się stać. A to jedno z najważniejszych zadań dorosłych - nie wmawiać dziecku, że może wszystko, ale pomóc mu uwierzyć, że może próbować. Aż do skutku.
To już plaga nawet w przedszkolach: 5 alarmujących oznak, że twoje dziecko może być iPad kidem
Jako dziennikarka od lat zajmująca się tematyką parentingową myślałam, że widziałam już wszystko. Jednak to, co obserwuję w ostatnich miesiącach w szatniach szkolnych i na placach zabaw, budzi we mnie autentyczny lęk.
Termin „iPad kid” przestał być tylko złośliwym określeniem z internetowych forów. To diagnoza generacji, która szybciej nauczyła się przesuwać palcem po ekranie niż wiązać sznurowadła. Granica między ratowaniem się tabletem w kryzysowej sytuacji a wychowaniem „cyfrowego dziecka” jest naprawdę bardzo cienka. Jak rozpoznać, że problem dotyczy twojego dziecka? Oto 5 alarmujących sygnałów. 1. Agresja po „odłączeniu wtyczki”, czyli dopaminowy głód To nie jest zwykły bunt dwulatka czy foch przedszkolaka. To czysta furia, która przypomina reakcję u osoby uzależnionej. Jeśli twój maluch wpada w histerię, rzuca zabawkami lub staje się agresywny tylko dlatego, że czas na bajkę się skończył, to znak, że jego układ nagrody został przebodźcowany. Podczas oglądania szybkich animacji mózg jest zalewany dopaminą. Kiedy zabierasz ekran, poziom tego hormonu drastycznie spada, a dziecko fizycznie cierpi. Tablet stał się dla niego emocjonalnym smoczkiem, bez którego świat jest nie do zniesienia. 2. Zanik wyobraźni i nieumiejętność twórczej nudy Patrzyłaś kiedyś, jak twoje dziecko bawi się klockami? iPad kids coraz częściej mają z tym problem. Zamiast budować zamki, siedzą przed stertą zabawek i wyglądają na... znudzone. Ich wyobraźnia została uśpiona przez gotowe obrazy podane na tacy. Na ekranie wszystko dzieje się samo − postacie skaczą, śpiewają, kolory się zmieniają. Jeśli zabawa w świecie rzeczywistym wymaga wysiłku intelektualnego lub wykreowania czegoś z niczego, dziecko poddaje się po minucie, bo jego mózg domaga się pasywnej stymulacji. 3. Problemy z koncentracją i cyfrowa mgła Czy twoja pociecha potrafi skupić się na czytanej bajce przez 10 minut bez wiercenia się? iPad kids żyją w swoistej „mgle”. Są fizycznie obecne, ale myślami tkwią w świecie gry lub ulubionego YouTubera. Ich wzrok często błądzi, a skupienie uwagi na jednej, statycznej czynności (jak malowanie czy układanie puzzli) staje się dla nich zadaniem ponad siły. Algorytmy przyzwyczaiły ich do zmiany bodźca co kilka sekund − czas rzeczywisty płynie dla nich zbyt wolno. 4. Trudności w odczytywaniu emocji i relacjach W relacjach z rówieśnikami takie dzieci bywają wycofane lub skrajnie impulsywne. Nie potrafią odczytywać subtelnych sygnałów niewerbalnych, takich jak wyraz twarzy czy ton głosu kolegi, ponieważ ich głównym partnerem do interakcji był tablet. Algorytm zawsze dostarcza to, co dziecko lubi, i nie stawia oporu. W prawdziwym życiu rówieśnik może powiedzieć „nie”, co dla dziecka wychowanego przed ekranem jest barierą nie do przejścia, prowadzącą do konfliktów i izolacji. 5. Regres motoryki małej i sprawności dłoni Nauczycielki w przedszkolach alarmują: dzieci świetnie radzą sobie z gestem przesuwania po ekranie, ale mają ogromny problem z trzymaniem kredki, pędzla czy używaniem nożyczek. Ich dłonie są zaprogramowane na dotyk płaskiej powierzchni, a nie na manipulację przedmiotami w świecie 3D. Mięśnie dłoni nie rozwijają się prawidłowo, co w przyszłości skutkuje problemami z nauką pisania i koordynacją ręka-oko. To fizyczny dowód na to, jak bardzo ekrany utrudniają naturalny rozwój dziecka. Jak odzyskać dziecko z rąk algorytmów? Drogie mamy, ten tekst to nie oskarżenie, ale apel o przebudzenie. Technologia nie jest zła, ale w rękach kilkulatka bez kontroli staje się niszczycielska. Jeśli widzisz te oznaki u swojego dziecka, czas na radykalne kroki. Odłóż telefon, schowaj tablet do szafy i pozwól dziecku na tę zbawienną nudę. Wyjdźcie do lasu, ulepcie coś z plasteliny, poczytajcie książkę. Odzyskajmy nasze dzieci z rąk algorytmów, zanim ich jedynym oknem na świat stanie się podświetlana matryca. Zobacz też: Jak ograniczyć dziecku telefon bez awantury w domu: 5 zasad do wprowadzenia „na już”
To kluczowa umiejętność, by wychować silne psychicznie dziecko. Rodzice o niej zapominają
Możesz zapisać dziecko na najdroższe zajęcia dodatkowe w mieście, ustalać limity na bajki czy telefon, zachęcać do nauki, rozwijać jego zainteresowania. Żadna z tych rzeczy nie sprawi jednak, że dziecko będzie silne psychicznie i pewne siebie.
