Na zebraniu w szkole zadałam 1 pytanie o oceny. Wszyscy od razu zamilkli
Nie przyszłam na to zebranie z zamiarem robienia awantury. Chciałam po prostu usłyszeć, jak moja córka sobie radzi i co możemy jeszcze zrobić w domu, żeby miała spokojniejszą głowę. Już od progu czułam jednak w powietrzu napięcie, tak gęste, że człowiek oddycha ostrożniej.
Siedzieliśmy w ławkach jak za dawnych lat. Nauczycielka mówiła o programie, o tym, że materiał trudny, że trzeba ćwiczyć. Rodzice kiwali głowami, notowali w telefonach, czasem ktoś westchnął. Było grzecznie i zgodnie. Ale we mnie rosło coś, co trudno było dalej trzymać w sobie. Zebrałam się, podniosłam rękę i zadałam jedno proste pytanie. To nie miało zabrzmieć jak oskarżenie. Zapytałam, po co te oceny mają dziś aż taką wagę, skoro dzieci wracają do domu z płaczem i mówią, że są „gorsze”, bo dostały trójkę? Chciałam zrozumieć, co my, dorośli, właściwie budujemy. Zapadła cisza. Nauczycielka spojrzała na mnie, potem na resztę sali. Rodzice wlepili wzrok w podłogę. Nikt nie powiedział ani słowa. Dopiero po chwili usłyszałam: „Oceny są potrzebne, bo motywują”. I tyle. Jakby temat był zamknięty, jakby pytanie było nie na miejscu. A ja siedziałam z poczuciem, że dotknęłam czegoś, o czym wszyscy myślą, tylko nikt nie ma odwagi powiedzieć głośno. Oceny w szkole i presja na dzieci Od tej ciszy nie mogę się uwolnić. Bo ja widzę, co te oceny robią z moim dzieckiem. Moja córka jeszcze rok temu lubiła matematykę. Teraz przed sprawdzianem boli ją brzuch. Mówi, że i tak nie da rady, że inni są lepsi. I nie chodzi o lenistwo. Ona się uczy, siedzi po nocach, odrabia zadania staranniej niż ja w pracy raporty. A mimo tego wraca z poczuciem, że to za mało. W domu próbujemy ją podnieść na duchu. Mówimy, że ocena to nie ona, że to tylko informacja. Tylko jak dziecko ma w to uwierzyć, skoro wszystko kręci się wokół cyferek w dzienniku. Jedna piątka to „Brawo, jesteś świetna”, jedna trójka to cisza, zawiedzione spojrzenie, czasem żart kolegi. To się wbija pod skórę bardziej, niż nam się wydaje. Zebranie w szkole, które budzi wstyd Najgorsze było to, że po zebraniu kilka mam podeszło do mnie po cichu. Jedna szepnęła, że też chciała o to zapytać, ale się bała. Druga powiedziała, że jej syn ostatnio płakał, bo ma „gorsze oceny”. Trzecia wzruszyła ramionami: „Taki system, nic nie zrobimy”. Wszystko szeptem, jakbyśmy rozmawiały o czymś zakazanym. Zrobiło mi się smutno i wstyd jednocześnie. Smutno, bo widzę, że nie jestem sama. Wstyd, bo my, dorośli, siedzimy w ławkach i boimy się odezwać. Wychodzimy potem na korytarz i wzajemnie się pocieszamy, zamiast powiedzieć coś w oczy. A szkoła widzi tylko potulną klasę i myśli, że wszystko gra. Jak wspierać dziecko, gdy szkoła ocenia Nie mam gotowej recepty. Sama się uczę tej roli matki w czasach, gdy od dzieci wymaga się więcej niż od niejednego dorosłego. Chcę, żeby moje dziecko było ciekawe świata i pewne siebie, a nie wytrenowane w strachu przed błędem. Chcę, żeby pytało, próbowało, czasem się myliło i wstawało bez etykietki „słaba”. Może następnym razem inny rodzic podniesie rękę razem ze mną. Może nauczyciele też kiedyś powiedzą głośno, że oceny mają służyć człowiekowi, nie człowiek ocenom. A jeśli nie, to przynajmniej moja córka zobaczy, że warto mówić o tym, co boli. Że cisza nie zawsze oznacza rację. Podejrzewam, że takich zebrań w Polsce są tysiące. Może u was wygląda to podobnie? Może też wracacie do domu z myślą, że coś tu jest nie tak, tylko nie wiecie, jak to nazwać? Beata Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: W grudniu nauczyciele powinni odciążyć rodziców. „Na tym polega ich praca”
Dzieci czekają na prezenty pod choinką, a ja połykam łzy. Czeka nas wigilia dla ubogich
W tym roku nie potrafię cieszyć się świętami, choć udaję przed dziećmi, że wszystko jest w porządku. Piszę do was, bo mam wrażenie, że mój świat runął, a ja próbuję go sklejać uśmiechem.
Wstyd miesza mi się z bezsilnością, bo nigdy nie pomyślałabym, że znajdziemy się w takim miejscu. Jeszcze rok temu mieliśmy skromnie, ale spokojnie. Teraz dzieci marzą o prezentach, a ja liczę każdą złotówkę, żeby starczyło na chleb, mleko i bilet miesięczny dla starszego syna. Kiedy brakuje sił, żeby udawać Gdy słyszę, jak ich głosy pełne są świątecznych życzeń, serce mi pęka. Próbuję tłumaczyć sobie, że dzieci potrzebują przede wszystkim miłości. Ale wiecie, jak to jest – kiedy widzi się ich wielkie oczy patrzące na wystawy sklepów, człowiek chciałby im dać choć drobiazg. Tymczasem ja zastanawiam się, jak przetrwać do końca miesiąca. Wigilia, której się boję W tym roku będziemy mieć w domu wigilię dla ubogich. Nie mamy żadnej bliskiej rodziny w pobliżu, będziemy sami, na stole stanie chleb, ziemniaki, może uda mi się kupić śledzie, upiekę też jakieś ciasto. To wszystko, bez szaleństw i uginającego się stołu. Bez prezentów, prócz szalików i czapek, jakie zrobiłam dzieciom na drutach. Jeszcze to do mnie nie dociera. To słowo – „ubodzy” – tak bardzo kłuje, choć wiem, że pasuje do naszej sytuacji bardziej niż kiedykolwiek. Boję się, że dzieci poczują, że coś jest nie tak. Że zobaczą we mnie słabość, której nie potrafię już ukrywać. Staram się jednak myśleć o tej kolacji jako o czymś, co może przynieść nam choć odrobinę ciepła. Może jeśli będę się uśmiechać i zaśpiewamy wspólnie kolędy, dzieci będą szczęśliwe? Dzieci wierzą we mnie bardziej niż ja sama Gdy patrzę na córkę, która codziennie rysuje choinkę z prezentami, czuję, jak zaciska mi się gardło. Ona naprawdę wierzy, że mama wszystko potrafi. Chciałabym dorosnąć do tej wiary, chociaż na chwilę. Dlatego szykując się na tę wigilię, powtarzam sobie, że to nie koniec, tylko przerwa. Że jeszcze będzie normalnie, a może nawet lepiej. Wiem, że wiele mam nosi podobne myśli. Ceny rosną jak szalone, a coraz więcej rodzin ledwo wiąże koniec z końcem. Może któraś z innych mam poczuje, że nie jest sama. A ja? Ja chciałabym uwierzyć, że jeszcze będziemy spędzać święta przy suto zastawionym stole. Że dzieci będą czekały na prezenty, a ja nie będę już połykała łez, tylko z dumą zobaczę ich uśmiech. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Te dzieci osiągną sukces w przyszłości. Rodzice codziennie pozwalają im ćwiczyć 1 rzecz
Kto właściwie wymyślił te świąteczne konkursy dla dzieci? Po tym, co usłyszałam, zbaraniałam
Co roku obiecuję sobie, że tym razem nie dam się wciągnąć w ten świąteczny sprint rodzica. A potem przychodzi grudzień, a ja znów siedzę po nocach z klejem na palcach, szukając „jeszcze fajniejszego pomysłu” na konkursowy stroik.
Gdy grudzień zamienia się w olimpiadę rodziców Jestem mamą od wielu lat, ale dopiero niedawno dotarło do mnie, że grudzień nie jest już miesiącem magii, tylko… zawodów. Kto zrobi ładniejszy stroik, kto przyniesie bardziej kreatywną ozdobę, kto przygotuje „oryginalny kostium pastuszka”, najlepiej taki, który wygląda jak z planu filmowego Netfliksa. Nadchodzi mail ze szkoły, a mnie automatycznie robi się ciepło – nie ze wzruszenia, ale z adrenaliny. Bo wiem, że zaraz dostanę listę zadań, które niby są „dla dzieci”, ale w praktyce spadają na rodzica. I jasne, można powiedzieć: „Odpuść, przecież nie musisz”. Ale powiedz to dziecku, które widzi, że inni przynoszą prace, od których spokojnie można odpalić konkurs na Pinterest. „Proszę pamiętać: dziecko powinno wykonać pracę samodzielnie” Za każdym razem, gdy widzę to zdanie, wybucham śmiechem. Oczywiście, że powinno. I oczywiście, że realnie ten stroik powstał dzięki rzetelnej współpracy dziecka, mamy, taty, babci, wujka od cięcia desek i kleju na gorąco, który parzy jak wyrzut sumienia. Pamiętam, jak któregoś roku moja córka naprawdę chciała zrobić wszystko sama. I zrobiła. Jej stroik był krzywy jak wieża w Pizie i trochę się sypał. Oddała go z dumą. A ja, stojąc obok ozdoby wyglądającej jak makieta planu Pharrella Williamsa, zrozumiałam, że konkursy świąteczne to nie zawsze „celebracja kreatywności dzieci”, tylko test rodzicielskiej wydolności. Kiedy to się zaczęło? I dlaczego nikt tego nie zatrzymał? Zapytana kiedyś nauczycielka powiedziała mi coś, co do dziś chodzi za mną jak choinkowa piosenka z galerii handlowej. „Te konkursy zawsze były. Rodzice lubią się angażować, a dzieci są z tego dumne”. I wtedy mnie olśniło. Tak, konkursy zawsze były. Ale czasy się zmieniły. Mamy więcej obowiązków, mniej czasu, więcej presji i porównywania się. Internet dorzucił swoje trzy grosze: nagle wszystko musi być „idealne”, „estetyczne”, „Pinterest ready”. A ja naprawdę chciałabym po prostu spędzić grudzień, robiąc kakao i patrząc, jak dzieci wieszają bombki, a nie walcząc o tytuł Najlepiej Zorganizowanej Matki Roku. Czy musimy w tym brać udział? Nie wiem, kiedy dokładnie przestałam się wyrabiać. Może wtedy, gdy liczba konkursów przewyższyła liczbę wolnych wieczorów. Może wtedy, gdy zamiast radości, zaczęłam czuć tylko presję. A może wtedy, gdy moje dziecko wyznało: „Mamo, moja praca jest brzydsza niż innych. Bo ja sama robiłam”. To był moment, który mnie zatrzymał. Bo po co to wszystko, jeśli dziecko w środku czuje się gorsze? Od tamtej pory robię inaczej. Pomagam, ale nie wyręczam. Podpowiadam, ale nie projektuję. I przede wszystkim – tłumaczę, że konkurs to tylko zabawa, nie ranking wartości. Chcę wrócić do świąt, nie do zawodów Kiedy patrzę na ten cały grudniowy maraton, myślę sobie, że ktoś kiedyś miał pewnie świetną intencję. Chciał włączyć dzieci w tworzenie tradycji. Problem w tym, że tradycja zamieniła się w wyścig, a rodzice stukają pistoletem na klej częściej niż w ekspres do kawy. Czy da się to zatrzymać? Może nie globalnie. Ale lokalnie – w naszym domu – jak najbardziej. I może właśnie na tym polega dorosłe rodzicielstwo: żeby umieć powiedzieć stop tam, gdzie zaczynamy gubić sens. A sens świąt nie tkwi w idealnym stroiku. Tylko w tym, że zrobiliśmy go razem. I że mieliśmy na to czas, energię i trochę serca – a nie deadline. Zobacz także: Składka na prezent dla nauczycielki? W tym roku powiedziałam: stop
Cechy dobrego związku? Olga Kozierowska: „Sprawdź, czy masz te najważniejsze”
Możemy szukać romantycznych gestów, czekać na komplementy i wierzyć w „różowe okulary”. Ale – jak mówi Olga Kozierowska – dopiero po latach relacji widać, co naprawdę trzyma ludzi razem. I nie jest to to, co zazwyczaj mamy na myśli, mówiąc o miłości.
