„Ksiądz kazał się zrzucić na renowację krzyża”. Rodzice zostawiają majątek w kościele przed komunią
Widziałam już wiele listów dotyczących komunijnych szaleństw. Czytałam o tortach za tysiąc złotych, o wynajmowaniu limuzyn dla ośmiolatków, a nawet o kłótniach o kolor serwetek w restauracji. Jednak to, co napisała do nas pani Małgorzata z województwa wielkopolskiego, sprawiło, że po raz pierwszy od dawna poczułam prawdziwy gniew zmieszany z niedowierzaniem.
To już nie jest kwestia „zastaw się, a postaw się” ze strony rodziców − to, jak opisuje czytelniczka, zorganizowany system presji finansowej, który z duchowością ma niewiele wspólnego. „Dar ołtarza” czy obowiązkowy podatek? Pani Małgorzata zaczyna swój list od opisu spotkania organizacyjnego w parafii, które miało być poświęcone przygotowaniu dzieci do sakramentu. Zamiast rozmowy o modlitwie, rodzice dostali konkretny kosztorys. „Ksiądz proboszcz wyszedł na ambonę i z uśmiechem na ustach ogłosił, że w tym roku darem ołtarza od rodziców dzieci komunijnych będzie renowacja zabytkowego krzyża na placu przykościelnym” − pisze nasza czytelniczka. Początkowo rodzice myśleli, że to dobrowolna zbiórka, ale szybko zostali wyprowadzeni z błędu. „Kiedy zapytaliśmy o koszty, padła kwota, po której w kościele zapadła grobowa cisza. Renowacja ma kosztować 7 tysięcy złotych, co w przeliczeniu na jedno dziecko daje ok. 400 zł od rodziny!” − relacjonuje pani Magda. Co najgorsze, w liście czytamy o mechanizmie presji, który jest stary jak świat: „taka jest tradycja”, „poprzednie roczniki fundowały monstrancje”, „nie wypada być gorszym”. Pani Małgorzata podkreśla, że to mała miejscowość, mała parafia, wiele rodzin w grupie jest w trudnej sytuacji finansowej, ale nikt nie odważył się sprzeciwić na głos, bojąc się, że rykoszetem oberwie ich dziecko podczas samej uroczystości. Finansowe dylematy: między wiarą a portfelem To, co najbardziej uderza w historii naszej czytelniczki, to poczucie osaczenia. „Czuję się, jakbym kupowała swojemu dziecku bilet wstępu do sakramentu” − wyznaje gorzko mama trzecioklasisty. W liście wylicza, że te pieniądze to dopiero wierzchołek góry lodowej. Trzeba doliczyć składkę na kwiaty, sprzątanie kościoła, ofiarę dla organisty i kościelnego, a do tego dochodzą przecież koszty własne: alba, świeca, skromne (z założenia) przyjęcie dla najbliższych. Sumy stają się astronomiczne. Pani Małgorzata stawia w swoim liście bardzo ważne pytanie: gdzie w tym wszystkim jest miejsce dla dziecka i jego przeżyć? „Zamiast rozmawiać z synem o znaczeniu komunii, ja co wieczór kłócę się z mężem, skąd wziąć te dodatkowe pieniądze. Mąż chce się zapożyczyć, bo mówi, że 'wstyd przed ludźmi', a ja mam ochotę po prostu przepisać dziecko do innej parafii” − czytamy. Ta sytuacja pokazuje patologię, która wkrada się w polskie przygotowania komunijne. Dar ołtarza, który pierwotnie miał być symbolicznym wyrazem wdzięczności wspólnoty, zamienia się w inwestycję budowlaną parafii, finansowaną z kieszeni rodziców, którzy i tak ledwo dopinają domowe budżety w dobie inflacji. Głos rozsądku: jak wyjść z komunijnego błędnego koła? Jako redakcja często powtarzamy: sakrament nie ma ceny. Jednak rzeczywistość opisana przez panią Małgorzatę brutalnie to weryfikuje. Problem polega na tym, że duchowni często zapominają o skromności, o której tak głośno mówił nawet papież Franciszek. „Ksiądz na nasze nieśmiałe uwagi o kosztach odpowiedział, że renowacja krzyża to pamiątka na wieki. Ale przecież moje dziecko nie potrzebuje tabliczki ze swoim nazwiskiem na krzyżu, tylko poczucia, że Kościół to dom, a nie firma windykacyjna” − kończy swój list pani Małgorzata. Co możemy zrobić w takiej sytuacji? Jako rodzice mamy prawo pytać o rozliczenia i mamy prawo powiedzieć „nie”. Żaden ksiądz nie ma prawa odmówić dziecku sakramentu z powodu braku wpłaty na cele remontowe. To trudne, bo wymaga odwagi i wyłamania się z szeregu „posłusznych” rodziców, ale historia pani Małgorzaty pokazuje, że granica została drastycznie przekroczona. Jeśli pozwolimy na to, by Pierwsza Komunia stała się licytacją, to za kilka lat będziemy się zrzucać nie na krzyż, a na nową plebanię. Czas przywrócić tej uroczystości jej właściwe proporcje − mniej pieniędzy, więcej serca. Zobacz też: „Wzięliśmy kredyt na komunię, bo tak trzeba”. Dmuchany zamek i DJ to dziś standard, a rachunki szokują
„Wzięliśmy kredyt na komunię, bo tak trzeba”. Dmuchany zamek i DJ to dziś standard, a rachunki szokują
Nigdy nie sądziłam, że przyjdzie dzień, w którym wezmę kredyt na przyjęcie dla dziecka. A jednak to się stało – i do dziś nie wiem, czy bardziej czuję wstyd, czy ulgę, że „mamy to z głowy”.
Piszę do Was, bo mam wrażenie, że wielu rodziców jest dziś w podobnej sytuacji, tylko niewielu ma odwagę powiedzieć to głośno. Komunia jak wesele – kiedy to się wymknęło spod kontroli? Kiedy byłam dzieckiem, komunia była skromna. Obiad w domu, ciasto upieczone przez mamę, może tort z cukierni. Nikt nie robił z tego wielkiego wydarzenia, a już na pewno nie konkursu na najdroższe przyjęcie. Dziś to wygląda zupełnie inaczej. Wystarczy wejść na grupę klasową albo posłuchać rozmów pod szkołą. Jedni wynajmują salę, inni zamawiają dekoratorów, jeszcze inni organizują animatorów, fotobudki, a nawet… dmuchane zamki. Początkowo mówiłam sobie: „Nie dam się w to wciągnąć”. Ale im bliżej do komunii mojego syna, tym bardziej czułam, że zostajemy w tyle. „Nie chcemy, żeby nasze dziecko było gorsze” Najgorsze było to jedno zdanie, które padło między mną a mężem: „Nie chcemy, żeby on czuł się gorszy”. Bo przecież dzieci rozmawiają. Porównują. Wiedzą, kto miał DJ-a, kto miał atrakcje, a kto „tylko obiad”. I choć bardzo chciałam wychować syna w przekonaniu, że to nie ma znaczenia, sama zaczęłam w to wątpić. Zaczęło się niewinnie – od wynajęcia sali. Potem doszły kolejne plany: dekoracje, tort „jak z Instagrama”, a na końcu… DJ i dmuchany zamek, bo „inne dzieci też będą miały”. W pewnym momencie usiedliśmy z mężem i policzyliśmy wszystko. Kwota nas przeraziła. I wtedy padła decyzja, której nigdy się po sobie nie spodziewałam: wzięliśmy mały kredyt. Do dziś brzmi to dla mnie absurdalnie. Cena, której nie widać na zdjęciach Na zdjęciach wszystko będzie wyglądać pięknie. Uśmiechnięte dziecko, elegancka sala, goście, muzyka. Tylko nikt nie będzie widział tego, co było wcześniej. Tego stresu, liczenia każdej złotówki, kłótni o to, czy naprawdę tego potrzebujemy. Najgorsze jest to, że wiem jedno: gdybym miała podjąć tę decyzję jeszcze raz, pewnie znów zrobiłabym to samo. Bo presja jest ogromna. I nie chodzi tylko o dzieci, ale też o nas – dorosłych, którzy nie chcą odstawać. Dlatego piszę ten list. Może ktoś przeczyta i pomyśli: „Nie muszę”. Może ktoś zatrzyma się na chwilę i zrobi komunię taką, jaką naprawdę chce, a nie taką, jakiej oczekują inni. Ja dziś wiem jedno – najdroższe w tej całej historii wcale nie są dekoracje ani DJ. Tylko spokój, który gdzieś po drodze zgubiliśmy. Ania Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Córka wróciła od koleżanki głodna. „Ciocia powiedziała, że dla mnie nie starczyło już spaghetti”
„To brzydko wysyłać dziecko do kolegi w porze obiadowej”. Mama oburzona zwyczajem wielu rodziców
Może jestem staromodna, może przesadzam, ale uważam, że pewne zasady dobrego wychowania nie wygasły wraz z pojawieniem się smartfonów i Netfliksa.
