Wigilia jak egzamin. Jeden komentarz babci i dziecko się rozpłakało

Święta, które miały być spokojne

Co roku obiecuję sobie, że tym razem będzie inaczej. Że wejdę w ten grudzień z miękkim sercem, otwartą głową, bez presji i bez ambicji, by wszystkim dogodzić. I naprawdę próbuję. Ale wystarczy, że przekroczę próg rodzinnego domu, a stara ja – ta grzeczna, ułożona, cicha – wraca na miejsce szybciej, niż zapach barszczu unosi się nad stołem.

Nie wiem, czy to magia świąt, czy raczej magia naszych rodzinnych schematów, ale wigilijny wieczór potrafi wyciągać z ludzi najdziwniejsze zachowania. I choć dziś już rozumiem, skąd one się biorą, nadal trudno mi nie czuć napięcia, kiedy babcia rzuca przy stole komentarz, który nie ma prawa paść.

„Dlaczego ona znowu płacze?”

Tak naprawdę nie chodzi o jedną wyjątkową sytuację. Raczej o coś, co powtarza się w wielu domach co roku. O komentarz, który znam aż za dobrze: „No naprawdę, takie duże, a znowu się maże?”, „Nie przesadzaj, nic się przecież nie stało”, „Za moich czasów dzieci były twardsze”.

Moje dziecko płacze, bo jest przebodźcowane. Zmęczone. Głodne. Zagubione wśród tylu spojrzeń i oczekiwań. Normalne. Ludzkie.

A jednak w jednej chwili przy stole zapada cisza, w której to dziecko staje się problemem. Czymś, co trzeba uciszyć, poprawić, zawstydzić. I wtedy czuję, jak coś ściska mnie w środku. Bo przecież pamiętam, jak bardzo bolały mnie takie słowa, gdy byłam mała. Jak szybko nauczyły mnie chować emocje głęboko, do szuflady, której później nie umiałam już otworzyć.

Cisza, która boli najbardziej

I milczę. Najczęściej z przyzwyczajenia. Czasem z braku sił. Czasem dlatego, że nie chcę kolejnej rodzinnej awantury przy stole, na którym jeszcze pięć minut wcześniej ktoś śpiewał „Cichą noc”.

Siedzę cicho, a w środku czuję wstyd. Nie za dziecko. Za siebie. Za to, że znowu pozwalam, by czyjeś słowa były ważniejsze niż czyjeś emocje. Że moje milczenie w oczach dorosłych oznacza zgodę, a w oczach dziecka – brak wsparcia.

A ja już nie chcę siedzieć cicho

Zdam wam się na szczerość — w tym roku coś we mnie pękło. Poczułam, że nie mogę dłużej brać udziału w tej świątecznej grze pozorów. Że jeśli ja nie stanę za swoim dzieckiem, nikt tego nie zrobi. Że „święty spokój” ma swoją cenę – i zwykle płaci ją to najmniejsze przy stole.

Kiedy kolejny komentarz o „przesadzaniu” wylądował na stole obok śledzia, powiedziałam spokojnie, ale stanowczo:
„Widzę, że ją to przerasta. Pozwólmy jej ochłonąć. Nie komentujmy jej emocji. To tylko dziecko”.

Zapadła cisza. Taka, którą słychać nawet przy włączonej kolędzie. Przez moment pomyślałam, że wszyscy czekają, aż przeproszę za swoją śmiałość. Ale nikt nie odpowiedział. I wiecie co? To była najlepsza cisza tego wieczoru.

Święta nie muszą być lekcją pokory

Wtedy zrozumiałam, że Wigilia nie jest sprawdzianem. Ani z wychowania dzieci, ani z cierpliwości, ani z bycia „tą, która wszystko zniesie i jeszcze się uśmiechnie”. To spotkanie ludzi, którzy się kochają – nawet jeśli czasem kochają nieporadnie.

Kiedy wyszłyśmy z córką do drugiego pokoju, zapytała cicho: „Mamo, dlaczego babcia tak mówi?”. Odpowiedziałam, że niektórzy nigdy nie nauczyli się nazywać emocji. Że kiedyś dzieci musiały być grzeczne zamiast prawdziwe. I że to nie jej wina, że płacze. Że każdy ma do tego prawo. Zobaczyłam, jak z jej małych barków spada ciężar, który nosiły pokolenia kobiet przede mną.

W tym roku dam sobie prawo do świąt po swojemu

Postanowiłam więc, że Wigilia nie będzie już testem. Ani mojej cierpliwości, ani dziecięcej odporności, ani rodzinnych relacji. Jeśli coś jest trudne — nazwę to. Jeśli ktoś przekracza granice – powiem stop. Jeśli moje dziecko potrzebuje przerwy – wyjdziemy na chwilę, bez tłumaczenia się komukolwiek.

Bo święta nie są od tego, żebyśmy były ciche. Święta są od tego, by było nam dobrze. Choć przez jeden wieczór. A może właśnie od tego zaczyna się zmiana pokoleniowa – od jednego spokojnego, ale odważnego: „proszę, wystarczy”.