W najnowszym odcinku mojego cyklu „Mamy to!” rozmawiam z Olgą Kozierowską o tym, czym jest dobry związek. To rozmowa o bliskości, o dojrzewaniu do miłości i o tym, dlaczego wiele kobiet wybiera partnerów „oczami”, zamiast wsłuchać się w siebie. Jej definicja dobrego związku jest zaskakująco konkretna i jednocześnie głęboko poruszająca. „Dobry związek to ten, w którym naprawdę się słyszymy” Kozierowska mówi wprost: dobry związek nie polega na tym, że nigdy się nie kłócimy. Kłótnie są naturalne, ludzkie i wpisane w bliskość. Ważniejsze jest to, co dzieje się pomiędzy nimi – w codzienności. Dla niej dobry związek to taki, w którym: partnerzy komunikują się i potrafią się wzajemnie usłyszeć, jest czułość, jest wsparcie, jest możliwość polegania na sobie, nawet bez wielkich deklaracji. „Miłość to są czyny, a nie słowa” – podkreśla. To właśnie działania, te drobne i te duże, mówią o relacji więcej niż najbardziej romantyczne frazy. Miłość romantyczna jest piękna, ale… krótkotrwała Olga nie wierzy w definicję miłości jako czegoś wiecznie romantycznego. Tłumaczy, że romantyczna faza jest naturalna — ale tylko na początku. Później zaczyna się prawdziwa praca. „Miłość trzeba budować i o nią dbać. Ta intymna, która rodzi się po kilku czy kilkunastu latach, jest naprawdę piękna. O wiele piękniejsza niż ta z czasów różowych okularów”. To jedno z najmocniejszych zdań w rozmowie. Bo pokazuje, że dojrzała miłość nie jest nagrodą, tylko procesem. Najważniejsze pytanie, jakie powinna zadać sobie kobieta Kozierowska zwraca uwagę na coś, co rzadko pojawia się w rozmowach o relacjach: kobiety często wybierają partnerów oczami, nie emocjami. „Dobrze by było być ślepą na czas wybierania partnera” – mówi półżartem, ale trafia w punkt. Zamiast patrzeć na: wygląd, styl, samochód, pierwsze wrażenie, warto zadać sobie inne pytanie: „Jak ja się chcę przy nim czuć?”. Nie: jaki on ma być. Ale: co ma czuć moje ciało, kiedy z nim jestem? Co dla mnie oznacza bezpieczeństwo? Co oznacza czułość? Te słowa – czułość, miłość, uczciwość – każdy człowiek definiuje inaczej. I warto tę własną definicję poznać, zanim zaczniemy jej od kogoś oczekiwać. Najważniejsza cecha dobrego związku Kiedy wracamy do pytania tytułowego, odpowiedź Olgi jest bardzo klarowna: Dobry związek to ten, w którym czuję się bezpiecznie, kochana, i wiem, że mogę na kimś polegać — nawet jeśli nie mówi tego codziennie, nie kupuje kwiatów i nie obsypuje komplementami. To nie brak kłótni świadczy o jakości relacji. Nie romantyczne gesty. Nie intensywność początku. Tylko to, czy w tej relacji naprawdę mogę być sobą.
Nauczycielka: „Rodzice zostawiają dzieci pod drzwiami o 7:00. Nie myślą o konsekwencjach”
W grudniu wchodzę do szkoły z tą samą myślą: proszę, żeby znów nie czekało tam żadne dziecko. A gdy widzę tę jego małą sylwetkę na ławce przy zgaszonym świetle, serce podchodzi mi do gardła. Bo wiem, że nie powinnam zastać tam nikogo – a jednak znowu jest pierwsze.
Rodzice zostawiają dzieci przed otwarciem. „Muszę lecieć, pani już zaraz będzie” Pracuję w szkole od kilkunastu lat i naprawdę rozumiem, jak wygląda życie rodziców. Pośpiech, korki, zmiany, grafiki poustawiane co do minuty. Ale od pewnego czasu dzieje się coś, co mnie jako nauczycielkę zwyczajnie przeraża. Coraz częściej widzę, jak rodzice podjeżdżają pod szkołę o 7:00 – a czasem nawet pięć minut wcześniej. Łapią dziecko za rękę, prowadzą do drzwi i rzucają: „Pani zaraz będzie, kochanie”. Po czym po prostu… znikają. Problem w tym, że o 7:00 nie ma jeszcze żadnego „pani zaraz będzie”. Dyżur zaczyna się o 7:30. Świetlica jest zamknięta. Nauczyciele dopiero jadą do pracy. Budynek oficjalnie nie jest jeszcze otwarty dla dzieci. A jednak dzieci stoją. Same. W pustej, wypełnionej ciszą szkole, która – wbrew temu, co wielu rodzicom się wydaje – nie jest wtedy bezpiecznym miejscem. Pusta szkoła to nie poczekalnia dla 7-latka Ludzie często wyobrażają sobie szkołę jako przestrzeń, w której zawsze ktoś czuwa. Ale między 7:00 a 7:30 szkoła jest jak teatr przed spektaklem – cisza, ciemność, brak obsady. Dziecko może wejść na schody, potknąć się, dostać się do sali z otwartym zapleczem, skulić się ze strachu przy drzwiach świetlicy. Może wybiec przed budynek. Może natknąć się na starszych uczniów, którzy przyszli wcześniej na trening. Mnie najbardziej uderza jednak ich twarz, kiedy wchodzę do szkoły i widzę, że znów ktoś czeka. Ramiona podkulone, plecak wciśnięty pod brodę, wzrok wbity w podłogę. Sześciolatek nie powie: „czuję lęk i dezorientację”, ale ciało krzyczy aż za głośno. To nie złośliwość, tylko prawo Jest jedno zdanie, które chciałabym powtarzać rodzicom codziennie: szkoła przejmuje odpowiedzialność za dziecko dopiero wtedy, gdy zostanie ono przekazane nauczycielowi. Nie wcześniej, nie „na chwilę”, nie „na słowo honoru”. Wiem, że dla wielu rodzin 7:30 to mission impossible. Są jednak rozwiązania – zgłoszenie wyjątkowych sytuacji, rozmowa z dyrekcją, czasem wsparcie świetlicy z wyprzedzeniem. Wszystko jest do ustalenia. Tylko nie można po prostu postawić dziecka pod drzwiami w nadziei, że „jakoś to będzie”. Bo to „jakoś” zawsze spada na nas. I – co gorsze – na te małe osoby, które zaczynają dzień od samotnego siedzenia w pustym korytarzu. Proszę Was jako nauczycielka, która naprawdę lubi swoją pracę: dopilnujcie przekazania opieki. Te piętnaście minut więcej planowania rano może uratować czyjś spokój, bezpieczeństwo, a czasem po prostu dziecięce poczucie, że ktoś naprawdę nad nim czuwa. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Rok temu siedziałam z Jasiem do 16”. Rodzice już nie zaprowadzą dzieci do przedszkola w Wigilię
Rodzicom trudno dogodzić. Matka: „W Wigilię przedszkola powinny dyżurować od 7 do 14”
Do naszej redakcji trafił list, który podniósł nam ciśnienie już od pierwszego zdania. Jego autorka, mama dwójki dzieci, nie kryje frustracji faktem, że w tym roku przedszkola w Wigilię będą zamknięte. I wcale nie chodzi o obowiązki służbowe, bo Wigilia jest dniem ustawowo wolnym. Chodzi o… domowe przygotowania.
„Przecież w Wigilię jest najwięcej do zrobienia. Gotowanie, sprzątanie, goście. Nie rozumiem, dlaczego przedszkola nie mogą chociaż na kilka godzin otworzyć drzwi. Dyżur od 7 do 14 to chyba nie jest wiele?” – pisze. W jej słowach pobrzmiewa przekonanie, że skoro rodzice mają ręce pełne roboty, to placówka powinna to wziąć na siebie. „Nie po to płacę podatki, żeby nie mieć oddechu w Wigilię” List szybko przechodzi z pytań do pretensji. „Rodzice też mają swoje potrzeby – nie po to płacimy podatki, żeby w Wigilię siedzieć z dziećmi od rana do wieczora. Każdy ma prawo przygotować święta w normalnych warunkach, bez biegania między kuchnią a klockami na podłodze” – czytamy dalej. Jej narracja pokazuje, jak bardzo różnią się oczekiwania rodziców. Podczas gdy dla większości zamknięte przedszkola w Wigilię są oczywistością, dla niej to „niedorzeczność”, której nie potrafi zaakceptować. Nauczycielka: „My też mamy rodziny. I też chcemy Wigilii, a nie dyżuru” Poprosiliśmy o komentarz jedną z nauczycielek przedszkola w Warszawie. Gdy usłyszała fragmenty listu, westchnęła tylko. – Jest mi przykro, że ktoś tak postrzega naszą pracę – mówi. – My też mamy rodziny, obowiązki domowe i świąteczne przygotowania. W Wigilię chcemy być w domu z bliskimi, nie na dyżurze tylko dlatego, że komuś przeszkadza obecność własnego dziecka przy doprawianiu barszczu czy grzybowej. Nauczycielka podkreśla, że dla zdecydowanej większości rodziców decyzja o zamknięciu przedszkoli jest zupełnie naturalna. – To naprawdę rzadkie, żeby ktoś domagał się od nas pracy w dniu, który z założenia ma być wolny dla wszystkich. „Nie wiem, co zrobię z dziećmi” kontra rzeczywistość W liście mama pisze jeszcze: „Nie wiem, co zrobię z dziećmi przez cały poranek. Wszyscy mówią, że Wigilia ma być spokojna, a jak ma być spokojna, skoro od rana będę ich wysłuchiwać?”. Brzmi to jak manifest roszczeń, a nie realny problem. Bo prawda jest taka, że większość rodzin po prostu planuje Wigilię jako dzień spędzony razem. A nauczycielka podkreśla jedno – takich listów jest naprawdę mało. – Większość rodziców rozumie, że Wigilia jest dla wszystkich. Dla pracowników przedszkoli też. A dzieci są w swoich domach bezpieczne, kochane i potrzebne. I może właśnie o to chodzi, żeby w Wigilię były przy rodzicach, a nie w grupie dyżurowej. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Rok temu siedziałam z Jasiem do 16”. Rodzice już nie zaprowadzą dzieci do przedszkola w Wigilię
Zaprosiła na kinderbal synka koleżanki. „Aż mnie zmroziło, gdy go zobaczyłam”
Zaprosiłam dzieci na urodziny mojego synka i byłam pewna, że to będzie zwykłe, radosne popołudnie. Nie spodziewałam się, że jeden mały gość sprawi, że długo będę mieć gulę w gardle.
W sobotę mieliśmy kinderbal w domu. Balony, girlandy, tort z ulubionymi bohaterami, a w kuchni zapach naleśników i kakao. Dzieci zaczęły schodzić się po południu, jedne z rodzicami, inne z babciami, wszystko jak zawsze. W pewnym momencie zadzwonił domofon. Otwieram drzwi, patrzę, a na wycieraczce stoi Staś, synek mojej koleżanki z pracy. Sam. W ręku ma mały prezent i worek z kapciami, oczy wielkie jak spodki. Kinderbal urodzinowy w domu i nagła konsternacja Zapytałam, gdzie mama, bo myślałam, że winda się zacięła albo szuka miejsca do parkowania. A on spokojnie mówi, że mama zamówiła mu taksówkę i pan go przywiózł pod adres, bo „w aplikacji wszystko było wpisane”. Na sekundę mnie zatkało. Staś ma sześć lat. Sześć. Jeszcze niedawno uczył się wiązać sznurówki, a tu przyjeżdża sam z obcym dorosłym. Poczułam zimny dreszcz. Dziecko samo w taksówce to ryzyko, którego nie rozumiem Wiem, że żyjemy szybko, że każdy pędzi, pracuje, ogarnia tysiąc spraw. Ale naprawdę nie mieści mi się w głowie wsadzanie takiego malucha do samochodu z nieznanym człowiekiem. Wiem, że pewnie większość kierowców jest w porządku. Chodzi o to, że jedno złe spotkanie wystarczy, żeby stała się tragedia. Dziecko w tym wieku nie umie ocenić sytuacji, nie wie, co zrobić, gdy kierowca pomyli trasę, gdy samochód się zepsuje, gdy ktoś je zaczepi. I co z tego, że ma telefon w kieszeni, skoro w stresie może zamarznąć ze strachu. No i nawet uczciwy kierowca raczej nie poczeka i nie upewni się, czy dziecko weszło bezpiecznie do klatki. Jak można tak ryzykować? Granice wygody rodziców i moja bezsilność Kiedy zadzwoniłam do koleżanki, usłyszałam tylko, że „przecież tak jest wygodniej”, bo ona ma jeszcze zakupy do zrobienia i nie będzie tracić czasu na stanie w korkach. Mówiła to tak lekko, jakby chodziło o przesłanie paczki, a nie o dziecko. Wtedy pierwszy raz w życiu zabrakło mi słów. Wygoda dorosłego jest ważniejsza niż bezpieczeństwo sześciolatka. Dla mnie to szczyt bezmyślności i jakiegoś dziwnego wygodnictwa, którego nie chcę rozumieć. Powiem wam szczerze, że do końca przyjęcia byłam niespokojna. Patrzyłam na Stasia, jak bawi się z innymi, i cały czas oczami wyobraźni widziałam chwilę, w której mama wsadza go samego do taksówki. Gdy uroczystość się skończyła, nie mogłam pozwolić, żeby wrócił w ten sam sposób. Mąż go odwiózł i odprowadził pod same drzwi. Nie wyobrażam sobie inaczej. Może przesadzam, może jestem „nadopiekuńcza”. Mimo wszystko pytam: dokąd my zmierzamy jako rodzice. Kiedy tak łatwo oddajemy dzieci w ręce obcych, bo nam się nie chce. I co powiemy sobie, jeśli pewnego dnia ta wygoda okaże się najgorszą decyzją w życiu. Andżelika Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „W grudniu świetlice powinny być czynne również w weekendy”. O nauczycielach nikt nie myśli
Rodzice płacą za roszczeniowość dzieci. „Usłyszałam, że córka ma wywalone”
Korepetycje stały się dziś tak powszechne, jak zajęcia sportowe czy angielski. Rodzice płacą setki złotych miesięcznie, licząc na lepsze oceny i więcej pewności siebie u dzieci. Tylko że coraz częściej słyszy się coś zupełnie innego – że dzieciom po prostu się nie chce. Że my, dorośli, finansujemy ich roszczeniowość.