Rodzice chcą dla dzieci jak najlepiej – by radziły sobie w życiu, osiągały sukcesy i były odporne na trudności. Jednak jak podkreśla psycholożka i badaczka świadomego rodzicielstwa Reem Raouda, zabierają się do tego od złej strony. Jej badania pokazują coś bardzo ważnego, co często umyka rodzicom: pewność siebie i odporność psychiczna biorą się przede wszystkim z tego, czy dziecko umie zarządzać swoimi emocjami i czy czuje się bezpiecznie, będąc sobą. Ekspertka zauważa, że współcześni rodzice często koncentrują się na wynikach – ocenach, osiągnięciach, zachowaniu. Tymczasem to nie one są fundamentem zdrowego rozwoju emocjonalnego. Kluczowe jest coś znacznie bardziej podstawowego: relacja z dzieckiem i to, czy czuje się w niej akceptowane. Pod buntem, złością czy trudnym zachowaniem bardzo często kryje się dziecko, które nie czuje się komfortowo, wyrażając swoje emocje i potrzeby. To oznacza, że zamiast skupiać się wyłącznie na zachowaniu, warto zajrzeć głębiej – do tego, co dziecko naprawdę przeżywa. Pomóc w tym może 6 strategii polecanych przez Raoudę. 1. Nie przyspieszaj emocji dziecka Rodzice często chcą szybko „naprawić” sytuację: uspokoić, pocieszyć, rozwiązać problem. Tymczasem dziecko potrzebuje czegoś odwrotnego – obecności. Zamiast mówić „już dobrze”, warto powiedzieć: „Widzę, że jesteś bardzo zdenerwowany. Jestem tu z tobą”. To uczy, że nie ma złych i dobrych emocji, wszystkie są potrzebne i można je w spokoju przeżyć bez strachu, że zostanie się odrzuconym. 2. Pozwól dziecku samodzielnie definiować swoje uczucia Komunikaty typu „Przecież dopiero co jadłaś, a już mówisz, że jesteś głodna?” czy „Nie przesadzaj, to nie jest powód do złości” podważają wewnętrzne doświadczenia dziecka. Ekspertka podkreśla, że lepiej zapytać: „Co czujesz?” i naprawdę posłuchać odpowiedzi. To buduje zaufanie do samego siebie. 3. Odróżniaj dziecko „grzeczne” od dziecka bezpiecznego emocjonalnie Cudzysłów nie jest przypadkowy: w końcu co to w ogóle znaczy „grzeczne” dziecko? Psycholożka zwraca uwagę, że posłuszne dzieci nie zawsze są tymi, które czują się bezpiecznie. Często nauczyły się tłumić emocje, by utrzymać relację. Z kolei dziecko, które potrafi wyrazić złość czy sprzeciw, często ma większe poczucie bezpieczeństwa. 4. Przestań oceniać, zacznij zauważać Zamiast oceniać („świetnie”, „źle się zachowałeś”), lepiej opisywać i okazywać ciekawość. „Widzę, ile pracy w to włożyłeś” albo „Co teraz czujesz?” – takie komunikaty pomagają dziecku budować kontakt ze sobą i pracować nad wewnętrzną motywacją, a nie uzależniać się od oceny z zewnątrz. 5. Nie każda sytuacja wymaga reakcji Rodzice często czują potrzebę natychmiastowego komentowania, tłumaczenia czy poprawiania. Tymczasem dziecko potrzebuje też przestrzeni na samodzielne przeżywanie emocji. Cisza i czuła obecność są równie ważne jak rozmowa. 6. Pracuj nad własnymi emocjami Dzieci bardzo szybko wyczuwają, czy spokój rodzica jest autentyczny. Dlatego – jak podkreśla Raouda – warto przyglądać się swoim reakcjom. Zadać sobie pytanie: „Dlaczego to mnie tak porusza?” i zatrzymać się, zanim się zareaguje. To pozwala przerwać schematy, które często powielamy automatycznie. To, co robisz dziś, buduje przyszłość dziecka Poczucie bezpieczeństwa w relacji z rodzicem ma ogromny wpływ na to, jakim dorosłym stanie się dziecko. To właśnie w domu uczy się, czy jego emocje są ważne, czy może powinno je ukrywać. Codzienne, pozornie drobne sytuacje – rozmowy przy stole, reakcje na złość, sposób, w jaki słuchasz – tworzą fundament jego przyszłego funkcjonowania. Dziecko, które czuje się bezpiecznie w wyrażaniu siebie, ma większą szansę wyrosnąć na osobę odporną, pewną siebie i świadomą swoich potrzeb. To nie perfekcyjne wychowanie robi największą różnicę. To relacja, w której dziecko naprawdę może być sobą. Źródło: cnbc.com Zobacz także: Psycholog radzi: „Gdy dziecko wpada w złość, zachowaj się jak komentator piłki nożnej”
„Wychowujemy pokolenie niezdarnych dzieci, które nie obronią ojczyzny”. Pedagog ostro o nawyku rodziców
Coraz częściej mówi się o tym, że dzieci nie radzą sobie z prostymi, codziennymi zadaniami. I choć trudno to przyznać, źródło tego problemu może być bliżej, niż nam się wydaje.
Siedziałam ostatnio przy stole z moimi dziećmi i patrzyłam, jak próbują złożyć najprostszą zabawkę. Instrukcja była banalna, kilka elementów, nic skomplikowanego. Po trzech minutach usłyszałam: „Mamo, zrób to za mnie”. I złapałam się na tym, że już wyciągam rękę. Wtedy przypomniały mi się słowa pedagoga, które niedawno usłyszałam w jednej z rozmów na YouTubie. Mocne, może nawet przesadzone – ale niepokojąco trafne. Dzieci, które szybko się poddają Profesor Mariusz Jędrzejko mówi wprost: wychowujemy pokolenie dzieci, które nie radzą sobie z najprostszymi wyzwaniami. I choć brzmi to jak przesada, trudno nie zauważyć, że coś się zmieniło. „Proszę dać dzisiaj dziecku młotek i gwoździe” – mówi. I to zdanie wraca do mnie jak echo. Bo przecież jeszcze niedawno dzieci same kombinowały, próbowały, czasem coś popsuły, czasem się uderzyły, ale uczyły się w działaniu. Dziś? Często nawet nie zaczynają. Widzę to nie tylko u swoich dzieci, ale też u ich rówieśników. Kiedy pojawia się trudność, pierwszą reakcją nie jest próba rozwiązania problemu, tylko wycofanie. Albo… szukanie dorosłego, który zrobi to za nich. I tu zaczyna się nasza rola. View oEmbed on the source website Rodzice, którzy robią za dużo Nie oszukujmy się – my, rodzice, bardzo często wyręczamy dzieci. Z miłości, z pośpiechu, ze zmęczenia. Łatwiej jest włożyć buty dziecku, niż czekać, aż zrobi to samo. Szybciej posprzątać pokój, niż tłumaczyć po raz kolejny, gdzie co powinno leżeć. Prościej jest zrobić coś „na już”, niż uczyć cierpliwości. Tylko że w ten sposób odbieramy dzieciom coś znacznie ważniejszego niż chwilowy komfort. Odbieramy im poczucie sprawczości. Profesor zwraca uwagę, że kiedy pojawia się wysiłek – fizyczny czy psychiczny – dzieci często nie widzą w nim sensu. Sprzątanie? Po co. Naprawianie czegoś? Lepiej kupić nowe. Trudne zadanie? Lepiej odpuścić. Brzmi znajomo? Ja sama złapałam się na tym, jak często mówię: „Daj, zrobię szybciej”. I choć robię to w dobrej wierze, efekt jest odwrotny do zamierzonego. Samodzielność nie bierze się znikąd Prawda jest taka, że samodzielności nie da się nauczyć „na sucho”. To nie jest coś, co dziecko przyswoi z rozmów czy pouczeń. To coś, czego musi doświadczyć. Upadając. Próbując jeszcze raz. Zmagając się z czymś, co nie wychodzi od razu. I choć czasem boli patrzenie, jak dziecko się frustruje, wiem jedno – to właśnie w tych momentach dzieje się najwięcej. Nie wtedy, gdy wszystko idzie gładko. Nie wtedy, gdy ktoś zrobi coś za nie. Tylko wtedy, gdy musi się wysilić. Coraz częściej myślę o tym, jak znaleźć złoty środek. Między wsparciem a wyręczaniem. Między troską a nadopiekuńczością. Bo przecież nie chodzi o to, żeby nagle rzucić dziecko na głęboką wodę. Chodzi o to, żeby być obok – ale nie zamiast. I może właśnie o tym są te mocne słowa pedagoga. Nie o straszeniu przyszłością, ale o przypomnieniu, że dzieci potrzebują nie tylko miłości i bezpieczeństwa. Potrzebują też przestrzeni, by się zmagać. I by uwierzyć, że naprawdę potrafią. Zobacz też: Jak ograniczyć dziecku telefon bez awantury w domu: 5 zasad do wprowadzenia „na już”
Zdjęcia dzieci w relacjach wcale nie znikają po 24 godzinach. 1 błąd rodziców może słono kosztować
Relacje w mediach społecznościowych wydają się niewinne, szybkie i bezpieczne. Ale to, co publikujemy „na chwilę”, może zostać z dzieckiem na długo – znacznie dłużej, niż byśmy chcieli.