Chodzi o sytuację, która powtarza się u mnie niemal co sobotę i niedzielę, a która doprowadza mnie do szewskiej pasji: sąsiedzi wysyłający swoje dzieci do nas na zabawę dokładnie w momencie, gdy wyciągam z piekarnika pieczeń albo nakładam ziemniaki. Naprawdę, czy to tak trudno zerknąć na zegarek i pomyśleć, że o 14:00 większość rodzin po prostu siada do wspólnego posiłku? Gość w dom, ale czy zawsze Bóg w dom? Zawsze starałam się być gościnną osobą. Moje dzieci lubią zapraszać kolegów, uwielbiam, gdy salon tętni życiem, a w ogrodzie słychać śmiech bandy dzieciaków. Ale jest jedna granica, której nie potrafię przeskoczyć − moja prywatność i spokój podczas rodzinnego obiadu. To jest ten jeden moment w ciągu dnia, kiedy możemy usiąść razem, zapytać się nawzajem, co słychać, i po prostu być ze sobą bez pośpiechu. I nagle, sielanka zostaje przerwana. Dzwonek do drzwi. W progu stoi sześcioletni Antoś czy ośmioletnia Maja od sąsiadów z dołu. „Dzień dobry, czy Staś może wyjść?” albo „Czy możemy pobawić się u państwa?”. No i co ja mam zrobić? Staś patrzy na mnie błagalnym wzrokiem, bo przecież chce się bawić, a ja stoję z tą chochlą w ręku i czuję, jak rośnie mi ciśnienie. To jest klasyczna sytuacja bez wyjścia, w którą wpychają mnie inni rodzice. Jeśli powiem: „Przepraszam, teraz jemy obiad, przyjdź za godzinę”, to czuję się jak najgorsza baba na osiedlu, która żałuje dziecku zabawy. Jeśli wpuszczę − mam dylemat, który spędza mi sen z powiek. Dylemat przy garnkach: dać jeść czy nie dać? Najgorsze jest to poczucie niekomfortowej presji. No bo jak to wygląda? My jemy, a obce dziecko siedzi obok na kanapie i patrzy? Przecież to jest szczyt nietaktu! Z drugiej strony, wcale nie planowałam dodatkowej porcji. Może mam wyliczone cztery kotlety schabowe na cztery osoby? Co wtedy? Mam oddać swoją porcję, żeby nie wyjść na sknerę i niegościnną gospodynię? A może mam po prostu nakładać mniejsze porcje moim własnym dzieciom, żeby starczyło dla gościa, który „przypadkiem” wpadł w porze obiadu? Wiele razy zdarzyło mi się, że dokładałam ten przysłowiowy talerz dla niezapowiedzianego gościa, ale serce mnie bolało. Nie dlatego, że żałuję jedzenia − broń Boże! Chodzi o to, że czuję się wykorzystywana. Odnoszę wrażenie, że niektórzy rodzice celowo wypychają dzieci z domu, żeby mieć godzinę spokoju i nie martwić się o zrobienie dziecku ciepłego posiłku, bo przecież „u sąsiadów na pewno coś zje”. To jest zwyczajne cwaniactwo ubrane w szaty dziecięcej przyjaźni. A co, jeśli to dziecko ma alergię, o której nie wiem? Co, jeśli u nich w domu jada się inaczej? Biorę na siebie odpowiedzialność, o którą wcale nie prosiłam. Szanujmy nawzajem swój czas i domowy budżet Chciałabym głośno zaapelować do wszystkich mam i ojców: uczmy nasze dzieci, że domy kolegów to nie są darmowe stołówki otwarte 24/7. Wysyłanie dziecka do kogoś „na obiad” bez wyraźnego zaproszenia jest po prostu brzydkie i niekulturalne. To stawia drugą stronę w potwornie głupiej sytuacji. Nikt nie chce być tą osobą, która wyprasza dziecko za drzwi, ale nikt też nie chce czuć się zmuszanym do karmienia połowy osiedla. Zanim wypuścicie pociechę z domu, sprawdźcie, która jest godzina. Ustalcie z innymi rodzicami ramy czasowe. Naprawdę wystarczy jeden SMS: „Hej, czy dzieciaki mogą się dziś pobawić? O której kończycie obiad?”. Tylko tyle i aż tyle. Dzięki temu wszyscy unikniemy tych zaciśniętych zębów przy stole i udawanego uśmiechu, gdy po raz kolejny dzielę swój własny posiłek na pół, bo ktoś inny zapomniał o podstawowych zasadach grzeczności. Szanujmy się nawzajem, nasze portfele i nasz święty spokój przy niedzielnym rosole. Pozdrawiam, Aga Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Wolę wozić córkę na balet niż uczyć obsługi mopa. Jak można wyręczać się dzieckiem w praniu i sprzątaniu?”
„Wolę wozić córkę na balet niż uczyć obsługi mopa. Jak można wyręczać się dzieckiem w praniu i sprzątaniu?”
Nigdy nie zrozumiem rodziców, którzy z dumą opowiadają o tym, że ich siedmioletnie dziecko samo nastawia pranie lub myje podłogi w całym domu. Dla mnie to nie jest nauka samodzielności, ale zwyczajne odbieranie dziecku najpiękniejszych lat życia i wyręczanie się małym człowiekiem, który powinien mieć teraz zupełnie inne priorytety.
Dzień dobry, piszę do Państwa, bo ostatnio na placu zabaw usłyszałam rozmowę, która po prostu podniosła mi ciśnienie. Kilka mam licytowało się, która ma „lepiej wychowane” dziecko. Jedna mówiła, że jej syn sam sprząta pokój na błysk, druga chwaliła się, że córka po szkole zawsze opróżnia zmywarkę (jasne, może jeszcze obiera ziemniaki na obiad?). Słuchałam tego z rosnącym przerażeniem. Patrzyłam na moje dziecko, które w tym czasie z wypiekami na twarzy goniło bańki mydlane, i pomyślałam: „Boże, jak dobrze, że ja jej tego nie robię”. Moja córka ma osiem lat. Jest bystra, wrażliwa i ma tysiąc pomysłów na minutę. Czy umie obsługiwać mopa? Nie mam pojęcia i szczerze mówiąc − mało mnie to obchodzi. Dzieciństwo jest od zabawy, a nie od darmowej siły roboczej Uważam, że czas dzieciństwa jest niesamowicie krótki i jako rodzice mamy obowiązek go chronić. Moja córka od rana do popołudnia jest w szkole, gdzie musi się skupić, siedzieć w ławce i przyswajać wiedzę. Potem jedziemy na balet, który kocha, albo na lekcję rysunku. Wraca do domu późnym popołudniem, zmęczona, ale szczęśliwa. I co ja mam jej wtedy powiedzieć? „Zostaw te kredki, idź segregować skarpetki i umyj wannę”? Przecież to brzmi jak jakiś ponury żart. Wielu rodziców zasłania się argumentem o „nauce odpowiedzialności”. Ja tę odpowiedzialność widzę inaczej. Moja córka jest odpowiedzialna za swoje oceny, za to, żeby spakować plecak na zajęcia i żeby być miłą dla koleżanek. To są jej obowiązki na ten etap życia. Sprzątanie domu to obowiązek dorosłych, którzy ten dom prowadzą. Ja i mąż jesteśmy od tego, żeby stworzyć jej czyste, bezpieczne warunki do rozwoju, a nie żeby robić z niej darmową pomoc domową. Kiedy widzę te wszystkie „tablice obowiązków” z naklejkami za wyniesienie śmieci, to robi mi się smutno. Czy naprawdę chcemy, żeby nasze dzieci kojarzyły dom rodzinny z listą zadań do odhaczenia? Zainwestuję w jej pasję, nie w umiejętność odkurzania Wiem, co powiedzą niektóre osoby: „wyrośnie na niedorajdę, która nie umie zrobić herbaty”. Otóż nie, nie wyrośnie. Obsługa pralki czy odkurzacza to czynności, których dorosły, inteligentny człowiek uczy się w piętnaście minut, kiedy przychodzi na to pora − czyli gdy idzie „na swoje”. Ja nauczyłam się gotować i sprzątać dopiero na studiach i jakoś żyję, mam czysty dom i smaczne obiady. Nic mi nie uciekło. Zamiast zmuszać ją do szorowania fug, wolę zawieźć ją na drugi koniec miasta na dodatkowe lekcje angielskiego albo po prostu posiedzieć z nią na dywanie i poukładać klocki. To buduje naszą więź. Sprzątanie to czynność techniczna, jałowa, która nie wnosi nic do rozwoju jej ducha czy intelektu. Wolę, żeby w przyszłości wspominała, jak wspólnie czytałyśmy książki, a nie jak mama kazała jej wycierać kurze w każdą sobotę rano. Czy te kilka godzin błyszczących podłóg jest warte tego, żeby dziecko miało mniej czasu na marzenia? Dom to ma być azyl, a nie poligon dyscypliny Chciałabym, żeby mój dom był miejscem, w którym moja córka czuje się wolna. Świat i tak stawia przed nią mnóstwo wymagań − w szkole, wśród rówieśników. Dom powinien być miejscem, gdzie może odetchnąć. Jeśli widzę, że rzuciła bluzę na kanapę, to po prostu ją podnoszę i kładę do kosza na pranie. To zajmuje mi trzy sekundy i nie kosztuje żadnej kłótni. Nie chcę psuć naszej relacji ciągłym gderaniem o nieułożonych butach. Drodzy rodzice, zastanówcie się czasem, czy te wszystkie obowiązki domowe, które nakładacie na swoje dzieci, naprawdę służą ich dobru, czy może po prostu Waszej wygodzie? Ja wolę być zmęczona, sama ogarniając cały dom, ale mieć pewność, że moja córka miała czas, by po prostu być dzieckiem. Mop nie ucieknie, a dzieciństwo − owszem, i to szybciej niż nam się wydaje. Dlatego wybieram balet, wybieram zabawę i wybieram święty spokój mojego dziecka. Z poważaniem, Anna, mama ośmioletniej Mai Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Po tym dziecko już ci nie zaufa. 7 rodzicielskich błędów, które trudno naprawić
„Wychowanie to nie tresura”. Psycholożka wymienia 1 powód, przez który dziecko cię nie słucha
Dziecko, które „nie słucha”, wcale nie musi być niegrzeczne ani oporne. Często problem leży zupełnie gdzie indziej – w sposobie działania jego mózgu i przetwarzaniu emocji.