Dokładnie to zobaczyłam, patrząc na własnego syna. Płacę za korepetycje, a efekty? Mizerne Mój syn chodzi do 6 klasy. Mądry chłopak, bystry, ale – jak sam to ujął – „ma wywalone” na większość lekcji. Usłyszałam to zresztą od mamy jego koleżanki z klasy, która od kilku tygodni walczy z tym samym. Jej córka, mimo korepetycji dwa razy w tygodniu, pisze kartkówki i sprawdziany tak samo słabo. A kiedy mama zapytała, dlaczego nie zależy jej bardziej, dziewczynka wzruszyła ramionami i powiedziała: „Przecież chodzę na korki, nie?”. To samo zaczęłam widzieć u własnego dziecka. Płacę 80 zł za godzinę, a gdy proszę, żeby przed zajęciami powtórzył materiał, słyszę: „Po co? Pani mi wytłumaczy”. Tylko że samo tłumaczenie nie wystarczy, jeśli dziecko nie włoży ani odrobiny wysiłku. A jednak w głowie wielu nastolatków pojawiło się jakieś absurdalne przeświadczenie, że płatne zajęcia są jak magiczna różdżka, która „poprawi oceny” za nich. Roszczeniowość zamiast pracy Coraz częściej słyszę od innych rodziców to samo – dzieci traktują korepetycje jak abonament premium, który gwarantuje im lepszy wynik bez ich udziału. Mają wymagania, chcą szybkich efektów, często nie zadając sobie trudu, by choć raz zajrzeć do zeszytu. Pamiętam, jak pewnego dnia zapytałam syna, czy porozmawiał z korepetytorką o tym, co sprawia mu największy problem. Odpowiedział, że nie, bo „ona sama powinna wiedzieć”. Miałam ochotę usiąść i płakać. Czy my naprawdę wychowujemy pokolenie, które oczekuje usług na żądanie również w szkole? Widzę, że ta wygoda uderza też w ich motywację. Dzieci nie czują, że to ich odpowiedzialność. Skoro mama płaci, skoro ktoś siedzi obok i tłumaczy, to po co się starać? To przerażające, bo jeśli teraz im się nie chce, to co będzie później – w liceum, na studiach, w pracy? Korepetytor to wsparcie, a nie cudotwórca Wiem, że korepetycje potrafią zdziałać cuda – ale tylko wtedy, gdy dziecko rzeczywiście chce pracować. Gdy rozwiązuje zadania, ćwiczy, dopytuje, powtarza. Kiedy widzi w korepetytorze przewodnika, a nie osobę, która ma „ogarnąć wszystko za niego”. Tymczasem coraz częściej to dorośli przejmują całą odpowiedzialność: my zapisujemy na zajęcia, my płacimy, my pytamy o postępy, my tłumaczymy, dlaczego ocena się nie poprawiła. A dzieci tylko wchodzą na gotowe – z przekonaniem, że same nie muszą nic. Patrzę na swojego syna i wiem, że jeśli chcę mu pomóc, muszę zacząć wymagać także od niego. Nie tylko od korepetytorki. Bo korepetycje nie są biletem do lepszych ocen. Są tylko drogowskazem. A iść trzeba samemu. Zobacz także: W grudniu nauczyciele powinni odciążyć rodziców. „Na tym polega ich praca”
Nauczycielka: „Nie wierzcie we wszystko, co mówią dzieci. To błąd wychowawczy”
Wiem, że dla wielu rodziców dziecko jest dziś jedynym pewnym źródłem prawdy o szkole. Ale ten odruch wiary w każde słowo potrafi zniszczyć relację między domem a nauczycielem szybciej niż najgłośniejsza awantura.
Piszę ten list nie po to, żeby narzekać na młode pokolenie albo na rodziców. Piszę, bo widzę, jak coś się przesuwa i jak bardzo to szkodzi dzieciom. Coraz częściej spotykam się z podejściem: „moje dziecko tak powiedziało, więc tak było”. I koniec rozmowy. Rodzic nie chce słyszeć nic więcej. Nie interesuje go moja wersja, wersja wychowawcy, pedagoga, drugiego ucznia, nawet nagranie z monitoringu. Rodzice wierzą dzieciom bez granic Zdarza się, że rodzic przychodzi do szkoły już gotowy na konflikt, bo w domu usłyszał krótką opowieść, często pełną emocji, czasem ubarwioną. W tej opowieści dziecko jest zawsze w roli ofiary, a nauczyciel albo szkoła w roli winnych. Rozumiem, skąd to się bierze. Rodzic chce chronić swoją córkę albo syna. Ale ochrona bez krytycznego spojrzenia jest jak parasol z dziurami. Na chwilę daje poczucie bezpieczeństwa, a potem zalewa wszystkich. Co się dzieje, gdy rodzic zawsze przyznaje rację Podam kilka przykładów z życia, bez nazwisk, bez oceniania kogokolwiek. Dziewczynka dostała uwagę za to, że przeszkadzała na lekcji. W domu powiedziała, że nauczycielka „uwzięła się na nią” i „krzyczy tylko na nią”. Rodzice przyszli następnego dnia z pretensją. Nie chcieli słuchać, że dziecko rozmawia na głos, odwraca się, zaczepia innych. Dla nich ważne było jedno zdanie córki. Efekt? Dziewczynka przez kolejne tygodnie robiła to samo, bo wiedziała, że w domu będzie mieć wsparcie bez pytań. Dostała komunikat: zawsze masz rację. Inna sytuacja. Chłopiec popchnął kolegę, ten uderzył głową o ławkę. Na szczęście skończyło się płaczem i siniakiem. Chłopiec powiedział rodzicom, że „to był żart” i że kolega „sam się przewrócił”. Rodzic stwierdził, że szkoła robi aferę z niczego. Tu nie chodzi o karę, tylko o naukę odpowiedzialności. Jeśli dziecko usłyszy w domu: „nic się nie stało, to oni przesadzają”, to jutro popchnie mocniej. Nie dlatego, że jest złe. Tylko dlatego, że nikt mu nie pokazał granicy. Jak rozmawiać z dzieckiem o szkole i konfliktach Nie proszę o ślepe zaufanie do nauczycieli. Proszę o równowagę. Dzieci są szczere, ale też impulsywne. Widzą świat przez swoje emocje. Czasem mylą kolejność zdarzeń, czasem nie rozumieją reakcji dorosłego, czasem bronią się przed wstydem albo karą. To normalne. Waszą rolą jest pomóc im dojść do prawdy, a nie tylko przyjąć ich wersję jak wyrok. Kiedy dziecko wraca z pretensją na szkołę, spróbujcie najpierw zapytać spokojnie: „co dokładnie się stało”, „kto tam był”, „co było wcześniej”, „jak ty się wtedy zachowałeś”. Bez ataku, bez przesłuchania. Potem warto porozmawiać z nauczycielem, nie z pozycji oskarżyciela, tylko partnera. Ja naprawdę nie mam interesu w tym, żeby komuś dokuczać. Mam interes w tym, żeby klasa działała, a dziecko się uczyło nie tylko matematyki, ale też relacji, odpowiedzialności i szacunku. Kiedy rodzic słucha tylko dziecka, dziecko rośnie w przekonaniu, że świat ma się do niego dopasować. Potem przychodzi dorosłość i zderzenie jest bolesne. Wierzę, że możemy tego uniknąć. Potrzebujemy mniej wojny, więcej rozmowy. I odrobiny krytycznego myślenia, nawet wobec tych, których kochamy najbardziej. Z poważaniem, Elżbieta Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Toksyczni rodzice rujnują życie dziecka. Po tych 10 zdaniach trudno się podnieść
Jajecznica w domu w weekend to symbol porażki? „Dzieciom trzeba pokazywać świat, nie patelnię”
Mocny wpis w sieci i jedno zdanie, od którego w wielu rodzicach aż się zagotuje. Jeden z użytkowników jasno stwierdził, kto nie powinien mieć dzieci. W komentarzach szybko okazało się, że choć autor posta pisał o domowej jajecznicy, wcale nie chodziło tylko o jedzenie.
Autor tego kontrowersyjnego wpisu stwierdził wprost: „Szczerze? Jeśli nie stać cię, żeby w niedzielę zabrać rodzinę na śniadanie do dobrej restauracji za 300-400 zł, to może nie powinieneś mieć dzieci? Robienie jajecznicy w domu w weekend to dla mnie symbol porażki życiowej i braku ambicji. Dzieciom trzeba pokazywać świat, a nie patelnię. Sorry, taka prawda”. To słowa, po których człowiek niby przewraca oczami, a jednak na chwilę zatrzymuje się z myślą: serio ktoś tak widzi rodzicielstwo? I wtedy wchodzą komentarze, które w internetowym chaosie potrafią być jak zimna woda na rozgrzaną głowę. Ktoś napisał: „Mój tata prawie w każdą niedzielę robi dla mamy jajecznicę na śniadanie i uważam to za piękną tradycję, a nie to, ile kasy wydają na zakupy czy na restaurację”. Ktoś inny dorzucił: „A jaki świat im pokazujesz, zabierając ich ma śniadanie do knajpy? Świat knajp i restauracji? To ja wolę leniwe, rodzinne śniadanie, niż pokazówkę dla publiki”. I przyznam szczerze, że bliżej mi do tych głosów. Domowe śniadanie a poczucie wartości rodzica Wpis z Threads dotyka czułego miejsca, bo wprost łączy pieniądze z tym, kto „zasługuje” na bycie rodzicem. W praktyce to prosta recepta na wstyd: nie masz na restaurację, więc jesteś gorszy. Tylko że życie rodzinne nie działa jak menu degustacyjne. Rodzicielstwo nie jest nagrodą za stan konta, a dzieci nie rozwijają się wyłącznie wtedy, gdy jedzą w pięknych wnętrzach z modnym talerzem podstawionym pod nos. Znam rodziny, które raz w miesiącu celebrują śniadanie na mieście i robią to z radością. Znam też takie, które nie pamiętają, kiedy ostatnio były w restauracji, a ich dzieci wyrastają na ciekawych świata, empatycznych ludzi. Różnica nie tkwi w rachunku za omlet, tylko w tym, co dzieje się przy stole. W rozmowie. W poczuciu bezpieczeństwa. W tym, że ktoś ma czas usiąść obok, posłuchać, pośmiać się, czasem pomilczeć. Jeśli słyszycie w głowie ton autora wpisu i zaczynacie się zastanawiać, czy wasze życie „wygląda dość dobrze”, zatrzymajcie się. Taka narracja to nie troska o dzieci, tylko ranking dorosłych. Cały wpis z komentarzami przeczytasz tutaj. „Pokazywać świat” można też z kuchni Najbardziej zastanowiło mnie zdanie: „Dzieciom trzeba pokazywać świat, a nie patelnię”. Bo ono brzmi efektownie, ale w środku jest puste. Świat to nie tylko lokale i rachunki. Świat to emocje, relacje, tradycje, ciekawość, bliskość. Świat pokazujecie dziecku wtedy, kiedy razem coś robicie, nawet jeśli to jest zwykła jajecznica z pomidorami. Patelnia bywa pierwszą lekcją samodzielności. Wspólne krojenie szczypiorku potrafi nauczyć więcej niż najlepsza restauracja, bo to doświadczenie współtworzone, a nie kupione. W domu dziecko widzi, że jedzenie nie bierze się znikąd, że można próbować, poprawiać, śmiać się z przypalonego kawałka. Widzi też, że niedziela nie musi być pokazem sukcesu, tylko spokojnym miejscem do bycia razem. Jeśli chcecie „pokazywać świat”, róbcie to na tysiąc sposobów: przez rozmowy, książki, wyjścia do lasu, muzeum, na rower, do babci, na plac zabaw. Przez słuchanie dziecka. Przez ciekawość tego, co ma w głowie. Restauracja bywa cudownym dodatkiem, ale nie jest miarą ambicji. Jak budować rodzinne tradycje bez presji na perfekcję Po tej burzy w komentarzach mam jedną myśl, którą chcę zostawić jak prostą wskazówkę. Dzieci nie potrzebują rodziców, którzy co weekend „udowadniają”, że stać ich na życie. Potrzebują dorosłych, którzy tworzą stałe punkty dnia, małe rytuały, do których chce się wracać. Co możecie zrobić w praktyce: Wymyślcie własny rytuał weekendowy. To może być jajecznica, naleśniki, wspólne kanapki, kakao do łóżka. Ważne, żeby to było „wasze”. Wciągajcie dzieci w przygotowania. Niech mieszają, posypują, wybierają dodatki. Z takiej zwykłej czynności rodzi się poczucie sprawczości. Nie róbcie z jedzenia konkursu. Ani na „fit”, ani na „luksus”. Jedzenie ma łączyć, nie stresować. Jeśli macie ochotę na śniadanie na mieście, idźcie. Dla przyjemności, nie dla udowadniania czegokolwiek. Bez myśli, że to test rodzicielstwa. Ustalcie, co jest waszą definicją dobrego życia. Bo jeśli ktoś z internetu przestawi wam kompas jednym ostrym zdaniem, to znaczy, że ten kompas był już wcześniej rozchwiany. Na koniec wrócę do komentarza o tacie robiącym jajecznicę mamie. Jest w nim coś, co dla mnie jest esencją całej sprawy. Domowe tradycje, ciepła atmosfera, poczucie, że niedziela to wspólny czas, są jedną z najcenniejszych rzeczy, jakie można dać dziecku. Nie kosztują 300 ani 400 złotych. Kosztują uwagę, obecność i trochę serca. I to jest inwestycja, która naprawdę się zwraca. Źródło: Threads Zobacz też: Zabrała dziecko z prywatnej szkoły. „Zaczęło się dokuczanie, bo nie latamy do Włoch co weekend”
5 reakcji rodziców, które podkręcają złość dziecka. Po tym maluch zmieni się w tornado
Złość u dziecka potrafi pojawić się znikąd i rozsadzić cały dom w kilka minut. Z czasem zobaczyłam też coś mniej oczywistego: bywa, że to my, dorośli, dokładamy do ognia, nawet gdy chcemy dobrze.
