Kontenerowanie emocji to nie jest rozpieszczanie. Dziecko uspokaja się w chwilę
„Uspokój się”, „nic się nie stało”, „przestań płakać” – to zdania, które wielu z nas mówi automatycznie. Z troski, z bezradności, czasem ze zmęczenia. Tylko że dziecko, które właśnie przeżywa silne emocje, słyszy w nich coś zupełnie innego: „Twoje emocje są problemem”.
A przecież nie o to nam chodzi.
Emocji nie da się „wyłączyć”. Można je za to pomieścić. I właśnie o tym mówi pojęcie kontenerowania emocji, które coraz częściej pojawia się w rozmowach o wychowaniu.
Skąd wzięło się pojęcie „kontenerowanie emocji”?
Choć brzmi jak nowy trend z TikToka, to pojęcie ma swoje korzenie w psychologii i psychoanalizie. Wywodzi się z koncepcji brytyjskiego psychoanalityka Wilfreda Biona, który opisywał relację między niemowlęciem a opiekunem.
Bion zauważył, że małe dziecko doświadcza emocji w sposób bardzo intensywny i „nieuporządkowany”. Nie rozumie ich, nie potrafi ich nazwać ani samodzielnie uspokoić. W jego teorii opiekun pełni funkcję „kontenera” – przyjmuje emocje dziecka, nadaje im znaczenie i oddaje je w bardziej „strawnej” formie.
Dziś z pojęcia kontenerowania korzystają psychologowie dziecięcy, terapeuci, pedagodzy. Pojawia się też w nurcie rodzicielstwa bliskości i w podejściach opartych na regulacji emocji.
Najprościej mówiąc: kontenerowanie to bycie obok dziecka w jego emocjach w taki sposób, żeby pomóc mu je unieść, zamiast je zatrzymać albo zignorować.
Na czym polega kontenerowanie?
Nie ma jednej oficjalnej definicji, ale sens tego pojęcia jest dość spójny. W kontenerowaniu emocji chodzi przede wszystkim o trzy rzeczy:
- zauważenie emocji dziecka,
- przyjęcie ich bez oceniania,
- pomoc w ich regulacji.
Gdy dziecko płacze, złości się, krzyczy – rolą dorosłego nie jest uciszanie za wszelką cenę, ale uznanie emocji dziecka, wyjaśnienie mu, co takiego czuje, próba nazwania i zrozumienia.
W takiej sytuacji można powiedzieć:
„Widzę, że jesteś bardzo zdenerwowany” albo „To było dla ciebie trudne”.
To nie są magiczne formułki. To komunikaty, które dają dziecku sygnał, że jesteś obok, że nie bagatelizujesz tego, co się dzieje.
Co ważne, kontenerowanie nie oznacza zgody na każde zachowanie. Można jednocześnie uznać emocję i postawić granicę: „Widzę, że jesteś zły, ale nie pozwolę ci bić”.
Dlaczego warto stosować tę technikę?
Dzieci nie rodzą się z umiejętnością regulowania emocji. Ich układ nerwowy dopiero się rozwija. To oznacza, że w trudnych momentach naprawdę „zalewa” je to, co czują, i nie umieją odnaleźć się pod tą falą emocji. Właśnie wtedy potrzebują dorosłego, który zachowa spokój, który nie przestraszy się tych emocji i pomoże je uporządkować.
Bez tego emocje nie znikają – one się kumulują albo „wybuchają” w najmniej spodziewanym momencie.
Z czasem, dzięki takim doświadczeniom, dziecko zaczyna robić to samo wewnętrznie. Uczy się:
- nazywać swoje emocje,
- rozumieć je,
- i stopniowo je regulować.
To nie dzieje się od razu. To proces, który trwa latami.
Dlaczego to bywa takie trudne?
Kontenerowanie brzmi dobrze w teorii, ale w praktyce bywa wymagające. Bo żeby „pomieścić” emocje dziecka, trzeba najpierw mieć dostęp do własnych.
A wielu dorosłych tego nie miało. Byli uciszani, zawstydzani, zostawiani sami z trudnymi uczuciami. Nic więc dziwnego, że dziś automatycznie reagują: „przestań”, „uspokój się”, „nie dramatyzuj”.
Do tego dochodzi zmęczenie, pośpiech, codzienność.
Dlatego kontenerowanie to nie jest idealny standard do odhaczenia. To raczej kierunek. Czasem się uda, czasem nie. I to też jest w porządku.
Najważniejsze jest to, że dziecko nie zostaje samo ze swoimi emocjami.
Zobacz także: 9 pytań, które budują inteligencję emocjonalną dziecka. Zadawaj je codziennie