Zdarza się, że rodzice mają wrażenie, że dziecko „w ogóle nie słucha” albo robi dokładnie odwrotnie, niż proszą dorośli. W takich momentach łatwo o frustrację, a nawet poczucie bezsilności. Jednak – jak podkreślają specjaliści – problem bardzo często nie leży w „niegrzeczności”, ale w etapie rozwoju mózgu dziecka. Dlaczego dziecko nie reaguje na to, co do niego mówisz? Psycholożka Monika Włodarczyk-Has zwraca uwagę, że małe dzieci nie są jeszcze w stanie przetwarzać logicznych argumentów w taki sposób jak dorośli. Ich mózg dopiero uczy się łączyć fakty, porównywać i wyciągać wnioski. To oznacza, że nawet najlepszy „wykład wychowawczy” w chwili silnych emocji po prostu nie zadziała. Kiedy dziecko jest przeciążone emocjonalnie, jego zdolność do racjonalnego myślenia spada niemal do zera. Wtedy najważniejsze nie jest tłumaczenie, ale zatrzymanie emocji i przywrócenie poczucia bezpieczeństwa. Eksperyment ze szklankami – dlaczego dzieci „widzą inaczej niż dorośli”? Jednym z klasycznych przykładów, który pokazuje różnice w sposobie myślenia dziecka i dorosłego, jest eksperyment z wodą w szklankach. Dziecko początkowo rozumie, że dwie takie same szklanki zawierają tyle samo płynu. Jednak gdy dorosły przelewa wodę z jednej z nich do wyższej i węższej szklanki, dziecko uznaje, że „tam jest więcej”, ponieważ kieruje się tym, co widzi, a nie analizą objętości. To proste doświadczenie pokazuje, że dzieci na wczesnym etapie rozwoju opierają się głównie na percepcji, a nie logice. I dokładnie tak samo działa to w codziennych sytuacjach wychowawczych – emocje i bodźce wizualne są dla nich ważniejsze niż słowa. Dlatego, jak podkreśla psycholożka, próby „przegadania” dziecka w trakcie kryzysu emocjonalnego mogą nie tylko nie działać, ale wręcz nasilać jego napięcie. Wychowanie to nie tresura – kluczowa rola regulacji emocji W podejściu, o którym mówi ekspertka, najważniejsze nie jest „wyegzekwowanie posłuszeństwa”, ale budowanie zdolności dziecka do regulowania emocji. I co istotne – zaczyna się to od dorosłego. Dziecko nie uczy się spokoju z instrukcji, ale z relacji. Jeśli dorosły reaguje krzykiem, napięciem i chaosem, układ nerwowy dziecka również wchodzi w stan alarmowy. Jeśli jednak dorosły potrafi się zatrzymać, uspokoić i nazwać emocje, dziecko stopniowo uczy się tego samego. Psycholożka podkreśla, że kluczowym elementem jest współregulacja – czyli sytuacja, w której dorosły „pożycza” dziecku swój spokój. Dopiero potem przychodzi czas na rozmowę i wyjaśnienia. W praktyce oznacza to zmianę perspektywy: wychowanie nie polega na „naprawianiu zachowań”, ale na budowaniu kompetencji emocjonalnych. I choć dla wielu rodziców może to być trudne, efekty – jak pokazują doświadczenia specjalistów – są bardzo konkretne: mniej wybuchów, więcej spokoju i większa zdolność dziecka do radzenia sobie z trudnościami. Co naprawdę działa w wychowaniu? Spokój zamiast presji Największe zmiany zaczynają się nie wtedy, gdy dziecko „wreszcie zaczyna słuchać”, ale wtedy, gdy dorosły zmienia sposób reagowania. Rodzice często zauważają, że kiedy przestają krzyczeć, dziecko również stopniowo się uspokaja. To nie przypadek – to efekt działania układu nerwowego, który u dzieci silnie zależy od sygnałów płynących od dorosłych. W tym podejściu wychowanie przestaje być walką o kontrolę, a staje się procesem uczenia się relacji i emocji. I właśnie dlatego – jak podkreślają psychologowie – wychowanie to nie tresura, ale wspólna droga, w której najważniejszą rolę odgrywa spokój dorosłego. Zobacz też: Metoda „1, 2, 3, ja czy ty” sprawdzi się, gdy dziecko nie słucha. Nie musisz podnosić głosu
Po tym poznasz toksycznego ojca. Tych 5 zdań powtarza do dziecka na okrągło
Toksyczny ojciec rzadko wygląda tak, jak wyobrażamy to sobie w pierwszej chwili. Często zdradzają go dopiero słowa, które powtarza dziecku, nieświadomie podkopując jego poczucie własnej wartości i bezpieczeństwa.
Relacja dziecka z ojcem buduje się nie tylko poprzez wspólne chwile, ale przede wszystkim przez sposób komunikacji. To właśnie codzienne zdania, powtarzane mimochodem, potrafią najmocniej wpływać na poczucie bezpieczeństwa, własnej wartości i emocjonalny rozwój dziecka. Niektóre z nich brzmią niewinnie, a nawet „wychowawczo”. W rzeczywistości mogą jednak ranić i zostawiać ślad na lata. 1. „Przestań płakać, nic się nie stało” – unieważnianie emocji dziecka To jedno z najczęściej wypowiadanych zdań. Problem w tym, że dla dziecka „coś się stało” – i to bardzo realnie. Bagatelizowanie emocji wysyła jasny komunikat: twoje uczucia są nieważne albo przesadzone. Z czasem dziecko zaczyna wątpić w to, co czuje, a także w swoją zdolność do rozumienia własnych reakcji. Efekt? Trudności w wyrażaniu emocji i budowaniu zdrowych relacji w przyszłości. 2. „Nie przesadzaj” – podważanie doświadczeń dziecka To zdanie nie tylko odrzuca emocje, ale także podważa sposób, w jaki dziecko postrzega rzeczywistość. Dziecko słyszy: reagujesz źle, jesteś zbyt wrażliwy, twoje odczucia są niewłaściwe. W efekcie zaczyna tłumić emocje i dostosowywać się do oczekiwań, zamiast uczyć się ich rozumienia. To prosty sposób na obniżenie pewności siebie – często nieświadomy, ale bardzo skuteczny. 3. „Bo ja tak mówię” – brak przestrzeni na zrozumienie Stawianie granic jest ważne, ale sposób ich komunikowania ma kluczowe znaczenie. Zdanie „Bo ja tak mówię” zamyka rozmowę i nie daje dziecku możliwości zrozumienia zasad. Zamiast budować autorytet oparty na zaufaniu, wzmacnia model relacji oparty na sile i kontroli. Dziecko uczy się wtedy posłuszeństwa, ale nie odpowiedzialności ani samodzielnego myślenia. 4. „Znowu to zepsułeś” – etykietowanie zamiast wsparcia Błędy są naturalnym elementem rozwoju. Jednak powtarzanie dziecku, że „znowu coś zepsuło”, przenosi uwagę z sytuacji na jego osobę. Z czasem dziecko zaczyna utożsamiać się z porażką. Zamiast myśleć: „To mi się nie udało”, myśli: „Jestem beznadziejny”. To bardzo prosty mechanizm, który może skutkować lękiem przed podejmowaniem nowych wyzwań i unikaniem trudnych sytuacji. 5. „Inni są lepsi od ciebie” – porównania, które niszczą poczucie wartości Porównywanie dzieci do rodzeństwa czy rówieśników często ma motywować. W praktyce działa odwrotnie. Takie zdania budują przekonanie, że dziecko nie jest wystarczające takie, jakie jest. Zamiast wzmacniać, podkopują poczucie własnej wartości i prowadzą do frustracji lub wycofania. Dziecko przestaje skupiać się na własnym rozwoju, a zaczyna funkcjonować w ciągłym porównaniu do innych. Słowa mają ogromną moc – szczególnie w relacji dorosły–dziecko. To, co dla rodzica jest krótkim komentarzem, dla dziecka może stać się ważnym komunikatem o nim samym i o świecie. Nie chodzi o to, by unikać wszystkich trudnych sytuacji czy nigdy się nie pomylić. Kluczowa jest świadomość tego, jak codzienny język wpływa na emocje i rozwój dziecka. Bo to właśnie z tych drobnych, powtarzalnych zdań buduje się jego wewnętrzny głos – ten, który zostanie z nim na całe życie. Zobacz też: 5 oznak, że jesteś mamą typu B. Twoje dzieci mają szczęście
Dobijają mnie składki klasowe na wyjścia, prezenty, warsztaty. Nikt nie pyta, czy wszystkich na to stać
Nie wiem, kiedy to się zaczęło, ale mam wrażenie, że szkoła mojego dziecka powoli zamienia się w niekończący się system opłat. I nie chodzi o podręczniki czy obiady – tylko o te wszystkie „drobne” składki, które wcale drobne nie są.
Piszę ten list, bo czuję, że dłużej nie dam rady udawać, że wszystko jest w porządku. Składki klasowe rosną szybciej niż moje możliwości Na początku roku było niewinnie. Składka klasowa – kilkadziesiąt złotych. Pomyślałam: dobrze, niech dzieci mają na jakieś drobiazgi, wyjścia, może prezent dla wychowawczyni. Ale potem zaczęło się dokładanie kolejnych rzeczy. Tu warsztaty – 50 zł. Tu wycieczka – 120 zł. Tu prezent dla nauczyciela – „po 30 zł od dziecka”. Tu teatrzyk, tu kino, tu jakaś akcja specjalna. Nagle z tych „symbolicznych” składek robi się kilkaset złotych w miesiącu. A przecież mam więcej niż jedno dziecko. Najgorsze jest to, że nikt nie pyta, czy nas na to stać. Informacje przychodzą w dzienniku elektronicznym albo na grupie rodziców i brzmią bardziej jak polecenie niż propozycja. „Wpłaty do piątku”, „Prosimy o przelew”, „Wszyscy już wpłacili”. A ja siedzę i liczę, co mogę przesunąć, żeby starczyło. Wstydzę się powiedzieć, że nie mam pieniędzy Najtrudniejsze nie są nawet te pieniądze. Najtrudniejsze jest poczucie, że jeśli nie zapłacę, moje dziecko będzie „tym jednym”. Tym, które nie jedzie. Tym, które nie ma prezentu. Tym, o którym inni pomyślą: „jego rodzice nie dali”. Kilka razy naprawdę chciałam napisać na grupie: „Przepraszam, ale nas nie stać”. Ale coś mnie blokuje. Wstyd? Strach przed oceną? Może jedno i drugie. Widzę, jak inni rodzice reagują. Jak łatwo przychodzi im decyzja: „Zróbmy jeszcze to, dorzućmy się na tamto”. I mam wrażenie, że tylko ja w tym wszystkim się duszę. A przecież nie jestem złą matką. Po prostu nie mam nieograniczonego budżetu. Czy szkoła pamięta, że nie wszyscy żyją tak samo? Zastanawiam się czasem, czy ktoś w ogóle myśli o tym, że w jednej klasie są bardzo różne rodziny. Jedni mają luz finansowy, inni liczą każdą złotówkę. Dla jednych 50 zł to „nic”. Dla innych – to obiad na kilka dni. Nie mam nic przeciwko wyjściom, warsztatom czy integracji. Naprawdę. Sama widzę, jak moje dziecko się cieszy, kiedy gdzieś jadą albo robią coś innego niż zwykłe lekcje. Ale czy to musi odbywać się kosztem stresu rodziców? Czy naprawdę nie da się tego zrobić tak, żeby nikt nie czuł się wykluczony? Szkoła powinna być miejscem równych szans. A tymczasem mam wrażenie, że różnice finansowe są tam bardziej widoczne niż gdziekolwiek indziej. Myślę, że takich rodziców jak ja jest więcej – tylko każdy siedzi cicho, bo się wstydzi. A ja już naprawdę nie chcę się wstydzić tego, że mnie na coś nie stać. Dominika Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: 1 proste pytanie od rodziców rozwścieczyło nauczycielkę. „Chamstwo”
1 zdanie, które każdy chłopiec powinien usłyszeć od ojca. Dodaje siły i odwagi na całe życie
Niektóre słowa zostają z nami na zawsze, nawet jeśli słyszymy je tylko raz. To jedno zdanie potrafi zmienić sposób, w jaki chłopiec patrzy na siebie i świat.