Wiele razy obserwowałam wybuchy dziecięcej złości z bliska, także u siebie w domu. I choć każde dziecko ma swój temperament, to pewne nasze reakcje działają niemal jak przycisk „głośniej”. Co nakręca złość dziecka? Czasem to... rodzice Poniżej opisuję pięć najczęstszych reakcji, które tylko nasilają złość u dziecka, nie rozwiązując problemu. Przy każdej podpowiadam, co zrobić, żeby emocje opadły, a nie poszybowały pod sufit. 1. Podnoszenie głosu i przyspieszanie tempa rozmowy Zaczyna się niewinnie: dziecko krzyczy, więc my też krzyczymy, bo chcemy zostać usłyszani. Tyle że mały człowiek w złości i tak słyszy głównie ton, nie treść. Gdy podnoszę głos, dziecko odbiera to jak sygnał zagrożenia. Jego układ nerwowy wchodzi na jeszcze wyższe obroty, a złość dostaje paliwo. Zamiast tego: obniżcie głos i zwolnijcie. Jeśli potraficie, mówcie krótkimi zdaniami. U mnie działa też proste: „widzę, że jesteś bardzo zły, jestem tu”. To nie jest nagroda za złość, tylko kotwica bezpieczeństwa. 2. Natychmiastowe ocenianie i etykietowanie emocji Teksty typu „nie przesadzaj”, „znowu robisz awanturę”, „jesteś niegrzeczny” mają moc większą, niż nam się wydaje. Dziecko w złości często nie umie jeszcze nazwać tego, co czuje. Kiedy ja je oceniam, ono słyszy: „twoje uczucia są złe” albo „taki jesteś”. W efekcie broni się jeszcze mocniej, bo nikt nie chce być „tym złym”. Zamiast tego: oddzielcie emocję od zachowania. Powiedzcie: „złość jest ok, ale bicie nie jest ok”. Albo: „masz prawo się wściekać, ale nie pozwolę, żebyś mnie kopał”. To daje ramy bez zawstydzania. 3. Groźby, karanie w szczycie wybuchu „Jak się nie uspokoisz, to…” jest chyba najbardziej odruchowe. Problem polega na tym, że w szczycie złości dziecko nie jest w stanie logicznie myśleć. Groźba nie uczy go regulacji, tylko podnosi poziom stresu. U niektórych dzieci stres idzie w płacz i zamrożenie, u wielu w jeszcze większą agresję. Widzę to wyraźnie, gdy próbuję „postraszyć” na gorąco. Zamiast tego: najpierw zatrzymajcie spiralę, dopiero potem rozmawiajcie o konsekwencjach. Ja czasem mówię: „teraz robimy przerwę na uspokojenie, porozmawiamy za chwilę”. Konsekwencja ma sens wtedy, gdy emocje już opadną. 4. Dopytywanie i wymaganie tłumaczeń Wiem, jak bardzo kusi pytanie: „ale o co ci chodzi”, „powiedz mi w końcu, dlaczego tak robisz”. Kiedy jednak dziecko jest rozkręcone, takie dociskanie działa jak kolejny bodziec. To tak, jakbyśmy próbowali rozwiązać zadanie matematyczne w środku burzy. Temperatura rośnie, bo maluch czuje presję, a do tego sam nie umie jeszcze znaleźć słów. Zamiast tego: dajcie mu czas. Zamiast pytań, spróbujcie nazwać sytuację: „chciałeś jeszcze zostać na placu zabaw, a ja powiedziałam, że idziemy. To trudne”. Potem można zostawić ciszę. Często właśnie wtedy dziecko zaczyna mówić. 5. Uleganie „żeby było cicho” To reakcja z kategorii „na szybko, inaczej nie dam rady”. Kupię, pozwolę, odpuszczę, bo mam dość krzyku w sklepie albo na ulicy. Krótkoterminowo działa. Długoterminowo uczy dziecko, że złość jest skuteczną strategią zdobywania tego, czego chce. Maluch nie robi tego ze złośliwości. Po prostu zapamiętuje mechanizm: „krzyczę, dostaję”. Zamiast tego: trzymajcie granicę spokojnie i konsekwentnie. Pomaga mi zdanie: „wiem, że chcesz, ale nie kupię tego. Mogę cię przytulić, jeśli chcesz”. Dziecko nie musi być zadowolone. Ma jednak poczuć, że emocje są przyjęte, a granica zostaje. Co działa na złość dziecka lepiej niż słowa Z mojego doświadczenia wynika jedno: dzieci regulują się przez nas. Nie przez kazania, nie przez długie tłumaczenia w momencie wybuchu, tylko przez naszą obecność i spokój. To trudne, bo sami mamy napięcie, zmęczenie, czasem wstyd wobec innych. Nie jesteśmy robotami. Kiedy widzę złość, staram się najpierw zadbać o bezpieczeństwo, potem o kontakt, na końcu o rozmowę. Jeśli zdarza mi się zareagować źle, wracam później z prostym „przepraszam, poniosło mnie. Spróbujmy inaczej następnym razem”. Dziecko nie potrzebuje perfekcyjnych rodziców. Potrzebuje takich, którzy umieją naprawiać i pokazywać, że emocje da się przeżyć bez niszczenia relacji. Zobacz też: Te dzieci rozwijają się najlepiej i rosną bezpiecznie. Ich rodzice wprowadzili 5 domowych zasad
Dla kogo są wystawiane jasełka o 15? „Rodzice pracują, gdyby ktoś zapomniał”
W redakcji dostajemy sporo listów od rodziców, ale ten odnosi się do codzienności wielu rodzin, zwłaszcza w grudniu. Mama ucznia z podstawówki opisuje, jak szkolne jasełka o 15:00 zamieniają się w wydarzenie „dla wybranych”, choć miały być świętem całej społeczności.
Jeszcze kilka lat temu jasełka były dla wielu rodzin jednym z tych szkolnych momentów, które pamięta się długo. Dzieci w za dużych pelerynach, papierowe gwiazdy, trochę tremy i dużo dumy w oczach rodziców. W teorii to proste: przychodzicie, siadacie na krzesełkach w sali gimnastycznej i oglądacie, jak wasze dziecko mówi swoją kwestię. W praktyce coraz częściej wygląda to inaczej. Napisała do nas mama chłopca z trzeciej klasy. Pracuje do 17:00, mieszka kilkanaście kilometrów od szkoły, nie ma szans zdążyć na przedstawienie zaplanowane na 15:00. Sama nazwała to „najdłuższą drogą z pracy do poczucia winy”. W liście jest zmęczenie i pytanie, które powtarza się u wielu rodziców: dlaczego szkoła zaczęła udawać, że większość dorosłych ma wolne w środku dnia. „Nie mogę być na jasełkach i czuję się jak gorsza matka” Autorka listu opisuje konkretny dzień. Najpierw informacja od wychowawczyni: jasełka w czwartek o 15:00, „obecność rodziców mile widziana”. Potem szybkie liczenie w głowie: zebranie w pracy do 16:00, dojazd minimum 40 minut, korki, brak możliwości wyjścia wcześniej. I to zdanie, które brzmi jak podsumowanie całej sytuacji: „Pracuję do siedemnastej. Nie dlatego, że tak lubię, tylko dlatego, że muszę. Nie mam jak przyjechać na piętnastą. A mimo to słyszę od syna, że inni rodzice będą i on też by chciał, żebym była”. Mama przyznaje, że próbowała negocjować z pracodawcą, szukać zastępstwa, kombinować z urlopem na godziny. Nic nie wyszło. „Nie jestem w stanie brać wolnego na każde szkolne wydarzenie w środku dnia. Mam pracę, która utrzymuje naszą rodzinę, a szkoła zachowuje się tak, jakby to był mój kaprys”. W liście wraca temat emocji dziecka. Chłopiec już wcześniej pytał, dlaczego mama nie przychodzi na wszystkie szkolne uroczystości. Ona tłumaczyła, że pracuje, że przyjdzie w innym terminie, że jest z niego dumna. Ale w grudniu rozmowa zrobiła się trudniejsza. „Syn powiedział, że chyba nie jestem tak zaangażowana jak inni. I chociaż wiem, że to mówi dziecko, zabolało. Bo ja jestem zaangażowana, tylko po cichu, między pracą a domem”. Jasełka w środku dnia: dla kogo to jest robione? Najbardziej porusza w tym liście nie sama godzina, tylko to, co ona symbolizuje. Tak, są rodzice pracujący zdalnie, na zmiany, mający możliwość wyjścia wcześniej. Są też babcie, dziadkowie, opiekunowie. Ich obecność jest ważna i dobrze, że mogą przyjść. Ale jeśli szkolne wydarzenia regularnie odbywają się w godzinach pracy większości dorosłych, to powstaje system, w którym część rodzin z założenia zostaje z boku. Mama pisze wprost: „Mam wrażenie, że szkoła nadal żyje obrazem rodziny sprzed trzydziestu lat. Mama w domu, tata w pracy. Dzisiaj większość ludzi pracuje. Do tego dojazdy, zmiany, telefony służbowe, a szkoła ustawia przedstawienie na piętnastą i oczekuje pełnej sali”. Warto zauważyć, że to nie jest pretensja o jedno przedstawienie. W liście pojawia się cały ciąg podobnych sytuacji: akademie w środku dnia, dni otwarte o 14.30, warsztaty dla rodziców o 13.00. „To się powtarza. Człowiek zaczyna się zastanawiać, czy my, rodzice pracujący do popołudnia, naprawdę jesteśmy tu brani pod uwagę”. Co szkoła może zrobić, żeby było normalnie? Ten list zostawia nas z prostym wnioskiem: szkoła nie musi rezygnować z tradycji, tylko dopasować ją do realnego życia rodzin. Przesunięcie przedstawienia na godzinę 17:00 nie jest rewolucją, tylko gestem w stronę większości rodziców. Czasem da się zrobić dwa pokazy, jeden rano dla klas, drugi po południu dla rodzin. Czasem wystarczy ankieta na początku roku: o jakiej porze możecie przychodzić. Autorka listu nie domaga się cudów ani specjalnego traktowania. Prosi o zwykłą uważność. „Nie chcę, żeby moja praca była powodem, dla którego moje dziecko czuje się mniej ważne. Chciałabym, żeby szkoła zobaczyła, że rodzice też mają swoje obowiązki i nie da się ich wyłączyć na godzinę”. To zdanie warto potraktować jak apel do każdej placówki. Bo jasełka są po to, żeby dzieci miały poczucie, że rodzina jest razem. Zobacz też: Rodzice płaczą nad długą przerwą świąteczną. „Powinni otworzyć świetlicę chociaż w wigilię”
Wychowawczyni: „To brak prywatności”. Wieczorami rodzice przekraczają granice
Są wiadomości, które mogą poczekać – jednak wielu rodziców zdaje się o tym zapominać. Na naszą redakcyjną skrzynkę trafił list nauczycielki, która opisała, jak wygląda jej „czas wolny”, gdy rodzice uczniów zaczynają pisać wiadomości późnym wieczorem, w niedziele, a nawet w święta.
Jej słowa to nie tylko skarga, ale też gorzka refleksja nad zacierającą się granicą między życiem zawodowym a prywatnym. List nauczycielki do redakcji Jestem matematyczką w podstawówce, do tego mam wychowawstwo w klasie 4. Kocham swoją pracę, kocham dzieci i naprawdę staram się być dla rodziców dostępna – w granicach rozsądku. Tylko że te granice w ostatnich latach zupełnie przestały istnieć. Kiedyś w piątek o 22:15 dostałam wiadomość od mamy jednego z uczniów: „Pani Aniu, proszę natychmiast odpisać, czy jutro trzeba przygotować strój galowy”. W sobotę o 7 rano kolejny SMS: „Dzień dobry, a czy zadanie z matematyki na pewno jest na poniedziałek?”. Rodzice piszą na e-dzienniku, Messengerze, WhatsAppie, w SMS-ach. Nawet wtedy, gdy na zebraniu proszę, żeby wiadomości dotyczące szkoły wysyłać wyłącznie w godzinach pracy. Tłumaczą, że „akurat sobie przypomnieli”. Tylko że ja też mam swoje życie, swoje dzieci i swoje wieczory, które chciałabym spędzić tak, jak każdy. Najbardziej zabolało mnie coś innego. Kiedy w niedzielę nie odpisałam na wiadomość (bo byłam u rodziców na obiedzie), usłyszałam w poniedziałek od jednej z mam: „Wie pani, my pracujemy i mamy tylko wieczory. To pani obowiązek odpowiadać”. Poczułam się, jakbym była dostępna 24 godziny na dobę, jak infolinia, a nie człowiek. Nie wiem, kiedy rodzice zapomnieli, że nauczyciel też potrzebuje prywatności. Te wiadomości rzadko są sprawami nagłymi. Większość dotyczy zadań domowych, konkursów, przygotowania na lekcje czy tego, co dziecko powiedziało w drodze ze szkoły. Naprawdę można z tym poczekać do rana. Wiem, że rodzice są zabiegani i przeciążeni, ale oczekiwanie natychmiastowej odpowiedzi wieczorami to przekraczanie granic. I boję się, że jeśli o tym głośno nie powiemy, w końcu dojdziemy do momentu, w którym nauczyciel nie będzie miał ani jednego wolnego dnia bez pytania o jutrzejsze zadanie domowe. Rodzice w stresie, nauczyciele pod presją List nauczycielki pokazuje problem, o którym mówi coraz więcej pedagogów. Rodzice chcą być blisko edukacji swoich dzieci – to naturalne i potrzebne. Ale często presja, by niczego nie przegapić, sprawia, że zaczynają traktować wychowawców jak dyżurne centrum informacji. Wiele wiadomości, które trafiają do nauczycieli po 20:00, nie jest sprawami pilnymi. A jednak są wysyłane z oczekiwaniem, że odpowiedź przyjdzie „od razu”. Takie zachowania sprawiają, że granica między pracą a życiem prywatnym nauczycieli po prostu się zaciera. Szanując pracę pedagogów, warto pamiętać – tak jak wspomniała autorka listu – że nauczyciele również mają prawo do odpoczynku. Wysyłanie wiadomości wieczorami czy w dni wolne nie jest problemem samym w sobie, ale oczekiwanie natychmiastowej odpowiedzi już tak. Uczmy dzieci kultury i szacunku – również przez własny przykład. Zobacz także: Nauczyciele na zwolnieniach, rodzice w nerwach. „Kto przygotuje moje dziecko do egzaminu?”