Przyznam szczerze – sama to robiłam. Szybkie zdjęcie, uroczy moment, kilka kliknięć i już jest w relacji. Przecież to tylko story. Zniknie za 24 godziny. Tak sobie powtarzałam. Do momentu, kiedy ktoś znajomy powiedział mi coś, co naprawdę mnie zatrzymało: „Ale wiesz, że to wcale nie znika?”. I nagle spojrzałam na to wszystko zupełnie inaczej. Relacje nie znikają naprawdę – internet pamięta więcej, niż myślisz To jedno z największych złudzeń naszych czasów. Że coś wrzucone „na chwilę” jest bezpieczne. Że skoro platforma usuwa relację po 24 godzinach, to temat się zamyka. Tylko że nie. Każdy może zrobić zrzut ekranu. Każdy może zapisać zdjęcie, nagrać ekran, udostępnić dalej. I często robi to bez naszej wiedzy. Nie mamy kontroli nad tym, gdzie trafiają te zdjęcia. Kto je widzi. Co z nimi zrobi. A przecież mówimy o wizerunku naszych dzieci. „Przecież to tylko znajomi” – największa pułapka rodziców Znam ten argument aż za dobrze. Sama go używałam. „Mam zamknięty profil.” „To tylko znajomi.” „Przecież wiem, kto to ogląda.” Ale czy na pewno? Lista znajomych często rośnie latami. Są tam osoby z pracy sprzed dekady, znajomi znajomych, ludzie, których ledwo pamiętamy. A czasem… osoby, których nie znamy wcale. I to jest moment, w którym robi się naprawdę niepokojąco. Bo zdjęcie dziecka trafia nie tylko do bliskich. Trafia do szerokiego grona odbiorców, nad którym nie mamy realnej kontroli. A internet nie zapomina. Konsekwencje publikowania zdjęć dzieci – teraz i za kilka lat Najtrudniejsze w tym wszystkim jest to, że skutki nie zawsze widać od razu. Dziś to „tylko” zdjęcie z wakacji, zabawna sytuacja, śmieszna mina. Coś, co wydaje się niewinne. Ale za kilka lat? Dziecko dorasta. Zaczyna budować swoją tożsamość, relacje, poczucie prywatności. I nagle okazuje się, że jego zdjęcia krążą w sieci. Możliwe konsekwencje? utrata prywatności – dziecko nie ma wpływu na to, co o nim krąży w internecie, ośmieszenie lub zawstydzenie – szczególnie jeśli publikujemy kompromitujące sytuacje, wykorzystanie zdjęć przez obce osoby – w skrajnych przypadkach także w nieodpowiedni sposób, cyberprzemoc – zdjęcia mogą stać się pretekstem do wyśmiewania wśród rówieśników, brak kontroli nad wizerunkiem w przyszłości – coś, co dziś wydaje się niewinne, może wrócić w najmniej odpowiednim momencie. I jeszcze jedna rzecz, o której rzadko myślimy: dziecko nie wyraziło na to zgody. Bo było za małe, żeby zrozumieć, co to znaczy publikacja w internecie. Jak publikować odpowiedzialnie – kilka zasad, które zmieniły moje podejście Nie chodzi o to, żeby wpaść w panikę i przestać dzielić się czymkolwiek. Chodzi o świadomość. Dla mnie przełomem było zadanie sobie jednego pytania: czy moje dziecko za kilka lat będzie chciało, żeby to zdjęcie było w sieci? Od tego momentu zmieniłam kilka rzeczy: publikuję rzadziej, unikam pokazywania twarzy wprost, nie wrzucam zdjęć, które mogą zawstydzać, regularnie „czyszczę” listę znajomych, zastanawiam się dwa razy, zanim kliknę „opublikuj”. I wiecie co? To daje spokój. Bo nagle okazuje się, że nie wszystko musi być pokazane. Że nie każdy moment musi trafić do internetu. Niektóre rzeczy mogą zostać tylko nasze. Patrzę dziś na to wszystko z większą uważnością. I choć wciąż zdarza mi się coś opublikować, robię to inaczej. Z myślą nie o sobie, ale o dziecku. Bo ono kiedyś dorośnie. I będzie żyło z tym, co dziś – często bezrefleksyjnie – wrzucamy do sieci. A ja naprawdę chcę, żeby miało wybór. Zobacz też: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko
Te dzieci mają już dość. 5 alarmujących oznak przeciążenia ekranami
Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda normalnie – dziecko spokojnie siedzi, jest zajęte, nie marudzi. Ale są sygnały, które pokazują, że coś zaczyna wymykać się spod kontroli.