Są takie momenty w życiu dziecka, które mijają niemal niezauważone przez dorosłych. Zwykłe popołudnie, droga do szkoły, szybka rozmowa przy kolacji. A jednak właśnie wtedy padają słowa, które zostają na lata. Pamiętam, jak kiedyś podsłuchałam rozmowę ojca z synem na placu zabaw. Nic wielkiego – siedzieli obaj na ławce i jedli paluszki, a jego tata po prostu się uśmiechnął i powiedział: „Kocham być twoim tatą”. Zatrzymałam się. Bo to nie było „Jestem z ciebie dumny”, nie było to też zwykłe „Kocham cię”. To było coś więcej. Coś, co nie ocenia, nie poprawia, nie warunkuje. Po prostu jest. I od tamtej chwili zaczęłam się zastanawiać, jak wielką moc mają takie słowa. „Kocham być twoim ojcem” – zdanie, które buduje fundament Dzieci bardzo często słyszą komunikaty związane z oceną: „Ładnie”, „Dobrze”, „Mogłeś się bardziej postarać”. Nawet jeśli mówimy to z troską, zawsze jest w tym jakiś warunek. A to jedno zdanie jest zupełnie inne. „Kocham być twoim ojcem” nie zależy od ocen, zachowania, sukcesów. Nie zmienia się, gdy dziecko ma gorszy dzień. Ono mówi: jesteś ważny taki, jaki jesteś. Nie musisz nic udowadniać. Z perspektywy dziecka – szczególnie chłopca, który często słyszy, że ma być „silny”, „dzielny”, „nie płakać” – to komunikat absolutnie bezcenny. Bo daje coś, czego nie da się zastąpić: poczucie bycia wystarczającym. Chłopcy też potrzebują czułości – i to bardziej, niż myślimy Przez lata powtarzano, że chłopcy powinni być twardzi. Że emocje to słabość. Że okazywanie uczuć to coś, co „nie wypada”. Widzę jednak coraz wyraźniej, jak bardzo to krzywdzące. Chłopcy potrzebują bliskości, słów, czułości dokładnie tak samo jak dziewczynki. Może nawet bardziej, bo rzadziej je dostają. I właśnie dlatego słowa ojca mają tu ogromne znaczenie. Kiedy chłopiec słyszy: „Kocham być twoim ojcem”, dostaje zgodę na bycie sobą. Na popełnianie błędów. Na odczuwanie emocji. To zdanie nie tylko buduje relację. Ono buduje człowieka. Małe słowa, wielkie konsekwencje na całe życie Z biegiem czasu coraz częściej myślę o tym, jak bardzo nasze dzieci zapamiętują drobiazgi. Nie wielkie przemowy, nie perfekcyjne wychowanie. Tylko krótkie momenty. Zdania wypowiedziane mimochodem. Uśmiech w odpowiednim momencie. Albo właśnie takie słowa, które mówią więcej niż tysiąc rad. Znam dorosłych mężczyzn, którzy do dziś pamiętają jedno zdanie od swoich ojców. Jedno, które sprawiło, że poczuli się ważni. Albo… którego nigdy nie usłyszeli. I myślę sobie wtedy, że to ogromna odpowiedzialność, ale też wielka szansa. Czasem wystarczy powiedzieć coś prostego, prawdziwego. Bez okazji. Bez powodu. Bez warunków. I pozwolić, żeby to zdanie zrobiło swoją cichą, ale potężną pracę. Zobacz też: Większość rodziców popełnia ten błąd, gdy dziecko się złości. Nie znają metody lustra
10 zdań do dziecka w stylu gaslighting. Tak rodzice nieświadomie podcinają skrzydła
Gaslighting wobec dziecka nie zawsze jest oczywisty – często ukrywa się w zwykłych, codziennych zdaniach. Wypowiadamy je bez złych intencji, nie zdając sobie sprawy, jak bardzo mogą podważać dziecięce emocje.
Zatrzymałam się kiedyś w połowie zdania. Dosłownie. Miałam już powiedzieć coś, co znałam aż za dobrze – coś, co słyszałam jako dziecko i co, jak się okazuje, wraca do nas w najmniej spodziewanych momentach. To było zwykłe: „Nic się nie stało”. I nagle pomyślałam – a co, jeśli dla mojego dziecka właśnie się stało wszystko? Ten moment dużo we mnie zmienił. Bo uświadomił mi, jak łatwo – zupełnie nieświadomie – podważyć czyjeś emocje. Nawet jeśli robimy to z troski. Psycholożka Beata Słobodzian-Kurczyk pisze wprost: takie komunikaty mogą działać jak gaslighting. Nie w sensie manipulacji z premedytacją, ale jako sposób, w jaki dziecko zaczyna wątpić w to, co czuje. Gaslighting wobec dziecka – czym jest i dlaczego boli? Gaslighting kojarzy się z dorosłymi relacjami, ale w wersji „rodzicielskiej” jest znacznie subtelniejszy. To nie jest świadome działanie. To raczej powtarzanie schematów. Mówimy coś szybko, w emocjach, zmęczeni. Chcemy uspokoić sytuację, zamknąć temat, iść dalej. Ale dla dziecka to nie są „tylko słowa”. To komunikaty, które mogą brzmieć tak: „Twoje emocje są przesadzone” „Nie masz racji, czując to, co czujesz” „Twoje doświadczenie nie jest prawdziwe” A to z czasem prowadzi do czegoś bardzo trudnego – dziecko przestaje ufać sobie. Zaczyna się od małych rzeczy. Od jednego zdania. Od sytuacji, w której zamiast zrozumienia pojawia się zaprzeczenie. 10 zdań, które brzmią niewinnie, a mogą ranić Oto zdania, które wielu z nas zna: „Nic ci nie jest, przestań” „Nie może ci być zimno” „To nie bolało” „Znowu wymyślasz” „Nie ma się czego bać” „Powinieneś już to wiedzieć” „Inni mają gorzej” „Jeszcze nie jesteś najedzony” „To nie tak było” „Doprowadzasz mnie do szału” Każde z nich ma w sobie coś, co odbiera dziecku prawo do własnego odczuwania. I co ważne – nie chodzi o to, żeby się teraz obwiniać. Raczej o to, by zobaczyć, co można powiedzieć inaczej. Bo alternatywy istnieją. Co mówić zamiast? Małe zmiany, wielka różnica To, co najbardziej mnie poruszyło, to nie sama lista zdań, ale ich zamienniki. Proste. Spokojne. Uważne. Zamiast „Nic ci nie jest” – „Widzę, że coś cię poruszyło”. Zamiast „Nie ma się czego bać” – „Jestem przy tobie”. Zamiast „Znowu wymyślasz” – „Pomóż mi zrozumieć”. To nie są wielkie zmiany językowe. To zmiana perspektywy. Zauważyłam, że kiedy zaczynam mówić w ten sposób, reakcja dziecka jest zupełnie inna. Mniej napięcia. Więcej otwartości. Dziecko nie potrzebuje, żebyśmy „naprawili” jego emocje. Potrzebuje, żebyśmy je zobaczyli. Słowa, które budują albo podcinają skrzydła Im dłużej o tym myślę, tym bardziej widzę, jak ogromną moc mają codzienne komunikaty. To nie są wielkie rozmowy, długie wykłady, specjalne momenty. To zwykłe zdania, rzucone między jednym obowiązkiem a drugim. A jednak to one budują obraz świata. Jeśli dziecko słyszy: „Twoje emocje są ważne”, uczy się siebie. Jeśli słyszy: „Przesadzasz”, zaczyna się od siebie odcinać. To proces. Cichy, powolny, ale bardzo realny. Nie chodzi o to, by mówić idealnie. Raczej o zadanie sobie pytania: czy to, co chcę powiedzieć, pomoże mojemu dziecku poczuć się lepiej… czy raczej sprawi, że zacznie wątpić w siebie? Zobacz też: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko
Świetlice powinny być otwarte od 6:30 rano? „Chcę spokojnie zdążyć do pracy”
Codziennie rano biegnę między obowiązkami, patrząc na zegarek i czując narastający stres. Wystarczyłaby jedna zmiana, żeby to wszystko wyglądało inaczej.
Droga Redakcjo, piszę do Was jako mama dziecka w wieku wczesnoszkolnym, ale też jako kobieta, która codziennie próbuje pogodzić życie rodzinne z pracą. I choć bardzo się staram, coraz częściej mam wrażenie, że system nie nadąża za realnym życiem rodziców. Poranki to walka z czasem i stresem Mój dzień zaczyna się wcześnie, ale i tak mam wrażenie, że zawsze jestem spóźniona. Budzę dziecko, szykuję śniadanie, sprawdzam plecak, próbuję ogarnąć siebie – i już wtedy czuję napięcie. Bo wiem, że za chwilę zacznie się wyścig. Szkoła mojego dziecka zaczyna się o 8:00. Świetlica otwierana jest o 7:00. Teoretycznie to niewiele, godzina wcześniej – ale dla mnie to ogromna różnica. Pracę zaczynam o 7:30. Nie mam luksusu pracy zdalnej ani elastycznych godzin. Nie mam też nikogo, kto mógłby pomóc rano. I codziennie staję przed tym samym pytaniem: co zrobić z dzieckiem przez te brakujące 30 minut? „Chcę tylko zdążyć do pracy bez poczucia winy” Nie oczekuję cudów. Nie proszę o specjalne traktowanie. Chcę tylko jednego – móc zostawić dziecko w bezpiecznym miejscu i spokojnie dojechać do pracy. Często słyszę: „Może ktoś z rodziny pomoże?”. Nie ma nikogo. „Może sąsiadka?”. Każdy ma swoje życie. „Może zmienisz pracę?”. To nie jest takie proste. A przecież nie jestem jedyna. Znam wielu rodziców, którzy stoją rano pod szkołą jeszcze przed otwarciem świetlicy. Dzieci zaspane, rodzice zdenerwowani. Każdy patrzy na zegarek. Każdy liczy minuty. I każdy wie, że wystarczyłoby otworzyć świetlicę o pół godziny wcześniej. Świetlica od 6:30 to nie fanaberia Wiem, że ktoś może pomyśleć: „Przesada, dzieci powinny spać, a nie siedzieć w świetlicy od świtu”. I ja się z tym zgadzam – gdybyśmy mieli wybór. Ale wielu z nas go nie ma. Dla mnie świetlica otwarta od 6:30 nie jest wygodą. Jest koniecznością. Jest rozwiązaniem, które pozwoliłoby mi normalnie funkcjonować, bez stresu, bez kombinowania, bez poczucia, że każdego dnia coś zawalam. Nie chcę zostawiać dziecka gdziekolwiek. Nie chcę prosić obcych ludzi o pomoc. Chcę mieć pewność, że jest w miejscu, które znam, gdzie są nauczyciele, gdzie jest bezpiecznie. Czy to naprawdę tak wiele? Między systemem a codziennością Mam wrażenie, że często zapominamy, jak wygląda życie zwykłych rodzin. System działa według swoich godzin, swoich zasad, swoich ograniczeń. A my próbujemy się do niego dopasować – kosztem spokoju, zdrowia i poczucia bezpieczeństwa. Nie chcę narzekać dla samego narzekania. Chcę tylko zwrócić uwagę na problem, który dotyka wielu rodziców, a o którym mówi się za mało. Poranki nie powinny wyglądać jak codzienna walka. Powinny być spokojnym początkiem dnia – dla dziecka i dla rodzica. Z wyrazami szacunku, Anna Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Córka przyniosła prezent od nauczycielki. Nie zgadzam się na takie praktyki”
5 mądrych strategii, by dziecko cię słuchało. Nawet nie podniesiesz głosu
Są dni, kiedy masz wrażenie, że mówisz do ściany, a każde zdanie odbija się od dziecka i wraca ze zdwojoną siłą. A jednak istnieje sposób, by zostać usłyszanym – bez krzyku, gróźb i frustracji.