Sprząta po dzieciach i dźwiga plecaki do szkoły. „Powinny się bawić, a nie rozładowywać zmywarkę”
Zauważyłam, że im więcej wymagamy od dzieci w domu, tym szybciej opadają z sił po szkole. Dlatego wybrałam inną drogę i coraz mocniej wierzę, że dzieciństwo nie powinno być listą zadań.
Od lat słyszę, że „za bardzo wyręczam” swoje dzieci. Może tak to wygląda z boku, ale ja robię to świadomie. Patrzę na moje dzieci po szkole i widzę nie lenistwo, tylko zwykłe zmęczenie. Wstają wcześnie, siedzą godzinami w ławkach, dźwigają ciężkie plecaki, uczą się do sprawdzianów, próbują nadążyć za wymaganiami, których my, dorośli, często nawet nie zauważamy. Kiedy wracają do domu, nie chcę dorzucać im kolejnej pracy na zmianę numer dwa. Nie twierdzę, że dzieci mają żyć w bańce bez żadnych obowiązków na całe życie. Tylko że obowiązki w domu można wprowadzać mądrze, powoli, z wyczuciem. U mnie w domu jest inaczej. Ja sprzątam stół po kolacji, ja rozładowuję zmywarkę, ja noszę zakupy. Wiem, brzmi to jak deklaracja perfekcyjnej matki, ale wcale nią nie jestem. Po prostu chcę, żeby po całym dniu szkoły moje dzieci mogły odetchnąć. Dlaczego nie daję dzieciom obowiązków domowych Słyszę, że dzieci powinny „dokładać się do domu”. Tylko dom to nie fabryka, a dzieci to nie pracownicy. One nie proszą o ten świat obowiązków, o tempo życia, o szkolne oceny. Wiem, że wielu rodziców ma dobre intencje, gdy ustala dyżury i grafiki. Ja jednak widzę w tym ryzyko. Dziecko zaczyna myśleć, że jest warte tyle, ile zrobiło. Że musi zasłużyć na odpoczynek. A ja chcę, żeby odpoczynek był czymś naturalnym, a nie nagrodą. Kiedy moje dzieci przychodzą do domu, wolę usłyszeć ich opowieści, nawet jeśli są chaotyczne i pełne emocji. Wolę, żeby przez chwilę poleżały z książką albo pobawiły się klockami. Ten czas znika szybciej, niż nam się wydaje. Dzieciństwo bez presji jest bezcenne W moim domu jest czas na bałagan. Jest czas na śmiech, na nudę, na wymyślanie głupot. Widzę, jak bardzo to im służy. Po godzinie zabawy są spokojniejsze, bardziej otwarte, jakby zrzucały z siebie cały szkolny ciężar. I wtedy myślę, że dobrze robię. Nie chcę, żeby moje dzieci po latach pamiętały jedynie „musiałam sprzątać, musiałem pilnować, musiałam pomagać”. Chcę, żeby pamiętały zapach ciasta, kiedy piekłyśmy razem, budowanie bazy z koców, wieczory pod lampką, rozmowy przed snem. To jest ich kapitał na przyszłość. Nie umiejętność idealnego wycierania blatu w wieku ośmiu lat. Uczę odpowiedzialności bez obowiązków Ktoś powie, że tak wychowam niezaradne dzieci. A ja widzę coś odwrotnego. Moje dzieci uczą się odpowiedzialności inaczej. Przez przykład. Przez wspólne działanie wtedy, kiedy mają na to siłę i ochotę. Czasem same pytają, czy mogą mi pomóc, gdy widzą, że mam dużo na głowie. I ta pomoc jest prawdziwa, a nie wymuszona. Nie robię z tego testu. Nie sprawdzam, czy zrobiły to dobrze. Mówię „dzięki” i tyle. Uczę je też, że każdy po sobie sprząta to, co zabrudził. Odkładają swoje rzeczy, dbają o swoje zabawki, pamiętają o plecaku. To wystarcza na ten etap. Reszta przyjdzie z czasem. Życie i tak nauczy ich wielu rzeczy. Nie muszę w tym pomagać od pierwszej klasy. Coraz częściej widzę dzieci, które są przemęczone jak mali dorośli. Wydaje mi się, że dzieciństwo powinno być przede wszystkim od zabawy. Zmywarka poczeka. Ich czas nie poczeka. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Te dzieci rozwijają się najlepiej i rosną bezpiecznie. Ich rodzice wprowadzili 5 domowych zasad
Nauczyciele na zwolnieniach, rodzice w nerwach. „Kto przygotuje moje dziecko do egzaminu?”
W redakcyjnej skrzynce coraz częściej lądują listy od rodziców, którzy zamiast spokojnie odliczać miesiące do egzaminu ósmoklasisty, żyją w nieustannym napięciu. Tym razem napisała do nas mama ucznia ósmej klasy, opisując szkolną codzienność pełną nieobecności nauczycieli i zastępstw „na przeczekanie”.
„Wiem, że każdy może zachorować” – pisze nasza czytelniczka. Problem w tym, że nie chodzi o jedną czy dwie sytuacje. „Od początku roku ciągle ktoś jest na zwolnieniu. Raz polonistka, raz matematyk, za chwilę anglistka. Mój syn wraca do domu i mówi, że znów było zastępstwo”. „Zastępstwo niby jest, ale lekcji nie ma” W liście czuć rosnącą frustrację. Zastępstwa formalnie są, szkoła odhacza obecność nauczyciela w klasie, tylko ta obecność niewiele wnosi. „Na zastępstwa przychodzą nauczyciele innych przedmiotów. Robią z dziećmi pogadanki, czasem oglądają film, czasem odrabiają zaległości z własnych lekcji”. W efekcie lekcje kluczowe dla egzaminu, te z języka polskiego, matematyki i angielskiego, rozpływają się w kalendarzu. To, co szczególnie wybrzmiewa w liście, to poczucie bezradności. „Nie mam pretensji do chorych nauczycieli. Mam pretensje do systemu, że nie ma komu uczyć”. Autorka dodaje, że jej syn jest pracowity, ale „nie da się samemu nadrobić wszystkiego, kiedy co tydzień wypada kilka godzin”. Ósmoklasista w środku chaosu Ósma klasa to czas, który i bez tego bywa trudny. Dzieciaki są zmęczone tempem, testami, presją wyników. W liście pada zdanie, które powinno dać do myślenia wszystkim rodzicom i nauczycielom: „On zaczyna wątpić w siebie, bo ma wrażenie, że stoi w miejscu”. Mama opisuje, że syn wraca czasem z rezygnacją: „Po co mam się starać, skoro i tak nie ma kto mi tego wytłumaczyć”. Rodzice, z którymi rozmawiamy, potwierdzają podobne emocje u swoich dzieci. Ósmoklasista nie potrzebuje idealnych warunków, ale potrzebuje przewidywalności. Kiedy przez kilka tygodni lekcje są „poszatkowane” zastępstwami, w głowie pojawia się chaos. Trudno zbudować rytm nauki, trudno też zauważyć własny postęp, skoro materiał nie idzie do przodu w spójnym tempie. „Kto przygotuje moje dziecko do egzaminu” Najmocniejszy fragment listu to nie oskarżenie, tylko pytanie: „Kto przygotuje moje dziecko do egzaminu, jeśli szkoła nie jest w stanie zapewnić normalnych lekcji?”. Brzmi prosto, ale jest w nim cały ciężar rodzicielskiej odpowiedzialności. Bo rodzice czują, że kończy się czas, a oni nie mają narzędzi, żeby wypełnić lukę po nieobecnych nauczycielach. W wielu domach ta sytuacja kończy się gorączkowym szukaniem korepetycji. Tylko że nie wszystkich na nie stać, nie każdy ma też dostęp do dobrych zajęć w swojej okolicy. Mama z listu pisze wprost: „Nie chcę, żeby wynik egzaminu zależał od zasobności portfela rodziców”. I trudno się z tym nie zgodzić. Ten list zostaje z nami na dłużej, bo dotyka czegoś więcej niż organizacji zastępstw. Pokazuje, jak krucha bywa szkolna stabilność w momencie, kiedy dzieci mają przed sobą jeden z ważniejszych sprawdzianów. I jak samotnie potrafi się czuć rodzic, który widzi stres swojego dziecka, a jednocześnie odbija się od kolejnych komunikatów: „dziś też zastępstwo”. Jeśli jesteście w podobnej sytuacji, piszcie do nas. Wasze historie to nie „narzekanie na szkołę”, tylko sygnał, że w miejscu, które ma wspierać dzieci, zaczyna brakować fundamentów. A ósma klasa nie poczeka, aż system się pozbiera. Zobacz też: Rodzice płaczą nad długą przerwą świąteczną. „Powinni otworzyć świetlicę chociaż w wigilię”
Podrzucają dzieci do pustej zerówki o 7 i znikają. „Siedzą tam same bez opieki”
Dostaliśmy list od nauczyciela zerówki, który nie kryje niepokoju po porannych dyżurach w szkole. Opisuje dość lekkomyślne zachowanie rodziców, którzy śpiesząc się do pracy, zapominają o bezpieczeństwie dzieci.
Autor listu pracuje w jednej z podstawówek, gdzie działa szkolna zerówka. Zaznacza, że rozumie pośpiech rodziców, napięte grafiki i realia pracy zmianowej. Problem zaczyna się jednak tam, gdzie pośpiech wygrywa z bezpieczeństwem dzieci. „Przywożą o siódmej i jadą dalej do pracy” „Coraz częściej widzę, jak rodzice podjeżdżają pod szkołę o 7:00, czasem nawet kilka minut wcześniej. Odprowadzają dziecko do drzwi i znikają. W budynku nie ma jeszcze dyżurującego nauczyciela” – pisze. I dodaje, że nie są to pojedyncze przypadki, tylko powtarzający się schemat. W tej szkole dyżur poranny zaczyna się o 7:30. W teorii to moment, od którego dziecko może być pod opieką placówki. W praktyce codziennie kilkoro dzieci pojawia się wcześniej. „Czekają w świetlicy, choć świetlica jest zamknięta, albo siedzą na ławce na korytarzu. Same. Bez opieki” – czytamy w liście. Korytarz to nie poczekalnia dla sześciolatka Wielu dorosłym może się wydawać, że „przecież nic się nie stanie”, bo szkoła to bezpieczne miejsce. Tyle że pusta szkoła nie działa tak jak szkoła w środku dnia. Nauczyciele nie dyżurują, sekretariat jest zamknięty, sprzątanie trwa albo jeszcze się nie zaczęło, a inny personel przemieszcza się po budynku sporadycznie. „To nie jest sytuacja, w której ktoś zerknie co dwie minuty. W tych godzinach naprawdę bywa pusto” – podkreśla autor. Zwraca uwagę na oczywiste ryzyka: dziecko może wyjść przed szkołę, zgubić się w budynku, przewrócić się na schodach, wejść do niezamkniętej sali, w której leżą sprzęty albo środki czystości. Może też zostać zaczepione przez starszych uczniów, którzy przychodzą wcześniej na treningi czy zbiórki. Nawet jeśli do tej pory nic złego się nie wydarzyło, to wciąż jest to ruletka. Ważny jest też wymiar emocjonalny. Sześciolatek pozostawiony samemu sobie w dużym, cichym budynku często czuje lęk, dezorientację, wstyd, że znów jest pierwszy. Dziecko tego nie nazwie, ale ciało pamięta takie poranki bardzo dobrze. Rodzice mają obowiązek dopilnować przekazania opieki W liście pojawia się proste zdanie, które warto powtórzyć: „Szkoła przejmuje odpowiedzialność dopiero wtedy, kiedy dziecko jest przekazane nauczycielowi na dyżurze”. To nie kwestia złośliwego regulaminu, tylko bezpieczeństwa i odpowiedzialności prawnej. Jeśli rodzice muszą być w pracy wcześniej, szkoła często ma rozwiązania: świetlicę od konkretnej godziny, możliwość zgłoszenia wcześniejszego przyprowadzania dziecka w wyjątkowych sytuacjach, dyżury rotacyjne, czasem umowę z opiekunem. Tyle że to wymaga rozmowy, a nie zostawienia dziecka „na chwilę”. Autor listu prosi, żebyśmy przekazali czytelnikom jedną myśl dalej: „Wiem, że rodzice są zmęczeni i zabiegani. Tylko bardzo proszę, żeby nie przerzucać tego zmęczenia na dzieci. One nie powinny zaczynać dnia od czekania w pustym korytarzu”. Trudno się z tym nie zgodzić. Dla dorosłych siódma rano to kolejny punkt grafiku. Dla sześciolatka to moment, w którym potrzebuje poczucia, że ktoś nad nim czuwa. Jeśli odprowadzacie dzieci do zerówki, upewnijcie się, że przekazujecie je wprost pod opiekę konkretnej osoby. Nawet tych kilkanaście minut może zrobić wielką różnicę. Zobacz też: 6 błędów wychowawczych szkoły. „Teraz muszę wszystko naprawiać w domu”
Rodzice płaczą nad długą przerwą świąteczną. „Powinni otworzyć świetlicę chociaż w wigilię”
Tegoroczna przerwa świąteczno-noworoczna dla wielu rodzin nie jest tylko czasem odpoczynku, ale też logistycznym koszmarem. Jedna z mam napisała do redakcji list, w którym prosi, żeby szkoły choć trochę pomogły rodzicom pracującym w tym okresie.