Pamiętam dzień, w którym coś mnie zaniepokoiło. Moje dziecko siedziało obok mnie, wpatrzone w ekran. Cisza, spokój, żadnych kłótni, żadnego „nudzi mi się”. Teoretycznie idealnie. A jednak miałam dziwne poczucie, że coś jest nie tak. Zaczęłam się przyglądać uważniej. Nie tylko temu, ile czasu spędza przed ekranem, ale też… jak się wtedy zachowuje. I co dzieje się później. Bo prawda jest taka, że przeciążenie ekranami nie zawsze wygląda dramatycznie. Czasem przychodzi po cichu. I daje znaki, które łatwo zignorować. 1. Dziecko rozdrażnione po ekranie – pierwszy sygnał przeciążenia Zauważyłam, że po wyłączeniu bajki czy gry nastrój mojego dziecka zmieniał się niemal natychmiast. Z radosnego, skupionego malucha zamieniał się w kogoś rozdrażnionego, nerwowego, gotowego do wybuchu. To jeden z najbardziej charakterystycznych sygnałów. Ekrany dostarczają intensywnych bodźców – szybkie obrazy, dźwięki, zmiany akcji. Mózg dziecka przyzwyczaja się do tego tempa. A rzeczywistość? Jest znacznie spokojniejsza. Efekt? Frustracja. Dziecko nie radzi sobie z „powrotem do normalności” i reaguje złością albo płaczem. 2. Problemy ze snem – kiedy ekran nie pozwala odpocząć Kolejna rzecz, którą łatwo zauważać, to trudności z zasypianiem. Wieczorem wszystko się przeciąga. „Jeszcze chwilę”, „Jeszcze jeden odcinek”. A potem nagle: pobudzenie, kręcenie się, brak snu. Ekrany – szczególnie przed snem – rozregulowują rytm dnia. Niebieskie światło wpływa na produkcję melatoniny, ale to nie wszystko. Mózg dziecka nadal „pracuje” na wysokich obrotach. I nawet jeśli oczy są zmęczone, głowa wciąż jest pełna bodźców. 3. Brak zainteresowania zabawą bez ekranu Rodzic proponuje coś, co kiedyś było hitem: klocki, rysowanie, wspólna zabawa. I słyszy: „Nie chce mi się”. To znak, że coś się zmieniło. Ekrany dają natychmiastową gratyfikację. Nie wymagają wysiłku, cierpliwości, wymyślania. W porównaniu z nimi zwykła zabawa może wydawać się… nudna. Jeśli dziecko coraz częściej rezygnuje z aktywności offline, to ważny sygnał, że jego układ nerwowy jest przeciążony. 4. Trudności z koncentracją i szybkie zniechęcenie Zadania, które wcześniej nie sprawiały problemu, zaczynają być przerywane. Po kilku minutach pojawia się zniechęcenie, potrzeba zmiany, rozproszenie. To efekt przyzwyczajenia do szybkiej stymulacji. Kiedy mózg dostaje ciągle nowe bodźce, trudniej mu skupić się na czymś spokojnym i wymagającym dłuższego zaangażowania. A przecież szkoła, czytanie czy nawet rozmowa – tego właśnie wymagają. 5. Silna reakcja na ograniczenie ekranu I wreszcie coś, co zna wielu rodziców. Próba wyłączenia tabletu kończy się konfliktem. Płacz, złość, negocjacje, czasem nawet wybuchy, które trudno opanować. To nie zawsze „złe zachowanie”. Często to sygnał, że dziecko jest już mocno przywiązane do tego źródła bodźców. I jego organizm reaguje jak na odstawienie czegoś, co dawało ulgę i przyjemność. Jak znaleźć równowagę, zanim będzie za późno? Nie chodzi o to, żeby całkowicie wyeliminować ekrany. Żyjemy w świecie, w którym one są obecne i w którym będą. Chodzi o uważność. O to, żeby patrzeć nie tylko na czas spędzony przed ekranem, ale na reakcje dziecka. Na jego emocje, zachowanie, potrzeby. Czasem wystarczy mała zmiana: krótszy czas, brak ekranów przed snem, więcej wspólnej zabawy. I coś jeszcze – nasza obecność. Bo żaden ekran, nawet najciekawszy, nie zastąpi dziecku tego, że ktoś naprawdę na nie patrzy, słucha i jest obok. Zobacz też: Jak ograniczyć dziecku telefon bez awantury w domu: 5 zasad do wprowadzenia „na już”
Od kiedy dziecko może jeździć z przodu w aucie? Rodzicom grożą surowe konsekwencje
To jedna z tych decyzji, które wielu rodziców podejmuje „na wyczucie”. Niestety, czasem wystarczy chwila nieuwagi, by narazić się na poważne konsekwencje.
Jedziesz samochodem, dziecko prosi: „Mogę usiąść z przodu?”. Patrzy z nadzieją, czasem już nawet odpina pasy z tyłu, zanim zdążysz odpowiedzieć. I wtedy pojawia się wątpliwość. Czy to już? Czy wolno? Czy to bezpieczne? Przez lata narosło wokół tego tematu wiele mitów. Jedni mówią, że od określonego wieku, inni – że od wzrostu, jeszcze inni – że „nic się nie stanie”. Problem w tym, że przepisy są konkretne. A ich złamanie może naprawdę dużo kosztować. Dziecko z przodu w samochodzie – co mówią przepisy? Wbrew temu, co często słyszę, nie ma jednego wieku, od którego dziecko „może” jeździć z przodu. Prawo w Polsce skupia się nie na wieku, ale na sposobie przewożenia dziecka. Najważniejsza zasada jest prosta: dziecko musi być przewożone w odpowiednim foteliku lub innym urządzeniu przytrzymującym, dopasowanym do jego wzrostu i wagi – aż do momentu, gdy osiągnie 150 cm wzrostu. I dopiero to zmienia sytuację. Dziecko może jechać na przednim siedzeniu, ale tylko wtedy, gdy jest odpowiednio zabezpieczone. To oznacza: fotelik dostosowany do wzrostu i wagi, prawidłowo zapięte pasy, odpowiednie ustawienie siedzenia. Co więcej – jeśli dziecko siedzi przodem do kierunku jazdy w foteliku na przednim siedzeniu, poduszka powietrzna powinna być aktywna. Ale jeśli fotelik jest tyłem do kierunku jazdy – poduszka musi być bezwzględnie wyłączona. I to jest moment, w którym wiele osób popełnia błąd. Kiedy jazda z przodu jest niebezpieczna? Z perspektywy bezpieczeństwa odpowiedź jest dość