Znam ten moment aż za dobrze. Powtarzasz coś trzeci, czwarty raz, a dziecko jakby nie słyszało. W końcu głos podnosi się sam, napięcie rośnie, a po wszystkim zostaje tylko zmęczenie i wyrzuty sumienia. I właśnie wtedy zaczyna kiełkować myśl: może da się inaczej? Z czasem – i po wielu rozmowach z psychologami oraz obserwacjach własnych i cudzych dzieci – zaczęłam dostrzegać, że słuchanie nie zaczyna się od dziecka. Zaczyna się od nas. Od tego, jak mówimy, kiedy mówimy i co tak naprawdę chcemy przekazać. 1. Jak sprawić, by dziecko słuchało bez krzyku – zacznij od kontaktu Jednym z najczęstszych błędów, które popełniamy, jest mówienie „z daleka”. Z kuchni, z drugiego pokoju, w biegu, między jednym obowiązkiem a drugim. Dziecko w tym czasie jest w swoim świecie – w zabawie, emocjach, koncentracji. Nasze słowa po prostu do niego nie docierają. Zaskakująco skuteczna okazuje się prosta zmiana: podejdź, uklęknij, złap kontakt wzrokowy. Powiedz jedno zdanie, spokojnie i wyraźnie. To niby drobiazg, ale działa jak przełącznik. Nagle okazuje się, że dziecko naprawdę słyszy. Zauważyłam też, że kiedy zaczynam od kontaktu, a nie od polecenia, reakcja jest zupełnie inna. Mniej oporu, więcej współpracy. 2. Zasady zamiast ciągłych poleceń Jeśli codziennie powtarzasz te same komunikaty („Posprzątaj”, „Umyj ręce”, „Wyłącz bajkę”), to znak, że dziecko nie potrzebuje kolejnego polecenia. Potrzebuje jasnych zasad. Dzieci czują się bezpieczniej, kiedy wiedzą, co jest stałe i przewidywalne. Jeśli po powrocie do domu zawsze myjemy ręce – nie trzeba tego negocjować za każdym razem. To nie oznacza sztywności. Raczej konsekwencję, która daje dziecku ramy. Z własnego doświadczenia wiem, że im mniej improwizacji w codziennych sytuacjach, tym mniej konfliktów. Dziecko przestaje „testować”, bo nie musi – zna reguły. 3. Mów mniej, ale konkretniej Czasem próbujemy tłumaczyć wszystko naraz. Długie zdania, kilka komunikatów w jednym, emocje w tle. Efekt? Dziecko słyszy tylko fragment – albo nic. Krótki komunikat działa lepiej niż rozbudowana przemowa. Zamiast: „Ile razy mam ci mówić, że masz posprzątać pokój, bo zaraz wyjdziemy i znowu będzie bałagan” – wystarczy: „Za 10 minut wychodzimy. Posprzątaj teraz pokój”. Prosto. Jasno. Bez nadmiaru słów. To wymaga pewnej dyscypliny – zwłaszcza kiedy jesteśmy zmęczeni – ale przynosi zaskakujące efekty. 4. Daj wybór zamiast rozkazu Jedna z najciekawszych rzeczy, jakie zauważyłam: dzieci znacznie lepiej współpracują, kiedy mają poczucie wpływu. To nie musi być duży wybór. Wystarczy drobny: „Ubierzesz się teraz czy za 5 minut?”, „Najpierw zęby czy piżama?”. Dla dorosłego to niewielka zmiana. Dla dziecka – ogromna różnica. Nagle przestaje być tylko wykonawcą poleceń. Staje się uczestnikiem decyzji. I co ciekawe – rzadziej wtedy protestuje. 5. Spokój działa szybciej niż podniesiony głos To chyba najtrudniejsza strategia – i jednocześnie najważniejsza. Kiedy podnosimy głos, dziecko reaguje emocjonalnie. Może się przestraszyć, zamknąć w sobie, wybuchnąć. Ale rzadko zaczyna współpracować z przekonania. Spokój działa inaczej. Daje sygnał: sytuacja jest pod kontrolą, nie ma zagrożenia, można działać. Nie oznacza to, że zawsze się udaje. Każdy ma gorsze dni. Ale zauważyłam, że im częściej udaje mi się zachować spokój, tym rzadziej w ogóle dochodzi do eskalacji. To trochę jak domino – jedna spokojna reakcja uruchamia kolejne. Słuchanie zaczyna się od relacji Im dłużej o tym myślę, tym bardziej widzę, że słuchanie nie jest kwestią „posłuszeństwa”. To efekt relacji. Dziecko chętniej współpracuje z kimś, kto je widzi, słyszy i szanuje. Nawet jeśli nie zawsze się zgadza. Nie chodzi o bycie idealnym. Raczej o bycie wystarczająco obecnym i uważnym. I może właśnie w tym tkwi największa zmiana: zamiast pytać „Jak sprawić, żeby dziecko mnie słuchało?”, warto czasem zapytać „Czy ja naprawdę słucham jego?”. Zobacz także: Najprostsza metoda na wychowanie empatycznego dziecka. Stosuję ją codziennie i dzieje się magia
Pokolenie manekinów. Nauczycielka: „Widzę 6-latki, które nie umieją założyć kurtki”
Pięć minut w przedszkolnej szatni wystarczy, żeby zobaczyć, dlaczego coraz więcej dzieci nie potrafi samodzielnie założyć kurtki, zapiąć guzika czy zmienić butów. Wystarczy stanąć pod ścianą i popatrzeć.
Dziecko stoi nieruchomo jak manekin, a rodzic krąży wokół niego: poprawia rajstopki, wkłada ręce w rękawy, zapina suwak, zakłada czapkę, wiąże buty. Wszystko szybko, sprawnie i z najlepszymi intencjami. Problem w tym, że dziecko nie robi wtedy nic. Codziennie rano obserwuję ten sam scenariusz. Trzyletni chłopiec stoi z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała, a tata niemal siłą wkłada je w rękawy kurtki. Pięciolatka próbuje sama zapiąć sweterek, ale po kilku sekundach mama nie wytrzymuje: „Daj, bo źle to robisz”. Sześciolatek z zerówki stoi bez ruchu, podczas gdy babcia poprawia mu skarpetki, zapina bluzę i zawiązuje buty. Patrzę na to i za każdym razem myślę o jednym: ci rodzice są przekonani, że pomagają. W rzeczywistości robią swoim dzieciom krzywdę. Rodzice wychowują pokolenie manekinów Najczęściej słyszę w szatni dwa zdania: „Nie mamy czasu” i „Ja zrobię to szybciej”. To prawda. Dorosły zawsze zrobi szybciej. Szybciej założy kurtkę, szybciej zapnie guziki i szybciej zawiąże buty. Tylko że za tydzień, za miesiąc i za rok dziecko nadal nie będzie tego umiało. Nie dlatego, że jest niezdolne. Po prostu nikt mu nie pozwolił się nauczyć. Najbardziej zaskakuje mnie to, że takie sytuacje widzę nie tylko u trzylatków. Rozumiem, że maluch może potrzebować pomocy przy zamku czy sznurówkach. Ale naprawdę trudno patrzeć na dzieci z zerówki, które są traktowane jak lalki. Rodzic obraca dziecko w jedną i drugą stronę, a ono tylko czeka. Nie próbuje, nie pomaga, nie protestuje. Wie, że za chwilę ktoś zrobi wszystko za niego. A potem ci sami rodzice przychodzą i mówią ze zdziwieniem: „On jest taki niesamodzielny”. „Ona nic nie chce zrobić sama”. „W domu ciągle słyszę: nie umiem”. Nie umie, bo nigdy nie musiała. Dzieci nie uczą się samodzielności od słów. Nie wystarczy powiedzieć: „No już, ubieraj się”. One uczą się wtedy, kiedy mogą próbować. Kiedy wolno im zapiąć kurtkę krzywo, włożyć buty na odwrót, pomylić strony albo męczyć się z guzikiem przez kilka minut. To bywa irytujące, trwa długo i wymaga cierpliwości. Ale tylko tak dziecko nabiera pewności, że potrafi. Pozwól dziecku się nauczyć W przedszkolu często widzę coś, co dla wielu rodziców byłoby zaskoczeniem. Dziecko, które rano „nie umiało” założyć kurtki, po południu robi to samo. Bez problemu. Bo nie ma obok mamy, która po dwóch sekundach powie: „Daj, zrobię”. Najsmutniejsze jest to, że dzieci bardzo szybko przyzwyczajają się do wyręczania. Po pewnym czasie nawet nie próbują. A przecież nie o to chodzi w wychowaniu. Nie wychowujemy dziecka po to, żeby w wieku sześciu czy siedmiu lat nadal stało bezradnie w szatni i czekało, aż ktoś zapnie mu bluzę. Naszym zadaniem jest wychować człowieka, który uwierzy, że potrafi zrobić coś sam. Dlatego następnym razem, kiedy będziecie mieli ochotę powiedzieć: „Daj, mama zrobi”, spróbujcie się zatrzymać. Nawet jeśli będzie wolniej. Nawet jeśli niedokładnie. Nawet jeśli trzeba będzie poczekać te trzy minuty dłużej. Bo właśnie w tych trzech minutach dziecko uczy się czegoś znacznie ważniejszego niż zapinanie kurtki. Uczy się, że sobie poradzi. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Nauczycielka nie jest od zmieniania pieluch”. Telefon z przedszkola zirytował matkę
5 oznak, że jesteś mamą typu B. Twoje dzieci mają szczęście
Nie wszystko musi być idealnie poukładane, żeby działało. Czasem to właśnie luz i odrobina chaosu sprawiają, że dzieci rosną spokojniejsze i bardziej pewne siebie.