Kiedy w kalendarzu pojawia się długi ciąg wolnych dni, część z nas widzi rodzinne wyjazdy, wspólne gotowanie, zabawy na śniegu. Inni od razu zaczynają liczyć: ile urlopu zostało, ile dni da się „przykryć” babcią, ile da się zrobić z dzieckiem w domu, kiedy praca i tak nie odpuszcza. Właśnie z tej drugiej perspektywy napisała do redakcji pani Marta, mama ośmioletniej Zosi. Jej list jest spokojny, ale czuć w nim zmęczenie i frustrację, które zna wielu rodziców. „Nie chodzi mi o to, żeby nauczyciele pracowali w święta. Wiem, że to czas dla nich i dla dzieci. Ale przerwa w tym roku jest wyjątkowo długa i ktoś wreszcie powinien zauważyć, że rodzice też mają swoje obowiązki” – pisze. Dodaje coś, co wybrzmiewa w wielu wiadomościach od czytelników: „Dla niektórych firm to normalne dni pracy. Kto ma dzieci w podstawówce, zostaje pod ścianą”. „Wigilia to dla dorosłych mnóstwo pracy i bieganiny” W liście pani Marty najmocniej wybrzmiewa wątek wigilii, ale nie dlatego, że rodzice siedzą wtedy w pracy. To dzień wolny także dla dorosłych. Kłopot polega na czymś innym: właśnie tego poranka w wielu domach wszystko dzieje się naraz. „Wigilia to dla nas czas, kiedy od rana jesteśmy w biegu. Sprzątanie, gotowanie, ostatnie zakupy, ogarnianie prezentów. Dzieci się cieszą, chcą być blisko, ale ja naprawdę potrzebuję tych kilku godzin, żeby przygotować dom na święta” – pisze mama. Dodaje, że przy tak długiej przerwie każdy dzień, w którym można choć na chwilę złapać oddech organizacyjny, jest na wagę złota. „Gdyby świetlica działała rano chociaż w wigilię, mogłabym spokojniej wszystko dopiąć, a potem mieć dla córki więcej uważności, a nie tylko nerwy” – zaznacza. Świetlica choć na kilka godzin Rozwiązanie, które proponuje pani Marta, jest bardzo konkretne i – co ważne – nie atakuje szkoły, tylko szuka wyjścia. „Powinni otworzyć świetlicę przynajmniej w dni pracujące, choćby na 3–4 godziny rano. I chociaż w wigilię, tak do południa” – czytamy w liście. Wystarczyłaby dyżurująca osoba dla chętnych dzieci. Mama zwraca też uwagę na drugą stronę medalu, o której rzadko się mówi. „To jest okazja do dorobienia dla opiekunów. Nikt nie byłby zmuszany do pracy, dyżury mogłyby być dobrowolne. Jestem pewna, że część osób chętnie wzięłaby takie godziny” – przekonuje. I podkreśla, że nie oczekuje „odpracowywania świąt”, tylko elastycznego systemu wsparcia w wyjątkowej sytuacji. Ten list nie jest odosobniony. W ostatnich dniach do redakcji spływają podobne głosy: rodzice liczą, kombinują, próbują znaleźć sposób, żeby przerwa, która dla dzieci jest czystą radością, dla dorosłych nie stała się pasmem stresu. Ale jest też inna strona tej historii. Święta, nawet jeśli wymagają ogromu pracy, są jedynym takim czasem w roku, kiedy rodzina może być naprawdę razem. Dzieci nie muszą „przeczekać” świąt. Powinny w nich uczestniczyć. Mogą robić pierniki, pakować prezenty, dekorować choinkę, podawać ściereczki, biegać po domu z listą „co jeszcze trzeba zrobić”. Każda rodzina organizuje to po swojemu, czasem z pomocą, czasem w chaosie, który też bywa częścią rodzinnego życia. A list pani Marty zostaje z nami jako szczere przypomnienie, że nawet w najbardziej świątecznym czasie rodzice dalej dźwigają odpowiedzialność i to oni, chcąc nie chcąc, muszą znaleźć sposób, żeby te dni przeżyć razem, a nie tylko je „ogarnąć”. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Toksyczni rodzice rujnują życie dziecka. Po tych 10 zdaniach trudno się podnieść
Szkolne kiermasze to zmora rodziców. „Siedzę po nocach i kleję lampiony”
Kolejny rok z rzędu łapię się na tym samym: znów siedzę po nocach z klejem i nożyczkami. Szkolny kiermasz świąteczny miał uczyć dzieci współpracy, a wyszło tak, że to my, rodzice, dostajemy dodatkowy etat bez pytania o zgodę.
Drogie mamy, drodzy ojcowie, droga Redakcjo. Piszę ten list, bo czuję złość i bezsilność, a jednocześnie nie chcę już udawać, że to „taka szkolna tradycja”, którą trzeba znosić w milczeniu. W naszym domu znowu zaczyna się ten sam listopadowo-grudniowy maraton: kartony, klej na stole, brokat w dywanie i wieczory, które zamiast spokojnie kończyć się herbatą, kończą się słowami: „jeszcze tylko te lampiony”. Szkolny kiermasz świąteczny zamiast radości daje rodzicom dodatkowy etat Kiermasz świąteczny brzmi pięknie. W teorii to śmiech dzieci, wspólne robienie ozdób, uczenie się, jak pomagać innym. W praktyce wygląda to tak, że w dzienniku pojawia się informacja: „prosimy o przygotowanie fantów na kiermasz”. I nikt nie dopisuje, że te fanty ma przygotować dziecko, w czasie szkolnym, pod okiem nauczycieli. Nie. Fanty mają pojawić się ot tak, najlepiej jutro, najlepiej w liczbie mnogiej, najlepiej takie, które ładnie się sprzedadzą. Moje dziecko jest zmęczone po lekcjach, ma zadania, ma swoje zajęcia. Jak większość dzieci. Siada więc obok mnie na chwilę, pomoże wyciąć dwa kółka, przyklei jedną gwiazdkę, po czym odpływa w sen albo w naukę. A ja siedzę dalej. Kleję, wycinam, lepię. Nie dlatego, że chcę się popisać. Po prostu nie umiem oddać do szkoły czegoś zrobionego byle jak. Wiem, że na kiermaszu wszystko ma wyglądać ładnie. I nagle okazuje się, że kiermasz nie jest projektem dzieci, tylko projektem rodziców po godzinach. Fanty na kiermasz robię nocami, a rano udaję, że mam siłę na normalny dzień Najbardziej boli to, że nikt nie pyta, jak my to mamy zorganizować. Pracuję, prowadzę dom, ogarniam codzienność. Listy zakupów, pranie, lekarze, zebrania, urodziny kolegów. Teraz dochodzi kolejna rzecz, która „musi być zrobiona”, nawet jeżeli mam już dość. A w środku mam myśl: serio, tak ma wyglądać wychowanie do współpracy? Że rodzic pada na twarz, a dziecko tylko niesie gotowy produkt? Nie chodzi o to, że nie chcę pomagać szkole. Chcę. Wiem, że te pieniądze są potrzebne. Tylko nie chcę, żeby to było zrobione kosztem naszego snu, zdrowia i normalnego życia. Jak zrobić kiermasz szkolny, żeby dzieci były naprawdę jego autorami Mam prostą propozycję. Zróbmy kiermasz tak, żeby był szkolny, a nie domowy. Skoro szkoła chce, żeby dzieci przygotowały coś na sprzedaż, to niech te rzeczy powstają w szkole. W świetlicy, na godzinie wychowawczej, na zajęciach plastycznych. Pod opieką nauczycieli, z materiałów, które szkoła może zebrać wcześniej. Dzieci potrafią zrobić cuda. Wystarczy im dać czas i przestrzeń. Wtedy naprawdę poczują, że to ich praca. Rodzice mogą pomóc inaczej: przynieść materiały, przyjść raz w tygodniu pokazać, jak coś zrobić. Tyle i aż tyle. Niech to będzie wspólne, ale uczciwie podzielone. A skoro i tak mamy jeszcze piec ciasta na kiermasz, to niech chociaż nie dokłada się do tego nocnego klejenia. Bo w pewnym momencie ta „tradycja” przestaje uczyć dzieci czegokolwiek dobrego. Uczy tylko tego, że mama i tata są od nadrabiania wszystkiego za wszystkich. Helena Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Toksyczni rodzice rujnują życie dziecka. Po tych 10 zdaniach trudno się podnieść
Zasady życia w bloku obowiązują wszystkich. „Rodzice powinni uciszyć i dziecko, i psa”
Napisała do nas pani Joanna, która ma dość lekceważącego podejścia sąsiadów do innych mieszkańców bloku. Jej mieszkanie wypełnia wieczorami jeden dźwięk: krzyk dziecka za ścianą i szczekanie psa. To wszystko ciągnie się godzinami, dzień w dzień.
List, który trafił do naszej redakcji, jest pełny emocji, ale też bardzo konkretny. Autorka nie prosi o współczucie. Prosi o zwykły spokój, taki, o który w bloku powinien dbać każdy mieszkaniec, także rodzice z małymi dziećmi. „Nie mam siły wracać do domu” Pani Joanna pisze, że pracuje do późnego popołudnia. Kiedy wraca, marzy o tym samym co większość z nas: o ciszy, chwili na oddech, domowym rytmie. Tymczasem od progu słyszy to, co każdego dnia. „Przez ścianę niesie się wrzask dziecka, chłopak skacze, biega, wrzeszczy do psa. Do tego pies szczeka bez przerwy. To nie jest pięć minut, tylko całe popołudnia” – opisuje. Autorka podkreśla, że hałas nie jest incydentem, tylko stałym tłem życia jej rodziny. „Ja nie mogę odpocząć po pracy, moje dzieci też. One się uczą, czasem chcą po prostu posiedzieć w spokoju. A tu codziennie od nowa ten sam harmider”. Kobieta zaznacza też, że wcale nie oczekuje kompletnej ciszy. Rozumie, że dzieci są głośne, psy szczekają. Tyle że wszystko ma swoje granice. „To oni powinni zadbać o spokój” Najmocniejsza część listu dotyczy poczucia niesprawiedliwości. Pani Joanna ma wrażenie, że w takich sytuacjach to zawsze ci spokojniejsi mają się dopasować. A ona nie chce już słyszeć, że „dzieci tak mają”. „Nie zgadzam się z tym, że to ja mam zakładać słuchawki albo uciekać z domu. Zasady życia w bloku obowiązują wszystkich. Rodzice powinni uciszyć i dziecko, i psa” – pisze wprost. Wybrzmiewa tu ważny temat. Wspólne mieszkanie w jednym budynku to umowa społeczna, nawet jeśli nikt jej nie podpisuje. Każdy ma prawo do codzienności, ale każdy też ma obowiązek pilnować, żeby jego codzienność nie przeszkadzała innym. Autorka przyznaje, że próbowała rozmawiać. „Powiedziałam spokojnie, że jest bardzo głośno i że trudniej nam funkcjonować. Usłyszałam, że przesadzam, bo dziecko jest małe, a pies musi jakoś reagować”. Po tej rozmowie nic się nie zmieniło. Gdzie kończy się tolerancja, a zaczyna odpowiedzialność Ten list to nie tylko skarga na hałas. To opowieść o granicach, które trudno wyznaczyć w blokowej rzeczywistości. Rodzicielstwo bywa chaotyczne, najpierw trzeba przeżyć dzień, potem dopiero myśli się o sąsiadach. Tyle że dla sąsiadów chaos obcej rodziny staje się ich własnym problemem. Pani Joanna nie pisze z pozycji osoby, która nie lubi dzieci. Pisze z pozycji kogoś, kto chce uszanowania tej samej przestrzeni. Jej pytanie jest proste: dlaczego jedni mają prawo do głośnego życia, a inni nie mają prawa do ciszy. Autorka kończy list krótkim zdaniem, w którym jest i bezradność, i nadzieja: „Chcę wrócić do domu, w którym słychać moje życie, a nie cudze. Niech rodzice wezmą wreszcie odpowiedzialność za swoje dzieci, bo inaczej wychowają społeczne kaleki, które nie widzą nic poza czubkiem własnego nosa”. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Codziennie trzymam 8-letnią córkę za rękę, dopóki nie zaśnie. Nikomu nic do tego
9 skutków dorastania przy toksycznych rodzicach. Wychodzą dopiero po trzydziestce
Niektóre rzeczy z dzieciństwa potrafią długo pozostawać w ukryciu. Dopiero kiedy wchodzimy w dorosłość na serio, zaczynamy widzieć, co tak naprawdę w naszym domu było normalne, a co było ciężarem.