jednoznaczna: tylne siedzenie wciąż jest najbezpieczniejszym miejscem dla dziecka. Nawet jeśli przepisy dopuszczają przewożenie z przodu, eksperci od lat podkreślają, że to rozwiązanie „na wyjątkowe sytuacje”, a nie codzienny standard. Dlaczego? Poduszka powietrzna, która w razie wypadku ratuje życie dorosłego, dla dziecka może być zagrożeniem. Jej siła jest ogromna – dostosowana do ciała dorosłego, a nie małego pasażera. Do tego dochodzi kwestia koncentracji kierowcy. Dziecko siedzące obok łatwiej odwraca uwagę, zadaje pytania, reaguje emocjonalnie. Z własnego doświadczenia wiem, że nawet krótka podróż potrafi zamienić się w serię „mamo, zobacz”, „a dlaczego”, „a kiedy dojedziemy”. I choć to urocze – w trasie może być po prostu niebezpieczne. Mandat to nie wszystko. Konsekwencje mogą być poważniejsze Wielu rodziców myśli o przepisach głównie w kontekście mandatu. I rzeczywiście – za nieprawidłowe przewożenie dziecka grozi kara finansowa oraz punkty karne. Ale to tylko jedna strona medalu. Znacznie poważniejsze są konsekwencje w sytuacji wypadku. Jeśli dziecko nie było przewożone zgodnie z przepisami, może to wpłynąć nie tylko na jego bezpieczeństwo, ale też na odpowiedzialność prawną rodzica. W skrajnych przypadkach mówimy nawet o narażeniu dziecka na niebezpieczeństwo. To brzmi poważnie – i takie właśnie jest. Rozsądek zamiast pośpiechu Zastanawiam się czasem, skąd bierze się ta presja, by „już pozwolić”, „już odpuścić”, „już traktować dziecko bardziej jak dorosłego”. Może z pośpiechu. Może z chęci ułatwienia sobie życia. A może po prostu z niewiedzy. Ale prawda jest taka: kilka dodatkowych lat jazdy z tyłu naprawdę robi różnicę. Czasem to właśnie te „niewygodne” zasady chronią najbardziej. I choć dziecko może się obrazić, że nie usiądzie z przodu – to jedna z tych decyzji, których naprawdę nie warto przyspieszać. Źródło: AutoŚwiat Zobacz też: 800 plus przepada po 18? Rodzice nie wiedzą, że dziecko może dostawać pieniądze
Psycholog radzi: „Gdy dziecko wpada w złość, zachowaj się jak komentator piłki nożnej”
Kiedy dziecko wpada w złość, wielu rodziców automatycznie zaczyna tłumaczyć, przekonywać albo negocjować. Im głośniej maluch krzyczy, tym więcej słów pada z naszej strony. Tymczasem prof. Sam Wass, psycholog dziecięcy i ekspert od rozwoju emocjonalnego, przekonuje, że w takiej chwili warto zachować się zupełnie inaczej – jak komentator meczu piłkarskiego.
Prof. Wass zwraca uwagę, że małe dzieci nie reagują na logiczne argumenty, gdy targają nimi silne emocje. Mózg dziecka jest wtedy nastawiony przede wszystkim na przeżywanie złości, frustracji czy rozczarowania, a nie na słuchanie długich wyjaśnień. Dlatego zdania w stylu: „przecież nic się nie stało”, „zaraz przestaniesz płakać” albo „nie możesz się tak zachowywać” zwykle tylko dolewają oliwy do ognia. Na czym polega metoda echa? Zamiast tego psycholog radzi zastosować tzw. metodę echa. Polega ona na prostym powtarzaniu tego, co mówi dziecko, i nazywaniu jego emocji – dokładnie tak, jak robiłby to komentator podczas meczu. Jeśli dziecko krzyczy: „Chcę czekoladę!”, nie odpowiadaj od razu: „Nie dostaniesz teraz czekolady, bo potem nie zjesz obiadu”. Lepiej powiedzieć spokojnie: „Ojej, bardzo chcesz teraz czekoladę. Jesteś zły, bo nie możesz jej dostać”. Brzmi dziwnie? Właśnie dlatego ta metoda tak zaskakuje rodziców. Prof. Wass podkreśla jednak, że dziecko przede wszystkim chce poczuć, że ktoś je rozumie. Gdy słyszy własne emocje „odbite” przez dorosłego, stopniowo zaczyna się wyciszać. „Franek jest zdenerwowany” – dlaczego to działa? Psycholog radzi nawet, by mówić trochę jak sportowy komentator i opisywać sytuację z boku. Można używać imienia dziecka i prostych zdań: „Franek bardzo chce zjeść ciastko”, „Franek jest teraz bardzo zdenerwowany”, „Franek nie lubi, kiedy trzeba wracać z placu zabaw do domu”. Dzięki temu dziecko ma poczucie, że ktoś zauważył jego problem, zamiast od razu je oceniać lub uciszać. Taki sposób mówienia działa szczególnie dobrze u młodszych dzieci, które same jeszcze nie potrafią nazwać swoich emocji. Prof. Wass zaznacza też, że warto dopasować ton głosu do dziecka. Nie chodzi o przedrzeźnianie, ale o spokojne „wejście” w jego emocje. Jeśli maluch mówi szybko i urywa w pół zdania, rodzic może odpowiedzieć krótkimi, prostymi słowami. To właśnie nazywa metodą echa. Największy błąd? Próba rozwiązania problemu za wcześnie. Najpierw dziecko musi poczuć się zrozumiane. Dopiero kiedy emocje trochę opadną, można zmienić temat, zaproponować inne zajęcie albo spokojnie wrócić do rozmowy. Psycholog podaje prosty przykład: kiedy dziecko się uspokoi, można powiedzieć: „Patrz, jaki motyl!” albo „Chodź, zobaczymy, co jest za rogiem”. Wtedy maluch dużo łatwiej przenosi uwagę na coś innego. Źródło: mirror.co.uk Zobacz także: Większość rodziców popełnia ten błąd, gdy dziecko się złości. Nie znają metody lustra
Od kiedy można puścić dziecko samo pociągiem? Rodzice nie mogą uwierzyć
Od ilu lat dziecko może jechać samo pociągiem w Polsce? Wbrew pozorom nie ma jednego przepisu, który to wprost rozstrzyga. Liczą się ogólne zasady, odpowiedzialność opiekunów, zdolność dziecka do czynności prawnych oraz regulaminy przewoźników. W praktyce granicą bywa 13 lat, a czasem potrzebna jest zgoda rodzica.