Zawsze zazdrościłam tym mamom, które mają wszystko pod kontrolą. Idealnie spakowane plecaki, zdrowe lunchboxy przygotowane dzień wcześniej, plan dnia rozpisany co do minuty. Ja? Ja zwykle szukam kluczy już w momencie, kiedy powinnam wychodzić. I przez długi czas miałam poczucie, że robię coś nie tak. A potem trafiłam na określenie „mama typu B” – i nagle wiele rzeczy wskoczyło na swoje miejsce. Bo może to nie jest brak organizacji. Może to po prostu inny styl bycia. Taki, który wcale nie musi być gorszy. Mama typu B – czyli jaka? Więcej luzu, mniej presji Mama typu B to ktoś, kto nie żyje według sztywnego planu. Nie wszystko musi być zapięte na ostatni guzik, nie każda minuta zaplanowana. To mama, która działa intuicyjnie. Czasem improwizuje. Czasem zapomina. Ale jednocześnie daje dzieciom coś bardzo ważnego – przestrzeń. Eksperci podkreślają, że taki styl bycia często idzie w parze z większą elastycznością i spokojem. A to przekłada się na atmosferę w domu. „Mama typu B to osoba nieco bardziej zrelaksowana. Może się trochę gubić, co niekoniecznie jest złe; ona po prostu czuje, że wszystko zawsze się ułoży” – mówi psycholożka kliniczna i rozwojowa dr Elisabeth Conradt dla parents.com. Z mojego doświadczenia wynika, że dzieci naprawdę to czują. Kiedy ja odpuszczam, one też oddychają lżej. Nie chodzi przecież o to, żeby wszystko było perfekcyjne. Chodzi o to, żeby było… wystarczająco dobre. 5 oznak, że jesteś mamą typu B Jeśli zastanawiasz się, czy to o tobie – sprawdź, czy odnajdujesz się w tych sytuacjach. Ja przy wielu z nich tylko się uśmiechnęłam. 1. Twój dom żyje (i widać to na pierwszy rzut oka) Lodówka w rysunkach, stół w okruszkach, pranie czekające na „lepszy moment”. Nie zawsze jest idealnie, ale jest prawdziwie. 2. Plan dnia jest… elastyczny Kolacja na kanapie? Czemu nie. Bajka trochę dłużej niż zwykle? Zdarza się. Nie trzymasz się kurczowo zasad, jeśli widzisz, że sytuacja tego nie wymaga. 3. Zawsze czegoś szukasz Klucze, karta, telefon. Klasyka. Ale w tym całym chaosie jakoś wszystko się znajduje – prędzej czy później. 4. Nie wszystko musi być „na czas” Czasem się spóźnisz. Czasem coś zrobisz w ostatniej chwili. I choć bywa to stresujące, nauczyłaś się, że świat się od tego nie kończy. 5. Potrafisz odpuścić Nie masz problemu z zamówieniem jedzenia, jeśli dzień cię przytłoczył. Nie zmuszasz się do perfekcji, kiedy nie masz na to siły. Dlaczego dzieci mam typu B naprawdę mają szczęście? Najbardziej zaskoczyło mnie to, że ten „chaos” może być dla dzieci… bezpieczny. Bo za nim często stoi coś więcej: spokój, elastyczność, brak nadmiernej kontroli. Dzieci wychowywane przez mamy typu B: uczą się radzić sobie w różnych sytuacjach, mają przestrzeń na własne pomysły, nie boją się popełniać błędów, czują, że nie muszą być idealne. Zauważyłam to u swoich dzieci. Kiedy coś nie idzie zgodnie z planem, nie wpadają w panikę. Raczej szukają rozwiązania. I myślę sobie wtedy: może właśnie o to chodzi? Nieidealna, ale wystarczająca Długo myślałam, że powinnam się „ogarnąć”. Być bardziej jak te mamy z listami zadań, plannerami i pudełkami opisanymi co do centymetra. Ale dziś widzę, że mój sposób też ma sens. Że w tym całym niedoskonałym rytmie jest miejsce na śmiech, spontaniczność i prawdziwe bycie razem. Nie zawsze zdążę. Nie zawsze pamiętam. Nie zawsze wszystko działa idealnie. Ale moje dzieci czują się swobodnie. I to jest coś, czego nie da się zaplanować w żadnym kalendarzu. Źródło: parents.com Zobacz też: Dziecko nie „wymusza” ani nie „przesadza”, tylko jest wysoko wrażliwe. Oto 10 cech dziecka WWO
Wystarczyło jedno zdanie w przedszkolnej szatni. „Najpierw syn się rozpłakał, potem ja”
Siedział na ławce i udawał, że nie słyszy, kiedy proszę go, żeby założył kapcie. Pięcioletnie dzieci mają w sobie tę niezwykłą umiejętność – potrafią nagle zwolnić czas. Kiedy ty liczysz minuty, one poprawiają rękaw bluzy, zdejmują ją, zakładają znowu i patrzą gdzieś w bok, jakby nagle wszystko było ważniejsze od wejścia do sali
Ty stoisz obok i czujesz, że zaraz wybuchniesz. Nie dlatego, że dziecko marudzi. Nie dlatego, że znowu nie chce się rozstać. Tylko dlatego, że już od rana jesteś spóźniona. W głowie masz maile, niedokończone pranie, listę zakupów, telefon od szefa, który pewnie znowu zadzwoni za pięć minut. I jeszcze to dziwne, ciężkie poczucie, że znowu musisz wszystko zrobić dobrze. Tamtego ranka nie zrobiłam. „No już, przestań” – powiedziałam, choć wiedziałam, że to nie pomoże Mój syn ma pięć lat. Czasem targają nim silne emocje, wypełniają go lęki, ma gorsze dni. Czasem wystarczy, że gorzej spał. Że pokłócił się z siostrą. Że wieczorem za długo mnie nie było, bo kończyłam pracę. W szatni usiadł na ławce i wtulił twarz w moją kurtkę. – Nie chcę dziś iść – powiedział cicho. Znam ten moment. Wiem, że wtedy nie trzeba poganiać. Nie trzeba mówić, że inne dzieci już weszły, że pani czeka, że przecież nic się nie dzieje. Wiem, że trzeba po prostu pobyć obok. Dać mu chwilę. Pokazać, że jego emocje nie są problemem do rozwiązania. Ale tamtego dnia nie miałam w sobie ani chwili, ani spokoju. Najpierw zaczęłam mówić szybciej. Potem coraz głośniej. Aż w końcu usłyszałam własny głos, obcy i twardy: – No już, weź się w garść. Naprawdę nie mamy czasu. Widziałam, jak zacisnął usta. Jak spuścił głowę. Jak jeszcze mocniej ścisnął rękaw mojej kurtki. Wtedy poczułam, że przegrałam. Wymaga się od nas wszystkiego. Nawet wtedy, gdy same ledwo stoimy Od matek oczekuje się dziś rzeczy niemożliwych. Mamy być czułe, cierpliwe, obecne. Mamy znać wszystkie sposoby na regulację emocji, nigdy nie podnosić głosu, zawsze rozmawiać spokojnie. Mamy być zaangażowane, ale nie nadopiekuńcze. Wspierające, ale konsekwentne. Mamy pracować, ogarniać dom, pamiętać o dodatkowych zajęciach i zdrowych kanapkach do lunchboxa. I jeszcze najlepiej robić to wszystko z uśmiechem. Tylko że czasem nie mamy już z czego dawać. Czasem jesteśmy tak zmęczone, że zwykła scena w przedszkolnej szatni urasta do rozmiaru katastrofy. Nie dlatego, że nasze dziecko robi coś złego. Tylko dlatego, że my od tygodni jedziemy na oparach. Nikt nas nie uczył, jak wygląda macierzyństwo, kiedy kończy się cierpliwość. Nikt nie mówił, że można jednocześnie bardzo kochać swoje dziecko i mieć ochotę wyjść z tej szatni, trzasnąć drzwiami i przez chwilę być po prostu samą. A potem przychodzi poczucie winy. Najgorsze ze wszystkiego. Najbardziej boli mnie to, że on zapamięta moje słowa Zostawiłam go tego dnia w sali. Pani wzięła go za rękę, a on odwrócił się jeszcze i spojrzał na mnie tak, że do dziś mam ten obraz przed oczami. W samochodzie płakałam. Nie dlatego, że nie poszedł do przedszkola chętnie. Dzieci mają do tego prawo. Płakałam dlatego, że znowu byłam dla niego taka, jaka nigdy nie chciałam być. Za ostra. Za szybka. Za bardzo zajęta wszystkim wokół. Potem przez pół dnia wracałam do tych kilku zdań. Myślałam o tym, że może powinien dostać więcej czasu. Że mogłam go po prostu przytulić, zamiast poganiać. Że oczekiwałam od niego więcej niż od siebie. Bo prawda jest taka, że to nie dzieci są dziś przeciążone najbardziej. To my, matki. Może właśnie dlatego tak często płaczemy potem w samochodzie, pod blokiem, w łazience, po cichu. Nie dlatego, że nie kochamy swoich dzieci wystarczająco mocno. Tylko dlatego, że kochamy je tak bardzo, a jednocześnie codziennie próbujemy udźwignąć więcej, niż powinien dźwigać jeden człowiek. Zobacz także: Polskie matki cierpią po cichu. Najnowszy raport o macierzyństwie smutnym dowodem
Nauczyciele nie chcą niańczyć dzieci: „Za dyżury na korytarzu należy się premia”
Kiedy słyszę, że nauczyciele to mają dobrze, bo co 45 minut „mają przerwę”, aż mi skóra cierpnie. W dzisiejszych czasach od bycia nauczycielem nie ma przerw. A na pewno nie na szkolnym korytarzu.