Toksyczność w rodzinie nie zawsze wygląda jak sceny z filmu. Czasem ma postać ciągłego oceniania, braku czułości, warunkowej miłości albo atmosfery, w której dziecko jest „od dorosłych”, a nie odwrotnie. Dorosłe życie potrafi obnażyć skutki takich doświadczeń dopiero wtedy, gdy sami zaczynamy budować własne rodziny. Poniżej zebrałam dziewięć skutków, które najczęściej widać u osób wychowanych w toksycznych domach. Nie są to etykiety, raczej drogowskazy. Jeśli coś z tego brzmi znajomo, to wcale nie znaczy, że z tobą jest coś nie tak. To znaczy tylko tyle, że coś w tobie wymaga uwagi i opieki. Skutki dorastania przy toksycznych rodzicach w dorosłym życiu 1. Trudność z rozpoznawaniem własnych potrzeb W toksycznym domu potrzeby dziecka często schodzą na dalszy plan. Liczy się spokój rodzica, jego humor, jego zdanie. Dziecko uczy się, że „nie wypada chcieć” albo że chcenie jest egoizmem. Po latach w dorosłości objawia się to w prostych sytuacjach: nie wiem, czego chcę w pracy, w relacji, w weekend. Łatwiej mi spełniać oczekiwania innych niż usłyszeć siebie. 2. Poczucie winy bez powodu To jeden z najbardziej podstępnych efektów. Nawet kiedy wszystko jest w porządku, w środku pojawia się niepokój, że „coś zrobiłam źle”. Wielu z nas wychowywano w atmosferze zawstydzania albo cichej kary. Gdy rodzic był niezadowolony, dziecko miało się domyślić. W dorosłości ten mechanizm działa jak wewnętrzny alarm ustawiony za głośno. 3. Nadmierna odpowiedzialność za innych Ktoś musiał dbać o emocje dorosłych, kogoś trzeba było pocieszać, uspokajać, „nie denerwować”. Dziecko wchodzi w rolę opiekuna. Po trzydziestce bywa tak, że w relacjach automatycznie biorę ciężar na siebie. Czuję się odpowiedzialna za nastrój partnera, szefa, przyjaciół. A kiedy nie dam rady, pojawia się wstyd. 4. Lęk przed konfliktem albo przeciwnie − wybuchowość W toksycznym środowisku konflikt bywał przemocą, krzykiem, groźbą odrzucenia. Nic dziwnego, że potem człowiek go unika. Zamyka się, zgadza „dla świętego spokoju”, przełyka niezgodę. Drugi wariant jest odwrotny: skoro w domu nie wolno było mówić, co boli, złość zbierała się latami i w dorosłości potrafi wystrzelić nieproporcjonalnie mocno. 5. Przyciąganie podobnych dynamik w związkach To temat trudny, bo dotyka miłości, a nie lubimy myśleć, że nasze wybory są w jakimś sensie zaprogramowane. A jednak, jeśli dorastałam w relacji opartej na krytyce, chłodzie albo szantażu emocjonalnym, to mój układ nerwowy uzna to za znajome. Po trzydziestce wiele osób orientuje się, że wchodzi w związki, w których znowu musi zasługiwać na uwagę albo stąpa po cienkim lodzie. 6. Problem z ufaniem ludziom Gdy najbliżsi zawodzili, obiecywali jedno, robili drugie, albo kiedy ich czułość była warunkowa, zaufanie przestaje być naturalne. Dorosły człowiek może wyglądać na niezależnego, a w środku stale czekać na zranienie. To sprawia, że relacje są albo zbyt kontrolowane, albo powierzchowne, bo głębia kojarzy się z ryzykiem. 7. Wewnętrzny krytyk silniejszy niż głos wsparcia Toksyczne zachowania rodziców z dzieciństwa często zostają w głowie jako język, którym mówimy do siebie. „Nie przesadzaj”, „do niczego się nie nadajesz”, „inni robią to lepiej”. Po trzydziestce, kiedy mamy już potwierdzenia swojej wartości w świecie, ten głos dalej potrafi wygrywać. I to jest szczególnie bolesne, bo wygląda jak brak uznania dla własnych sukcesów, a jest po prostu dawną narracją. 8. Perfekcjonizm albo prokrastynacja To dwie strony tej samej monety. Jedni próbują być „idealni”, bo tylko tak czuli się bezpiecznie. Drudzy odkładają działanie, bo każda próba wiąże się z lękiem przed oceną. W toksycznym domu często nie było miejsca na błędy, a pochwały bywały rzadkie albo ironiczne. Dorosłość przynosi wtedy presję, że trzeba zasłużyć na prawo do spokoju. 9. Trudność z budowaniem zdrowych granic Granice to coś, czego uczymy się w dzieciństwie. Jeśli rodzice je przekraczali, wchodzili w prywatność, decydowali za mnie, karali za odrębne zdanie, to w dorosłości granice są jak mięsień, którego nikt nie trenował. Czasem mówię „tak”, choć chciałam „nie”. Czasem stawiam ścianę tam, gdzie wystarczyłaby linia. W obu przypadkach chodzi o to samo: o odzyskanie prawa do siebie. Skutki dorastania przy toksycznych rodzicach nie są wyrokiem. Są raczej historią o tym, jak próbowaliśmy przetrwać. Po trzydziestce mamy szansę spojrzeć na siebie z większą czułością i już nie żyć w trybie dziecięcej adaptacji. Niekiedy pomaga rozmowa z terapeutą, czasem wspierająca relacja, czasem sama świadomość, że nasze reakcje mają źródło. Najważniejsze jest to, że dziś możemy wybierać inaczej. I to jest początek zdrowienia, spokojny, codzienny, krok po kroku. Zobacz też: Te dzieci rozwijają się najlepiej i rosną bezpiecznie. Ich rodzice wprowadzili 5 domowych zasad
To największy błąd współczesnych rodziców. Oto 3 kroki, jak zatrzymać spiralę niesamodzielności
Coraz więcej rodziców narzeka, że ich dzieci „nic nie chcą”, „nic nie potrafią” i „ciągle czekają, aż ktoś zrobi coś za nie”. Tymczasem źródło problemu często tkwi nie w dzieciach, lecz… w dorosłych.
Wyręczanie – choć wynika z miłości, troski i chęci ułatwienia dziecku życia – to największy błąd współczesnych rodziców. Na szczęście są proste i skuteczne sposoby, jak zatrzymać spiralę niesamodzielności, zanim stanie się poważnym problemem. „Ja zrobię szybciej” – początek błędnego koła Rodzice żyją dziś w pośpiechu – praca, obowiązki, logistyka. W tym wszystkim wydaje się po prostu wygodniej szybko zapiąć dziecku kurtkę, wyręczyć w zakładaniu butów czy posprzątać pokój, zamiast czekać, aż maluch zrobi to sam. Jednak kiedy „pomoc” staje się codziennym nawykiem, dziecko przestaje próbować, a z czasem – nie chce próbować wcale. Coraz częściej w przedszkolach słychać: „On nie umie się sam umyć”, „Ona nie chce się sama ubrać”, „On czeka, aż ktoś mu otworzy jogurt”. To nie brak możliwości. To brak szansy na praktykę. KROK 1: Daj dziecku czas – nawet jeśli go nie masz Małe dzieci potrzebują kilku minut więcej na wykonanie prostych czynności. Kluczowe jest to, by im te minuty dać. Zamiast narzekać, że śpieszycie się rano – zacznij przygotowania 5 minut wcześniej. Dla dziecka to ogromna różnica. Czas to paliwo do samodzielności. Bez niego nic się nie wydarzy. KROK 2: Pozwól na błędy – i nie poprawiaj po dziecku Krzywo zapięta bluza, nieidealnie poskładana piżama czy woda rozlana obok kubka to nie dowód, że dziecko „nie potrafi”. To dowód, że się uczy. Dorośli często poprawiają, bo „ma być ładnie”, „estetycznie”, „równo”. A w efekcie dziecko dostaje sygnał: „Robisz to źle. Nie ma sensu próbować”. Tymczasem akceptowanie niedoskonałości to jedna z najważniejszych rzeczy, jakie rodzic może zrobić dla rozwoju dziecka. KROK 3: Daj obowiązki dostosowane do wieku Dzieci potrzebują realnych zadań – takich, które czują, że mają znaczenie. Dla 3–4-latka to może być: odkładanie butów na półkę, wrzucanie skarpetek do kosza na pranie, ścieranie stolika po kolacji. Dla 5–6-latka – nakrycie do stołu, podlewanie kwiatów, sprzątnięcie zabawek według ustalonego systemu. To nie „pomoc”, to budowanie odpowiedzialności. I ogromnej satysfakcji. Samodzielność nie pojawia się nagle Rodzice często myślą, że dziecko „z dnia na dzień” zacznie być samodzielne. To tak nie działa. Samodzielność to codzienna praktyka, a nie jednorazowe wydarzenie. Największym błędem jest wyręczanie – nawet jeśli wynika z dobrych intencji. Ale wspaniała wiadomość jest taka, że można się z tego błędnego koła wycofać. Wystarczy zacząć od trzech prostych kroków: czasu, zgody na błędy i małych obowiązków. Zobacz także: Nie wychowuj lenia: jakie obowiązki są odpowiednie dla dzieci w różnym wieku?
Zadzwoniła wychowawczyni: „Pani córka powiedziała, że w domu nie ma świąt”. Zamurowało mnie
Telefon od wychowawczyni zaskoczył mnie w środku dnia. „Pani córka powiedziała, że w domu nie ma świąt” – usłyszałam. Zamarłam. Bo w tym roku naprawdę nie miałam na nie siły.
Siedziałam przy biurku, przeglądając kolejną listę rzeczy do zrobienia: prezent dla nauczycielki, paczka dla klasy, ciasto na wigilię w pracy. I wtedy zadzwonił telefon. „Dzień dobry, tu wychowawczyni Leny. Chciałam tylko zapytać, czy wszystko w porządku… Bo Lena powiedziała dziś, że w waszym domu nie ma świąt”. Zamilkłam. Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Bo przecież w naszym domu są święta – tylko takie po cichu. Bez światełek w oknach, bez wielkich zakupów i gorączki. Ale czy dziecko może to zrozumieć? Kiedyś święta były inne Pamiętam, jak sama byłam dzieckiem. W grudniu w domu pachniało cynamonem, mama zawsze śpiewała kolędy, tata przynosił choinkę, a my czekaliśmy na pierwszą gwiazdkę. Było biednie, ale ciepło. Dziś mam wrażenie, że święta zmieniły się w wyścig. Kto ma ładniejszy stół, kto więcej prezentów, kto zrobi 12 potraw. W tym roku po prostu nie miałam siły. Po pracy, obowiązkach, codziennym ogarnianiu – marzyłam tylko o ciszy. Nie o kolędach z głośników, nie o błyszczących centrach handlowych, tylko o spokoju. Ale dla dziecka cisza to nie magia. Dla dziecka święta bez dekoracji, zapachu mandarynek i migających lampek to… brak świąt. „Pani córka wydawała się smutna” – Lena była dziś wycofana, mówiła, że nie będziecie mieli choinki – powiedziała wychowawczyni łagodnie. – Może coś się dzieje? Chciałam odpowiedzieć, że wszystko w porządku, że po prostu nie mam czasu, że jeszcze kupię drzewko, że po prostu jestem zmęczona. Ale w środku czułam coś innego. Wstyd. Bo czy to możliwe, że w pogoni za obowiązkami naprawdę zgubiłam to, co najważniejsze? Wieczorem spojrzałam na córkę, jak leżała z książką pod kocem. – Słyszałam, że powiedziałaś pani, że nie mamy świąt. – Bo nie mamy – odpowiedziała spokojnie. – W domu nic nie pachnie świętami. I nie śpiewasz jak kiedyś. Te słowa uderzyły mocniej niż cokolwiek innego. Święta, które zaczynają się od oddechu Nie poszłam tego dnia do sklepu. Nie zaczęłam szukać lampek ani obrusów. Po prostu zapaliłam świeczkę, zrobiłam kakao i usiadłyśmy razem przy stole. – To może narysujemy sobie nasze święta? – zaproponowałam. Rysowałyśmy długo: dom, drzewko, serce, w środku my dwie. Nie było idealnie. Ale było prawdziwie. Wtedy zrozumiałam, że święta nie zaczynają się od zakupów, tylko od oddechu. Od chwili, gdy przestajemy się spieszyć i znowu patrzymy na siebie z czułością. Dzieci przypominają nam, co ważne Lena tego nie wiedziała, ale tamtego dnia uratowała nasze święta. Jednym zdaniem. Tym, które bolało, ale też obudziło coś, co prawie we mnie zasnęło. Bo dzieci mają dar widzenia rzeczy takimi, jakie są. Bez udawania, bez filtrów. I może właśnie dlatego potrafią przywrócić sens w chwilach, kiedy dorośli go tracą. Nie wiem, jakie będą te święta. Może skromne. Może wciąż trochę smutne. Ale wiem jedno – w tym roku naprawdę będą. Bo w domu znów pachnie ciepłem, a na stole stoi kubek z kakao i rysunek z sercem. I chyba właśnie o to w tym wszystkim chodzi.