Samodzielny wyjazd dziecka pociągiem bywa dla rodziny dużym krokiem: jedni planują trasę do babci, inni pierwszy dojazd na konkurs czy nocowanie u koleżanki. Od ilu lat jest to dozwolone? Odpowiedź zależy od kilku elementów: odpowiedzialności opiekunów, tego, czy dziecko może zawierać drobne umowy, oraz tego, co wprost zapisano w regulaminie konkretnego przewoźnika. Prawo nie podaje jednej granicy, ale wiek dziecka ma znaczenie W polskich przepisach nie ma jednego, krótkiego zapisu, który wprost ustala minimalny wiek samodzielnej podróży pociągiem. W praktyce najważniejsze jest to, jak prawo opisuje zdolność dziecka do czynności prawnych. Dziecko poniżej 13. roku życia nie ma nawet ograniczonej zdolności do czynności prawnych. To ma bardzo przyziemny skutek: zakup biletu kolejowego jest zawarciem umowy przewozu, a takiej umowy małoletni poniżej 13 lat nie powinien zawierać samodzielnie. Między 13. a 18. rokiem życia sytuacja się zmienia: nastolatek ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych i może zawierać umowy dotyczące drobnych bieżących spraw życia codziennego. Podróż pociągiem zazwyczaj mieści się w tej kategorii, dlatego właśnie to 13. urodziny najczęściej stają się praktyczną „granicą startu” dla samodzielnych przejazdów. W tle pojawia się też wątek odpowiedzialności opiekunów. Kodeks karny przewiduje karę za porzucenie małoletniego do 15. roku życia. Sama podróż dziecka bez osoby dorosłej nie musi jednak oznaczać porzucenia, jeśli dziecko jest przygotowane, wie, dokąd jedzie, ma możliwość kontaktu z opiekunem i całość odbywa się zgodnie z zasadami przewoźnika. Regulaminy przewoźników potrafią zatrzymać podróż w ostatniej chwili Nawet jeśli rodzic uzna, że dziecko jest gotowe, ostateczna praktyka na peronie bywa prosta: liczy się regulamin i ocena sytuacji przez obsługę. U największych przewoźników zasady są twarde. W PKP Intercity samodzielna podróż dziecka poniżej 13. roku życia jest niemożliwa − w tym wieku małoletni powinien przebywać pod opieką osoby pełnoletniej. Dla pasażerów w wieku 13–17 lat przewidziano możliwość samodzielnego przejazdu, ale przewoźnik może zażądać pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego. W pociągach Polregio i u innych przewoźników regionalnych bywa bardziej elastycznie, szczególnie na krótszych trasach. Jednocześnie pozostaje kluczowa zasada: dziecko poniżej 13 lat nie pojedzie samodzielnie także tam. Warto pamiętać o jeszcze jednym praktycznym „bezpieczniku”: konduktor ma prawo odmówić zabrania małoletniego bez opiekuna, jeśli uzna sytuację za ryzykowną albo niezgodną z regulaminem. To oznacza, że wiek to nie wszystko – liczy się też realna ocena, czy dziecko poradzi sobie w podróży. Pisemna zgoda rodzica: nie zawsze obowiązkowa, często po prostu ułatwia życie Prawo nie nakłada obowiązku posiadania specjalnego upoważnienia na samodzielną podróż dziecka pociągiem. Mimo to taki dokument może się przydać, bo przewoźnicy mogą o niego poprosić (dotyczy to np. PKP Intercity). Dobra wiadomość jest taka, że nie trzeba żadnych formalności notarialnych. Wystarczy krótka, czytelna zgoda z odręcznym podpisem rodzica i numerem telefonu. Taka kartka potrafi oszczędzić stresu w sytuacji, gdy obsługa chce szybko potwierdzić, że podróż jest przemyślana. Co może zawierać zgoda, żeby była użyteczna: imię i nazwisko dziecka, trasę przejazdu, numer telefonu do rodzica, jednoznaczną informację, że rodzic wyraża zgodę na samodzielną podróż. Gdy dziecko ma 12 lat lub mniej, w grę wchodzi opieka w podróży Dla młodszych dzieci (12 lat i młodszych) wskazywana jest też inna ścieżka: jeśli przewoźnik ją oferuje, można skorzystać z usługi opieki nad nieletnim pasażerem. Wtedy rodzic zgłasza wcześniej chęć skorzystania z takiej opcji i w dniu wyjazdu przekazuje dziecko wyznaczonemu pracownikowi kolei na stacji. Opieka nie kończy się na wejściu do pociągu. Pracownik czuwa nad dzieckiem podczas przejazdu, a na stacji docelowej przekazuje je osobie wskazanej w zgłoszeniu, np. babci, cioci albo drugiemu rodzicowi. Tu liczy się planowanie: usługa wymaga wcześniejszego zgłoszenia, czasem nawet kilka dni przed podróżą. Różnią się też szczegóły dotyczące wieku dziecka − w praktyce usługa obejmuje najczęściej dzieci w wieku od 6 do 13 lat, zależnie od przewoźnika. Jeśli więc w waszej rodzinie temat „pierwszego samodzielnego pociągu” wraca co chwilę, najbezpieczniej jest zacząć od sprawdzenia zasad konkretnej firmy i dokładnego przygotowania dziecka. Źródło: PKP Intercity Zobacz też: 5 kreskówek, które wyglądają jak niewinne bajeczki. Pod żadnym pozorem nie puszczaj ich dziecku
Zdradził sposób na odzwyczajenie dzieci od bajek w 5 dni. „Kreatywność wystrzeliła w kosmos”
Zaczęło się od jednej decyzji, która miała być tylko eksperymentem. Efekt zaskoczył nawet tych, którzy nie wierzyli, że to w ogóle możliwe.