Uczę w szkole podstawowej od kilkunastu lat i naprawdę coraz częściej mam wrażenie, że od nauczycieli oczekuje się już nie tylko uczenia, ale też niańczenia, pilnowania, gaszenia konfliktów i brania odpowiedzialności za wszystko. Zwłaszcza na przerwach. Dla wielu rodziców i osób spoza szkoły dyżur na korytarzu to pewnie kilka minut „postania”. W praktyce to chyba najbardziej wyczerpujący moment dnia, a na pewno odpowiedzialność jest wtedy największa. Nauczyciel nie ma wtedy prawa nawet na chwilę usiąść, napić się herbaty czy spokojnie pójść do toalety. Musi być wszędzie jednocześnie. Bo jeśli coś się stanie, pierwsze pytanie zawsze brzmi: „A gdzie był nauczyciel?”. „Proszę pani, on mnie popchnął!” – czyli 10 minut chaosu Niektórzy rodzice chyba naprawdę wyobrażają sobie, że podczas przerwy nauczyciel siedzi w pokoju nauczycielskim i odpoczywa. Tymczasem ja przez 10 minut słyszę: „Proszę pani, on mnie popchnął”. „Proszę pani, ona mnie przezywa”. „Proszę pani, oni biegają”. „Proszę pani, Krzyś znowu zabrał mi kanapkę”. Do tego dzieci skaczą po schodach, przepychają się, trzaskają drzwiami, filmiki z telefonów są puszczane na cały regulator. Trzeba mieć oczy dookoła głowy. I refleks. Raz złapałam chłopca dosłownie sekundę przed tym, jak spadł ze schodów. Innym razem rozdzielałam dwóch uczniów, którzy bili się tak, że jeden miał rozciętą wargę. I wiecie co? Za tę odpowiedzialność nie dostajemy ani złotówki więcej. Wielu nauczycieli mówi dziś wprost, że za dyżury na przerwach powinna być dodatkowa premia, bo to nie jest „wolna chwila”, tylko dodatkowa praca w bardzo stresujących warunkach. Nauczyciel nie jest ochroniarzem Najgorsze jest to, że szkoła coraz częściej przerzuca na nauczyciela wszystko. Dziecko się przewróciło? Wina nauczyciela. Pokłóciło się z kolegą? Nauczyciel nie dopilnował. Ktoś nagrał coś telefonem? Gdzie był dyżurujący? Mam wrażenie, że od nas oczekuje się, że będziemy jednocześnie pedagogiem, psychologiem, mediatorem, pielęgniarką i ochroniarzem. A przecież jesteśmy przede wszystkim od uczenia. Oczywiście, bezpieczeństwo dzieci jest ważne. Sama jestem matką i wiem, że rodzic chce mieć pewność, że jego dziecko jest pod opieką. Ale może, zamiast wymagać od nauczyciela, żeby przez każdą przerwę biegał po korytarzu jak strażnik, warto zacząć uczyć dzieci odpowiedzialności? W wielu krajach dzieci są od początku uczone, jak zachowywać się w szkole i na przerwie. Nauczyciel nie stoi nad nimi co sekundę. Buduje się relację i zaufanie, a nie ciągłą kontrolę. „Przerwa”, po której jestem bardziej zmęczona niż po lekcji Po takim dyżurze wracam do klasy i mam prowadzić lekcję z energią, uśmiechem i cierpliwością. Tylko że ja już jestem zmęczona. Nie miałam chwili, żeby usiąść. Nie zdążyłam napić się herbaty. Nie poszłam do toalety. A za godzinę znów mam dyżur. Nie piszę tego po to, żeby ktoś mi współczuł. Kocham swoją pracę i lubię dzieci. Ale chciałabym, żeby ktoś wreszcie powiedział głośno, że to nie jest normalne. Jeśli szkoła wymaga od nauczycieli, żeby na każdej przerwie byli odpowiedzialni za bezpieczeństwo kilkuset dzieci, to powinno się to traktować jak dodatkowy obowiązek. I odpowiednio wynagradzać. Bo nauczyciel nie jest nianią i nie powinien udawać, że 10 minut na szkolnym korytarzu to odpoczynek. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Mogą nawet siedzieć w telefonach”. Rodzice chcą, by świetlice były otwarte do 20
5 krzywdzących zachowań toksycznego ojca. Z zewnątrz może wyglądać na wzorowego tatusia
Toksyczny ojciec nie zawsze krzyczy czy wzbudza niepokój otoczenia. Często jego zachowania są subtelne – ale to właśnie one najmocniej uderzają w emocje i poczucie bezpieczeństwa dziecka.
Tata, który odbiera dziecko z przedszkola, robi zakupy, czasem nawet gotuje. Obecny, zaangażowany, „pomocny”. Z zewnątrz – wzór. A jednak coraz częściej słyszę historie, które burzą ten obraz. Bo bycie obecnym fizycznie nie zawsze oznacza bycie obecnym emocjonalnie. I nie każde trudne zachowanie da się zauważyć od razu. Toksyczność w relacji z dzieckiem rzadko ma formę krzyku czy jawnej agresji. Częściej to drobne, powtarzalne sygnały, które podkopują poczucie wartości i bezpieczeństwa. 1. Toksyczny ojciec nie musi krzyczeć. Czasem wystarczy chłód Pierwsze, co pojawia się w wielu opowieściach, to emocjonalny dystans. Ojciec jest „obok”, ale nie „z”. Nie przytula, nie reaguje na emocje, bagatelizuje smutek. Kiedy dziecko płacze, słyszy: „Nie przesadzaj”, „Nic się nie stało”, „Ogarnij się”. Z perspektywy dorosłego to może być próba wychowania „twardego człowieka”. Z perspektywy dziecka – sygnał, że jego emocje są nieważne. Pamiętam rozmowę z jedną z mam, która powiedziała: „Mój partner nigdy nie podniósł głosu. Ale nasz syn przestał do niego przychodzić ze swoimi problemami”. 2. Ciągła krytyka zamiast wsparcia Kolejnym sygnałem, który często się powtarza, jest krytyka – czasem ukryta pod płaszczykiem „motywowania”. „Mogłeś się bardziej postarać”, „Inni robią to lepiej”, „To nic wielkiego” – to zdania, które mogą brzmieć niewinnie. Ale wypowiadane regularnie, zaczynają budować w dziecku przekonanie, że nigdy nie jest wystarczające. Dzieci w takich relacjach często przestają próbować. Bo skoro i tak nie będą „dość dobre”, to po co się starać? Albo przeciwnie – wpadają w perfekcjonizm, który zjada je od środka. 3. Manipulacja i wzbudzanie poczucia winy To jeden z trudniejszych do uchwycenia mechanizmów. Ojciec nie krzyczy, nie obraża. Ale potrafi sprawić, że dziecko czuje się winne… za jego emocje. „Przez ciebie jestem zmęczony”, „Zobacz, ile dla ciebie robię”, „Gdybyś był grzeczniejszy, byłoby łatwiej” – to komunikaty, które przerzucają odpowiedzialność na dziecko. Efekt? Dziecko zaczyna przejmować się czymś, co nie należy do niego. Próbuje „naprawić” nastrój dorosłego, zamiast skupić się na sobie. To ogromne obciążenie – zwłaszcza dla małego człowieka. 4. Brak konsekwencji i nieprzewidywalność Jednego dnia wszystko jest w porządku. Drugiego – ta sama sytuacja wywołuje złość. Dziecko nie wie, czego się spodziewać. Taka nieprzewidywalność jest dla układu nerwowego ogromnym stresem. Dzieci w takich domach często są nadmiernie czujne. Obserwują, analizują, próbują „wyczuć” nastrój dorosłego. To nie jest dzieciństwo oparte na swobodzie. To dzieciństwo oparte na ciągłym sprawdzaniu, czy dziś jest „dobry dzień”. 5. „Idealny tata” na zewnątrz, inny w domu Najbardziej poruszające są historie, w których obraz zewnętrzny kompletnie nie pokrywa się z tym, co dzieje się w domu. Ojciec jest miły dla innych, zaangażowany, pomocny. Dziecko słyszy: „Masz szczęście, masz takiego tatę”. A jednocześnie w domu doświadcza chłodu, krytyki, napięcia. To tworzy ogromny dysonans. Bo dziecko zaczyna wątpić we własne odczucia. Skoro wszyscy mówią, że tata jest wspaniały, to może problem jest we mnie? To jedno z najbardziej krzywdzących przekonań, jakie może się w nim pojawić. Toksyczny ojciec: to nie etykieta, tylko sygnał do refleksji Pisząc ten tekst, długo zastanawiałam się nad jednym: jak nie sprowadzić tego tematu do prostych ocen. Nie chodzi o to, by kogokolwiek nazwać „toksycznym” i postawić kropkę. Raczej o to, by zobaczyć pewne mechanizmy i zadać sobie pytanie: czy coś z tego pojawia się w moim domu? Każdy z nas ma gorsze dni. Każdy czasem mówi coś, czego potem żałuje. Ale jeśli pewne zachowania stają się codziennością – warto się zatrzymać. Dzieci nie potrzebują idealnych rodziców. Potrzebują takich, którzy są gotowi przyjrzeć się sobie i coś zmienić. Może właśnie od tego zaczyna się prawdziwa bliskość. Zobacz też: Ci rodzice są autorytetami dla swoich dzieci. Robią 1 rzecz, gdy dziecko przekracza granice
„W Wielkanoc dostałam SMS-a od matki ucznia. Nie mogłam uwierzyć, o co pyta”
Niedziela Wielkanocna. Siedziałam właśnie przy stole z rodziną, kiedy telefon zawibrował. Spojrzałam odruchowo i zobaczyłam wiadomość od matki jednego z moich uczniów. Przez chwilę pomyślałam, że może stało się coś ważnego.
Jestem nauczycielką w szkole podstawowej. Uczę od wielu lat i naprawdę wydawało mi się, że już niewiele może mnie zaskoczyć. Jednak ta wiadomość jednak mnie zaskoczyła. „Dzień dobry. Kiedy Kuba będzie mógł poprawić sprawdzian? Bo zależy nam, żeby jeszcze przed końcem miesiąca miał lepszą ocenę”. Tyle. Żadnego „Wesołych Świąt”. Żadnego „Przepraszam, że piszę w święta”. Nawet jednego zdania w stylu: „Odpisze pani po świętach”. Po prostu pytanie. W Niedzielę Wielkanocną. Naprawdę aż tak trudno poczekać dwa dni? Siedziałam z tym telefonem w ręku i nie wiedziałam, czy bardziej jestem zła, czy smutna. Bo naprawdę nie rozumiem, co musi się wydarzyć, żeby ktoś uznał, że pierwszy dzień świąt to odpowiedni moment na pisanie do nauczyciela o poprawę sprawdzianu. Nie chodzi nawet o samą ocenę. Każdy rodzic chce, żeby dziecko dobrze sobie radziło. Rozumiem to. Ale czy naprawdę nie można było poczekać do wtorku? Czy przez dwa dni świat by się zawalił? Mam wrażenie, że coraz więcej rodziców traktuje nauczycieli jak ludzi dostępnych przez całą dobę. Jak infolinię. Wieczorem, w weekend, w ferie, w święta. Bo przecież telefon jest pod ręką. Tylko że po drugiej stronie też jest człowiek. Nauczyciel też ma rodzinę Ja też mam dzieci. Też piekłam ciasto, robiłam sałatkę, przygotowywałam święta. Też chciałam po prostu usiąść przy stole i nie myśleć przez chwilę o dzienniku elektronicznym, sprawdzianach i poprawach. Tymczasem po takiej wiadomości człowiek już nie potrafi się całkiem odciąć. Zaczyna myśleć: odpisać czy nie? Jeśli nie odpiszę, matka uzna, że ją ignoruję. Jeśli odpiszę, dam sygnał, że można pisać zawsze. I właśnie to jest najgorsze. Granice dawno się zatarły. Kiedy zaczynałam pracę, rodzic mógł porozmawiać z nauczycielem na zebraniu albo zadzwonić do szkoły. Dziś wielu rodziców ma prywatny numer nauczyciela, pisze na Messengerze, WhatsAppie, w Librusie i oczekuje odpowiedzi natychmiast. Niektórzy potrafią wysłać trzy wiadomości w ciągu godziny, a potem dopisać: „Proszę o pilną odpowiedź”. Naprawdę coraz częściej czuję, że nie mam prawa do prywatnego życia. Nie jestem zła o tę ocenę. Jestem zła o brak szacunku Żeby było jasne: Kuba poprawi ten sprawdzian. Tak samo jak każdy inny uczeń, który chce poprawić ocenę. Ale nie w Wielkanoc. I nie dlatego, że jego mama napisała do mnie podczas świątecznego śniadania. Najbardziej zabolało mnie nie samo pytanie, ale przekonanie, które za nim stoi. To, że ktoś najwyraźniej uznał, iż mój czas nie ma znaczenia. Że skoro jestem nauczycielką, to powinnam być dostępna zawsze. A przecież nauczyciel to nie tylko nauczyciel. To też matka, ojciec, córka, ktoś, kto chce spokojnie zjeść śniadanie, pobyć z rodziną i choć przez dwa dni nie myśleć o pracy. Naprawdę marzę o tym, żeby rodzice zaczęli to widzieć. Bo szacunek działa w dwie strony. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Zamiast przy stole, syn będzie ślęczał w książkach”. Nauczyciele: „Święta są od utrwalania materiału”
1 proste pytanie od rodziców rozwścieczyło nauczycielkę. „Chamstwo”
Musiałam wyłączyć telefon, bo przychodziły kolejne wiadomości. Powiedzieć, że byłam zła, to jak nic nie powiedzieć.