„Nauczyciel nie potrzebuje perfum na mikołajki”. Rodzice oburzeni składką na prezenty
W redakcyjnej skrzynce wylądował list od mamy ucznia z podstawówki, która ma dość szkolnych składek na prezenty dla nauczycieli. Pisze wprost: mikołajki w klasie mają być świętem dzieci, a nie kolejną zbiórką pieniędzy, która dzieli rodziców i psuje atmosferę.
Autorka listu opisuje sytuację, która wielu rodzinom wyda się znajoma. Zbliżają się mikołajki, na klasowej grupie pojawia się propozycja składki. Tym razem na prezent dla wychowawczyni. Z pozoru drobiazg, ok. 30 zł złotych od osoby. Dla części rodziców temat jest oczywisty, nawet sympatyczny. Dla niej to moment, w którym włącza się czerwona lampka. „To ma być radość dzieci, nie pokaz zamożności dorosłych” „Mikołajki w szkole zawsze kojarzyły mi się z drobnymi upominkami dla dzieci, z ich śmiechem i tajemnicą, kto komu co sprezentował” – pisze mama. „A teraz mam wrażenie, że to kolejna okazja, żeby dorośli się zrzucili, a potem jeszcze przypilnowali, żeby prezent był efektowny”. W jej słowach nie ma ataku na wychowawczynię. Jest raczej narastające zmęczenie mechanizmem, który z roku na rok robi się coraz cięższy do udźwignięcia. Kobieta podkreśla, że docenia pracę nauczycieli, sama nie raz mówi o tym dziecku, ale nie widzi sensu w tym, żeby każdą szkolną okazję zamieniać w zbiórkę na dorosłych. Składka goni składkę, a rodzice są coraz bardziej podzieleni W liście pada zdanie, które wybrzmiewa jak podsumowanie wielu rozmów na szkolnych korytarzach: „Składek jest mnóstwo. Na wycieczki, na teatr, na dekoracje, na dzień chłopaka, na dzień kobiet, na klasowy fundusz, na kwiaty. Czasem mam wrażenie, że z samego bycia rodzicem w szkole robi się abonament”. To mocne, ale trafne ujęcie. Szkoła żyje rytmem wydarzeń, a te często kończą się prośbą o pieniądze. Niekiedy w dobrej wierze, bo coś ma ucieszyć dzieci. Niekiedy z przyzwyczajenia, bo „zawsze tak było”. Problem w tym, że nie wszyscy rodzice mają taką samą sytuację finansową. Mama z listu pisze o presji, która rośnie wraz z każdą kolejną zbiórką. „Nie chcę, żeby moje dziecko było oceniane przez pryzmat tego, ile ja wpłacam. A tak się czasem dzieje, nawet jeśli nikt tego głośno nie powie” – przyznaje. I dodaje, że samo pytanie „kto się dorzuca” potrafi zawisnąć w powietrzu na długo. Prezent dla nauczyciela ma sens, kiedy jest od serca Najbardziej zapada w pamięć fragment, w którym autorka stawia sprawę jasno. „Nauczyciel nie potrzebuje perfum na mikołajki. Naprawdę. To miły gest, ale nie w tej formie, nie w tym momencie, nie za kolejne zebrane pieniądze”. Dla niej mikołajki są dziecięcą zabawą i chciałaby, żeby tak zostało. Jej sprzeciw nie dotyczy wyłącznie jednego prezentu. To raczej protest wobec spirali kosztów i oczekiwań. W wielu klasach drobna laurka przestała wystarczać, więc pojawiają się kosze prezentowe, markowe dodatki, bony, czasem nawet „zrzutki” na naprawdę drogie rzeczy. Jedni się cieszą, inni czują się przymuszeni, a jeszcze inni wypadają z obiegu, bo nie mają siły lub środków, żeby iść w tym tempie. Co z tego wynika dla szkoły, klasy, relacji między rodzicami? Przede wszystkim warto wrócić do pytania, po co w ogóle są mikołajki w szkole. Dla dzieci, dla wspólnej radości, dla lekkiej przerwy od codzienności. Jeśli dorosłe zbiórki zaczynają to przykrywać, coś się rozjeżdża. Może więc zamiast perfum, kubków i kolejnych bonów, lepiej zrobić coś prostszego. Dziecięcą kartkę z podziękowaniem. Wspólną klasową „skrzynkę życzliwości”, gdzie każdy wrzuca dwa zdania o tym, co lubi w swojej wychowawczyni. Kwiat z papieru, który zostanie w zeszycie wspomnień. Gest, który nie kosztuje, a pamięta się go długo. List tej mamy nie jest głosem przeciw nauczycielom. To głos w obronie sensu szkolnych tradycji i spokoju w portfelu, ale też w głowie. I pewnie warto go usłyszeć, zanim kolejna składka znów przesłoni zwykłą dziecięcą radość. Zobacz też: Zabrała dziecko z prywatnej szkoły. „Zaczęło się dokuczanie, bo nie latamy do Włoch co weekend”
Ten nawyk rodzica podcina skrzydła bardziej niż docinki kolegów. Robimy to nieświadomie
Wszyscy chcemy dla naszych dzieci jak najlepiej – chronimy je, wspieramy, czasem wyręczamy w zadaniach. Jednak niektóre codzienne nawyki rodziców mogą podcinać skrzydła dzieciom bardziej niż złośliwe komentarze rówieśników. Nieświadome zachowania dorosłych wpływają na poczucie własnej wartości, samodzielność i odwagę do podejmowania wyzwań.
„Nie przejmuj się, ja zrobię za ciebie” – pułapka wygody Zdarza się, że rano przy śniadaniu wyręczamy dziecko, bo spieszymy się do pracy. „Daj, ja zrobię, będzie szybciej, a nie możemy się spóźnić” – myślimy, a czasem mówimy na głos, nie zdając sobie sprawy, że w ten sposób wysyłamy dziecku sygnał: „Nie dasz sobie rady”. Tymczasem to właśnie próbowanie, popełnianie błędów i samodzielne dokańczanie zadań buduje pewność siebie i poczucie kompetencji. Kiedy rodzic wyręcza, nawet z miłości, dziecko zaczyna wierzyć, że nie jest w stanie podołać wyzwaniom – a najgorsze jest to, że samo nie dostrzega, kiedy zaczyna się ograniczać. Nieświadome komentarze – drobne, ale bolesne Często nie zdajemy sobie sprawy, że słowa typu „Uważaj, bo ci się nie uda” czy „To za trudne dla ciebie” mogą działać jak cichy sabotaż. Dzieci chłoną wszystko – ton głosu, mimikę, podteksty. Kiedy dorosły wciąż podkreśla trudność zadania lub sugeruje, że dziecko potrzebuje pomocy, zamiast pozwolić mu spróbować, dzieci uczą się lęku przed porażką. A strach przed niepowodzeniem podcina skrzydła szybciej niż docinki rówieśników w szkole. Jak to zmienić? Daj próbować samodzielnie – nawet jeśli będzie to wolniejsze, niepoprawne czy niezgrabne. Ważniejsze jest, że dziecko próbuje. Komentuj wysiłek, nie efekt – zamiast mówić „Nie uda ci się”, chwal starania i kreatywne podejście: „Fajnie, że próbowałeś/aś znaleźć rozwiązanie!”. Nie wyręczaj od razu – poczekaj kilka sekund, pozwól dziecku pomyśleć, zaplanować, spróbować. Nawet jeśli pojawi się drobny błąd, jest to cenna lekcja. Nieświadome nawyki rodziców mogą pozbawić dziecko pewności siebie, choć sami działamy z najlepszych intencji. Każdy moment, w którym pozwalamy dziecku podjąć ryzyko, popełnić błąd i spróbować ponownie, buduje skrzydła, które pozwolą mu wzbić się wysoko. Zobacz także: 6 błędów wychowawczych szkoły. „Teraz muszę wszystko naprawiać w domu”
To dlatego Polki nie chcą mieć dzieci. „Panowie, macie domy i stabilne prace?”
Jeden wpis z Threads dotknął tematu, o którym rozmawiamy w Polsce od lat, tylko rzadko wprost. I co ciekawe, nie był to kolejny głos o tym, że „kobiety dziś nie chcą”, lecz pytanie skierowane do mężczyzn, bez złośliwości, za to z brutalną konkretną listą spraw do przemyślenia.
Autorka wpisu zaczęła od prostego „do tego tanga trzeba dwojga”, a potem poszła dalej i zapytała mężczyzn: o mieszkanie z miejscem dla dziecka, o pieniądze na żłobek i przedszkole, o stabilną pracę, o odpowiedzialność podczas chorób dziecka. Wreszcie o coś chyba najważniejszego: siłę i chęci do wychowywania dziecka z równym zaangażowaniem co matka. Czytam to i myślę, że ta lista jest jak zimny prysznic, bo pokazuje coś, co w dyskusji o dzietności wciąż ucieka. Decyzja o dziecku nie jest wyłącznie decyzją kobiety. To decyzja pary. Inaczej w ogóle nie ma sensu jej podejmować. Niska dzietność w Polsce to nie „kaprys kobiet”, tylko rachunek codzienności Z danych GUS wynika, że współczynnik dzietności w Polsce w 2024 roku spadł do około 1,099, czyli najniżej w historii powojennej, daleko od poziomu zastępowalności pokoleń wynoszącego 2,1. Te liczby są wielokrotnie przywoływane w debatach, czasem w tonie pretensji do kobiet. Tylko że liczby nie rodzą się z fanaberii, lecz z realnego życia. Kiedy słucham znajomych, często słyszę podobny refren: praca na wysokich obrotach, kredyt albo wynajem, brak pewności, ile będzie kosztować opieka nad dzieckiem, no i pytanie, kto realnie udźwignie wszystkie koszty i opiekę w pierwszych latach życia dziecka. Wpis z Threads idealnie to zebrał, tylko odwrócił perspektywę. Zamiast pytać kobiety, dlaczego nie chcą, pyta mężczyzn, co wnoszą do tej decyzji i w jakim stopniu są na nią gotowi. Cały wpis przeczytasz tutaj. W komentarzach pod postem pojawiło się dużo poparcia. Ktoś napisał: „Ten komentarz powinien zobaczyć każdy. Nic bardziej prawdziwego dziś nie przeczytałam”. Inna osoba dodała: „Dokładnie tak. Wszyscy obwiniają kobiety za niską dzietność, bo tak najłatwiej. Zapominają, że dużą rolę przecież odgrywa też facet”. Te głosy brzmią jak zbiorowe westchnienie wielu kobiet, które czują, że od lat słyszą o obowiązku macierzyństwa, ale rzadziej o obowiązku partnerstwa. „Panowie, macie domy i stabilne prace?”, czyli o odpowiedzialności podzielonej na pół Najmocniejsze w tym wpisie nie jest wyliczanie kosztów, tylko to, że ekonomia i logistyka zostają powiązane z odpowiedzialnością emocjonalną. Mieć dziecko to nie jest projekt do odhaczenia. To wieloletni maraton, w którym nie da się biec samotnie, jeśli ma się do utrzymania rodzinę, zdrowie, pracę i zwyczajne życie. I tak, rozumiem, skąd wzięły się komentarze w kontrze. Ktoś pytał z ironią, czy autorka chce „być darmozjadem”. Ktoś inny pisał: „Nic nie musimy, nic nie mamy. A Ty co, poza urodzeniem dziecka, chcesz wnieść do jego wychowania?”. To ciekawe, bo pokazuje lęk części mężczyzn przed tym, że zostaną sprowadzeni do roli bankomatu. Tylko że ta rozmowa wcale o tym nie jest. Ona nie mówi: „utrzymaj mnie”. Ona mówi: „bądź ze mną w tym na serio”. Finansowo, organizacyjnie, psychicznie. W moim odczuciu to różnica fundamentalna. Partnerstwo nie oznacza przerzucenia kosztów na jedną stronę. Oznacza podzielenie ich, tak samo jak podzielenie nieprzespanych nocy, zwolnień na chore dziecko, wizyt u lekarza, planowania codzienności pod drzemki i przedszkolne grafiki. Jeśli ktoś wchodzi w rodzicielstwo z założeniem, że „jakoś to będzie, bo ona ogarnie”, to później naprawdę trudno się dziwić, że ona w ogóle nie chce startować. Co dalej z dyskusją o tym, dlaczego Polki nie chcą mieć dzieci Nie mam złudzeń, że jeden wpis zmieni demografię. Ale mam poczucie, że takie głosy przesuwają debatę na właściwe tory. Zamiast moralizowania, mamy konkret. Zamiast krzywdzącego „kobiety nie chcą”, mamy pytanie o warunki, w których chce się wspólnie. Zamiast presji, mamy rozmowę o tym, co jest potrzebne, żeby rodzina mogła działać bez wypalenia i poczucia krzywdy. Jestem po stronie autorki wpisu na Threads. Uważam, że za niską dzietność odpowiadają kobiety i mężczyźni w równym stopniu, bo decyzja o dziecku jest wspólna, tak samo jak jej konsekwencje. A jeśli mamy się z tego impasu kiedyś wydostać, musimy przestać udawać, że problem tkwi w „niechęci kobiet” i zacząć uczciwie mówić o partnerstwie, bezpieczeństwie finansowym, mieszkaniu, pracy i zwyczajnym, codziennym wsparciu. Bo dopiero kiedy te elementy składają się w całość, pojawia się miejsce na myśl o dziecku. Nie jako o obowiązku, tylko jako o wspólnej decyzji, która ma szansę przynieść radość, a nie strach. Źródło: Threads Zobacz też: Te dzieci rozwijają się najlepiej i rosną bezpiecznie. Ich rodzice wprowadzili 5 domowych zasad