Przyznam szczerze – temat bajek i ekranów to jeden z tych, które wracają do mnie regularnie. W rozmowach z innymi rodzicami, przy stole, na placu zabaw. „Ile czasu dziennie?”, „Czy to już za dużo?”, „Jak to ograniczyć, żeby nie było awantury?”. Dlatego zatrzymałam się na chwilę przy wpisie Rafała Myślińskiego, znanego na Instagramie jako @suchytata. Opisał swoje doświadczenie z całkowitym odstawieniem bajek – i to, co wydarzyło się później, brzmi jak scenariusz, w który wielu z nas chciałoby uwierzyć. „Nie wiem, czy dobrze wybrzmiał najważniejszy wniosek – naprawdę łatwo było odstawić bajki. Zaskakująco łatwo” – napisał. I dodał, że dzieci przestały się ich domagać po kilku dniach. Brzmi jak marzenie? Nie da się ukryć. Jak odstawić bajki dziecku – pierwsze dni są kluczowe Największy lęk rodziców? Reakcja dziecka. Płacz, bunt, frustracja. I tak – pierwsze dni potrafią być trudne. Dziecko domaga się tego, co zna i lubi. To naturalne. Ale – jak pokazuje doświadczenie Myślińskiego – ten etap nie trwa długo. Po usunięciu ekranów dzieci zazwyczaj przestają prosić o bajki po 5-7 dniach. To moment, który wiele zmienia. Z własnych obserwacji widzę, że często największą barierą nie jest dziecko, tylko nasze wyobrażenie o tym, jak ono zareaguje. A kiedy już przejdziemy przez ten pierwszy etap, napięcie zaczyna opadać. I pojawia się coś zupełnie nowego. Co się dzieje, gdy znikają bajki? „Jakby bajek nigdy nie było” – napisał autor wpisu. I to zdanie najbardziej przyciąga uwagę. Bo co właściwie zajmuje miejsce ekranów? Okazuje się, że… wszystko inne. Dzieci zaczynają się bawić. Naprawdę bawić. Bez gotowych scenariuszy, bez bodźców co sekundę. Z nudą, która nagle przestaje być problemem, a zaczyna być początkiem pomysłu. W jego relacji pojawia się kilka powtarzających się efektów: mniej przebodźcowania, spokojniejsza zabawa, więcej interakcji między rodzeństwem, większe zainteresowanie książkami. I to właśnie ten moment najbardziej mnie porusza, bo pokazuje, że dzieci nie potrzebują aż tak wielu „atrakcji”, jak nam się wydaje. Potrzebują przestrzeni. Bajki nie dla dzieci, tylko dla rodziców? To zdanie może brzmieć prowokacyjnie, ale jest w nim sporo prawdy. Bajki często pełnią funkcję „pomocnika” rodzica. Dają chwilę ciszy, możliwość zrobienia obiadu, odpoczynku, złapania oddechu. I nie ma w tym nic złego. Problem zaczyna się wtedy, gdy stają się głównym sposobem regulowania emocji dziecka. Gdy ekran zastępuje nudę, frustrację, czasem nawet relację. Myśliński zauważa, że po odstawieniu bajek zniknęły „odpały” związane z przebodźcowaniem. Dzieci stały się spokojniejsze, bardziej obecne. To coś, co potwierdzają też psychologowie: nadmiar bodźców utrudnia dzieciom regulację emocji. Kreatywność naprawdę „wystrzeliwuje w kosmos” To chyba najpiękniejszy efekt całej zmiany. Kiedy znikają gotowe obrazy i historie, dzieci zaczynają tworzyć własne. Wymyślają zabawy, budują światy, eksperymentują. Zauważyłam to wielokrotnie – nie tylko u swoich dzieci, ale też u znajomych. Wystarczy odsunąć ekran na kilka dni, by zobaczyć, jak zmienia się sposób zabawy. Na początku jest chaos. Potem pojawia się nuda. A zaraz po niej – pomysł. I nagle okazuje się, że dziecko, które „nie potrafiło się bawić samo”, potrafi spędzić godzinę na budowaniu czegoś z klocków albo wymyślaniu historii. Czy to rozwiązanie dla każdego? Nie ma jednej odpowiedzi. Każda rodzina działa inaczej, ma inne potrzeby, inne rytmy dnia. Ale jedno jest pewne: warto spróbować. Niekoniecznie od razu na zawsze. Może na tydzień. Może na kilka dni. Z ciekawości, nie z przymusu. Czasem to właśnie takie małe eksperymenty pokazują nam najwięcej. I może się okazać, że to, czego najbardziej się obawialiśmy, wcale nie jest najtrudniejsze. A to, co przychodzi później – spokój, bliskość, kreatywność – zostaje z nami na dłużej. Zobacz też: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko
Wcale nie zakazy i kary: ta 1 rzecz stresuje dziecko najbardziej. Psycholog: „Układ nerwowy wariuje”
Są sytuacje, które dla dorosłych wydają się drobne, niemal niezauważalne. Dziecku potrafią jednak wywrócić świat do góry nogami.
Zdarza mi się obserwować sceny, które na pierwszy rzut oka nie budzą żadnych podejrzeń. Mama mówi „Nie teraz”, tata po chwili pozwala. Mama stawia granicę, tata ją łagodzi. Dla dorosłych to zwykła różnica zdań – coś, co wpisuje się w codzienność życia rodzinnego. A jednak coraz częściej słyszę od specjalistów, że to właśnie takie momenty mogą być dla dziecka jednym z największych źródeł stresu. Psycholożka dziecięca Sandra Fryc ujęła to bardzo trafnie: „Mama mówi jedno. Tata mówi drugie. A dziecko stoi pomiędzy”. Niespójność rodziców a stres dziecka – co naprawdę się dzieje? Z perspektywy dorosłych wszystko wydaje się proste. Różnimy się, mamy inne podejścia, czasem jesteśmy bardziej zmęczeni, czasem bardziej wyrozumiali. To naturalne. Dziecko jednak nie patrzy na to w ten sposób. Jak tłumaczy psycholożka, dzieci nie analizują stylów wychowania ani nie próbują zrozumieć kontekstu. Ich mózg zadaje dużo prostsze pytania: kto decyduje? Czy zasady są stałe? Czy świat jest przewidywalny? I właśnie tu pojawia się problem. Kiedy odpowiedzi zmieniają się z dnia na dzień – albo nawet z godziny na godzinę – układ nerwowy dziecka wchodzi w stan czujności. To trochę tak, jakby grunt pod nogami przestawał być stabilny. Niby nic wielkiego się nie dzieje, ale poczucie bezpieczeństwa zaczyna się kruszyć. Z własnego doświadczenia wiem, jak łatwo wpaść w tę pułapkę. Wystarczy jeden dzień zmęczenia, jedno „Odpuśćmy dziś”, jedno „No dobrze, tylko tym razem”. I nagle okazuje się, że komunikaty, które wysyłamy dziecku, zaczynają się rozmijać. Dlaczego dziecko zaczyna „testować granice”? Wielu rodziców interpretuje późniejsze zachowanie dziecka jako nieposłuszeństwo. „On nas sprawdza”, „Ona robi to specjalnie”. Tymczasem – jak podkreśla Sandra Fryc – to nie jest manipulacja. To próba odnalezienia się w chaosie. Dzieci w sytuacji niespójności zaczynają: mocniej testować granice, „grać” jednym rodzicem przeciwko drugiemu, reagować większą złością lub lękiem. To nie jest sprytna strategia. To reakcja układu nerwowego, który próbuje odzyskać kontrolę i przewidywalność. Kiedy jedno z rodziców mówi „tak”, a drugie „nie”, dziecko nie widzi różnicy charakterów. Widzi brak zasad. A brak zasad oznacza brak bezpieczeństwa. I wtedy zaczyna szukać punktu zaczepienia – czasem w sposób, który dla nas jest trudny do zaakceptowania. Spójność w wychowaniu – czy trzeba się zawsze zgadzać? To moment, w którym wiele osób odczuwa opór. Bo przecież nie da się mieć zawsze identycznego zdania. Każdy z nas jest inny, ma inne doświadczenia, inne granice. Spójność – jak tłumaczy psycholożka – nie oznacza jednomyślności. Oznacza coś znacznie ważniejszego: że różnice między rodzicami nie obciążają dziecka. Co to oznacza w praktyce? Że jeśli się nie zgadzamy, rozmawiamy o tym poza dzieckiem. Że nie podważamy decyzji drugiego rodzica przy dziecku. Że ustalamy wspólne zasady – nawet jeśli nie są idealne – i trzymamy się ich na tyle, na ile potrafimy. To brzmi prosto, ale w codzienności bywa jednym z najtrudniejszych wyzwań. Bo wymaga zatrzymania się. Wzięcia oddechu. Czasem odpuszczenia własnej racji dla większego celu. Małe różnice, duże konsekwencje Kiedy myślę o tym wszystkim, uderza mnie jedno: jak niewiele trzeba, by wprowadzić chaos do dziecięcego świata. To nie są wielkie konflikty ani dramatyczne sytuacje. To codzienne drobiazgi. „Jeszcze jedna bajka”, „No dobrze, dziś możesz”, „Zapytaj taty”. A jednak to właśnie one – powtarzane dzień po dniu – budują albo podważają poczucie bezpieczeństwa. Dziecko naprawdę słucha. Naprawdę obserwuje. I naprawdę próbuje zrozumieć świat, który tworzymy. A jeśli ten świat jest spójny – nawet jeśli nieidealny – daje mu coś, czego nie da się zastąpić niczym innym: poczucie, że wszystko ma sens. Zobacz też: Zamiast mówić „przeproś...”, wypróbuj tych 5 zdań. Nauczą empatii lepiej niż nakaz
Nastolatki nie potrafią już pisać ręcznie. „Daj im kartkę i długopis, a się gubią”
Jeszcze kilkanaście lat temu odręczne notatki były codziennością. Uczniowie przepisywali przykłady z tablicy, pisali wypracowania w zeszytach czy... przygotowywali ściągi. Dziś coraz częściej wystarczy poprosić nastolatka o zapisanie kilku zdań albo podpisanie się, by pojawiło się zakłopotanie.
Nauczyciele i rodzice zauważają to samo: współczesna młodzież pisze coraz wolniej, mniej czytelnie, a niektóre nastolatki mają problem nawet z utrzymaniem długopisu w dłoni. Nie chodzi o lenistwo. Po prostu żyją w świecie, w którym niemal wszystko robi się na ekranie. – To jak z telefonem stacjonarnym. Używa się go coraz rzadziej, aż w końcu znika z naszego życia – mówi Tracy Bendish, amerykańska terapeutka pracująca z dziećmi i nastolatkami. Trudno się z nią nie zgodzić. Dzisiejsi uczniowie więcej piszą na smartfonie niż na kartce. Nastolatki potrafią pisać na klawiaturze, ale nie na papierze W Stanach Zjednoczonych coraz częściej mówi się o „zanikaniu pisma ręcznego”. Po wprowadzeniu nowych standardów nauczania w 2010 roku wiele szkół zrezygnowało z nauki odręcznego pisania. Uznano, że ważniejsze będą umiejętności cyfrowe i szybkie pisanie na klawiaturze. Efekty są widoczne po latach. Z badania OnePoll z 2021 roku wynika, że aż 45 proc. Amerykanów ma problem z odczytaniem własnego pisma, a 70 proc. nie potrafi przeczytać odręcznych notatek innych osób. Co trzeci badany przyznał, że stresowałby się koniecznością napisania czegoś ręcznie przy innych. Jeszcze bardziej niepokojące są relacje nauczycieli. Lori Koerner, zastępczyni kuratora oświaty w jednym z okręgów szkolnych w Nowym Jorku, przyznaje, że spotkała licealistów i młodych kandydatów do pracy, którzy nie potrafili samodzielnie wypełnić formularzy ani złożyć czytelnego podpisu. Brzmi absurdalnie? Być może. A jednak coraz więcej rodziców opowiada o nastolatkach, które świetnie radzą sobie z edytowaniem filmów, tworzeniem prezentacji czy błyskawicznym pisaniem wiadomości, ale gdy dostają kartkę i długopis, nagle nie wiedzą, od czego zacząć. Mózg potrzebuje pisania ręcznego bardziej, niż nam się wydaje Można powiedzieć: skoro mamy klawiatury, to po co jeszcze komu pismo ręczne? Problem w tym, że pisanie odręczne to nie tylko sposób zapisywania słów. To także trening dla mózgu. Norweska neuropsycholożka prof. Audrey van der Meer przekonuje, że podczas pisania ręcznego w mózgu powstaje więcej połączeń niż podczas pisania na klawiaturze. Jak tłumaczy badaczka, ruch dłoni, konieczność formowania liter i skupienie na tym, co chcemy zapisać, angażują znacznie więcej obszarów mózgu. To dlatego dzieci, które regularnie piszą ręcznie, łatwiej zapamiętują informacje, lepiej się koncentrują i sprawniej uczą się czytania. Eksperci podkreślają też, że pismo ręczne rozwija małą motorykę, cierpliwość i umiejętność porządkowania myśli. Niestety, ale nastolatki coraz częściej polegają na autokorekcie i podpowiedziach telefonu. Nie muszą pamiętać, jak zapisuje się trudniejsze słowa, bo urządzenie zrobi to za nich. W efekcie młodzi ludzie szybciej piszą, ale coraz rzadziej naprawdę zastanawiają się nad tym, co chcą powiedzieć. Nie rezygnujmy z technologii, ale dbajmy o podstawy Nie chodzi o to, żeby całkowicie odejść od edukacji cyfrowej na rzecz analogowych narzędzi pracy. Jednak problem zaczyna się, gdy nastolatek nie potrafi już napisać kilku zdań odręcznie albo jego podpis wygląda jak bazgroły. Coraz więcej szkół w USA wraca więc do nauki pisma ręcznego. Nauczyciele i rodzice zauważyli, że zniknęła nie tylko umiejętność pisania, ale też coś znacznie ważniejszego: cierpliwość, skupienie i kontakt z własnymi myślami. W świecie, w którym wszystko dzieje się szybko, ręczne pisanie może być jedną z ostatnich czynności, które zmuszają nas, by choć na chwilę zwolnić. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Źródła: nypost.com, demmelearning.com Zobacz także: Wystarczyła chwila w Lidlu. Zrozumiałam coś smutnego o dzisiejszych nastolatkach