Droga Redakcjo. Jestem nauczycielką w szkole podstawowej od kilkunastu lat i nigdy nie przypuszczałam, że zwykła choroba może wywołać tyle emocji. Kilka dni temu musiałam wziąć L4 na cały tydzień – zwykła grypa, gorączka, ból gardła. Zostało to odnotowane w e-dzienniku, wszystko zgodnie z procedurami. Myślałam, że w tym czasie mogę spokojnie odpocząć i dojść do siebie. Ale rzeczywistość okazała się inna. Chwile złości i frustracji W ciągu kilku godzin po wpisaniu L4 otrzymałam kilka wiadomości od rodziców. Większość z nich zaczynała się od pytania: „Czy to oznacza, że nie będzie Pani w szkole?”. Na początku próbowałam odpowiadać spokojnie, wyjaśniając, że choroba to normalna część życia i każdy ma prawo do odpoczynku. Ale kolejne wiadomości sprawiały, że krew mnie zalewała. To było tak, jakby ci rodzice nie mogli zrozumieć, że nauczyciel też człowiek. Niektórzy rodzice najwyraźniej oczekują, że nauczyciel powinien być dostępny 24 godziny na dobę, nawet w czasie choroby. I właśnie w tym momencie poczułam, że to nie jest zwykła ciekawość – to chamstwo. Zero troski, zero życzeń szybkiego powrotu do zdrowia, tylko roszczenia. Takie zachowanie podważa poczucie granic i szacunku, które powinny obowiązywać w relacji między rodzicem a nauczycielem. Szacunek to podstawa współpracy Przez lata pracy spotkałam wielu wspaniałych rodziców, którzy szanują czas nauczyciela, jego prywatność i trud codziennej pracy. Ale niestety doświadczenie pokazuje, że zdarzają się też tacy, którzy uważają, że mają prawo wymagać od nauczyciela absolutnie wszystkiego w każdej chwili. Doszło do sytuacji, w której podczas gorączki musiałam wyłączyć telefon, bo przychodziły wiadomości świadczące o niczym innym jak o presji i braku empatii. Chciałabym, żeby rodzice czasem spojrzeli na sytuację z naszej perspektywy. My też mamy prawo do odpoczynku, do choroby, do granic, których nie wolno przekraczać. A takie pytanie: „Czy będzie Pani w szkole?” w czasie choroby, wysłane kilka razy z rzędu, jest przykładem braku wyobraźni i zwykłego braku kultury. Prawo do odpoczynku nie jest luksusem Proszę pamiętać, że nauczyciel pracuje z dziećmi cały tydzień, nierzadko po godzinach przygotowując materiały, sprawdzając prace i odpowiadając na pytania. Choroba, drodzy Państwo, zwalnia z tej pracy i każdy powinien to zrozumieć. Piszę do Państwa, bo czasami warto, żeby rodzice zobaczyli, jak sami wyglądają w oczach nauczyciela. Tyle się mówi o braku empatii, wygórowanych wymaganiach czy wymysłach nauczycieli, a czasami lekcje empatii i kultury powinniście, drodzy rodzice, zacząć od siebie. Z wyrazami szacunku, Anna K., nauczycielka szkoły podstawowej Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Nie pozwalam córce jeść obiadów u koleżanek. Spaliłabym się ze wstydu, że ktoś mi karmi dziecko”
Bez wstydu, obwiniania i karania: 7 podstawowych zasad łagodnego rodzicielstwa
Nie krzyczą, nie straszą, nie zawstydzają – a jednak ich dzieci słuchają. To podejście budzi skrajne emocje, ale coraz więcej rodziców mówi jedno: działa.
Łagodne rodzicielstwo to nie tylko to kolejny „trend”, który szybko przeminie. To coś znacznie głębszego – zmiana sposobu myślenia o dziecku, o emocjach i o relacji. To nie jest wychowanie „bez zasad”. To wychowanie z szacunkiem – także wtedy, gdy dziecko krzyczy, płacze albo testuje granice. I choć brzmi to pięknie, w praktyce bywa trudne. Ale też – jak pokazuje codzienność – możliwe. Na czym polega łagodne rodzicielstwo? Kluczowe zasady Łagodne rodzicielstwo (ang. gentle parenting) opiera się na prostym założeniu: dziecko nie jest przeciwnikiem, tylko partnerem w relacji. Nawet jeśli ma trzy lata i rzuca się na podłogę w sklepie. Pierwsza zasada to rezygnacja z zawstydzania. Zamiast „Zobacz, jak się zachowujesz”, pojawia się: „Widzę, że jest ci trudno”. To zmiana języka, ale też zmiana nastawienia. Druga – brak kar w tradycyjnym rozumieniu. Nie chodzi o to, że dziecko „może wszystko”. Chodzi o to, by zamiast kar, stosować konsekwencje i uczyć odpowiedzialności. Trzecia zasada to uważność na emocje. Dziecko nie „robi na złość” – ono coś przeżywa. A naszym zadaniem jest pomóc mu to zrozumieć. Czwarta – jasne granice. Łagodne rodzicielstwo nie oznacza braku zasad. Wręcz przeciwnie – granice są, ale stawiane spokojnie i konsekwentnie. Piąta – bycie przykładem. Nie da się nauczyć dziecka spokoju, jeśli sami reagujemy krzykiem. Szósta – relacja ponad rację. Czasem ważniejsze od tego, kto ma rację, jest to, by nie zniszczyć więzi. I wreszcie siódma – cierpliwość. Bo to proces, który nie daje natychmiastowych efektów. Bez krzyku i kar – czy to w ogóle działa? To pytanie słyszę najczęściej. I sama je sobie zadawałam. Bo przecież łatwiej jest powiedzieć „dość” i zakończyć temat. Łatwiej podnieść głos niż tłumaczyć po raz dziesiąty. Ale łatwiej nie zawsze znaczy lepiej. Z czasem zaczęłam zauważać coś, co trudno opisać jednym zdaniem. Dziecko, które czuje się wysłuchane, mniej walczy. Mniej krzyczy. Mniej „sprawdza granice”. To nie dzieje się od razu. To nie jest magiczna zmiana po jednej rozmowie. Ale krok po kroku relacja się zmienia. I nagle okazuje się, że zamiast walki jest współpraca. Najtrudniejsze momenty przychodzą wtedy, gdy jesteśmy zmęczeni Nie będę udawać – łagodne rodzicielstwo najtrudniejsze jest wtedy, kiedy sami mamy dość. Po ciężkim dniu, kiedy wszystko nas irytuje, kiedy brakuje snu i cierpliwości. Wtedy najłatwiej wrócić do starych schematów. Krzyknąć. Zawstydzić. Ukarać. Znam to aż za dobrze. I wiem, że to właśnie w tych momentach najbardziej widać, jak trudna jest ta droga. Ale też – jak bardzo jest potrzebna. Bo dziecko nie przestaje potrzebować wsparcia tylko dlatego, że my jesteśmy zmęczeni. Dlaczego coraz więcej rodziców wybiera tę drogę? Myślę, że odpowiedź jest prosta. Bo chcemy wychować dzieci, które nie boją się mówić o swoich emocjach. Które nie uczą się, że miłość jest warunkowa. Które wiedzą, że mogą popełniać błędy i nadal są ważne. Łagodne rodzicielstwo nie jest idealne. Nie daje gwarancji „grzecznego dziecka”. Ale daje coś więcej – relację opartą na zaufaniu. A to, w dłuższej perspektywie, jest bezcenne. Zobacz też: Zamiast mówić „przeproś...”, wypróbuj tych 5 zdań. Nauczą empatii lepiej niż nakaz
Matka żali się na lekcje języków obcych w szkole. „Poziom jest żenujący”
Mój syn uczy się języka obcego od kilku lat, a ja mam wrażenie, że stoi w miejscu. Im więcej widzę, tym bardziej jestem przekonana, że coś tu jest bardzo nie tak.
Droga Redakcjo, moje dziecko naprawdę się stara, uczy, chce poznać angielski. Problem w tym, że system, który powinien go wspierać, zwyczajnie go zawodzi. Lekcje języka obcego w szkole – strata czasu? Mój syn ma język obcy kilka razy w tygodniu. Teoretycznie to dużo. W praktyce… niewiele z tego wynika. Kiedy proszę go, żeby powiedział coś prostego, widzę zakłopotanie. Najbardziej boli mnie to, że on sam zaczyna zauważać problem. „Mamo, my ciągle robimy to samo” – powiedział ostatnio. Powtarzają te same słówka, te same ćwiczenia, bez większego sensu. Nie chodzi o to, żeby dzieci od razu mówiły płynnie. Ale czy po kilku latach nauki nie powinny umieć powiedzieć czegoś więcej niż kilka wyuczonych zdań? Mam wrażenie, że te lekcje to bardziej „odhaczanie programu” niż realna nauka. „Mamo, na korepetycjach rozumiem więcej niż w szkole” To zdanie zabolało mnie najbardziej. Bo oznacza jedno: szkoła przestaje być miejscem, w którym dziecko faktycznie się uczy. Zdecydowaliśmy się na korepetycje, bo widziałam, że syn się gubi. I nagle okazało się, że można inaczej. Że można tłumaczyć, rozmawiać, zachęcać do mówienia. „Tam pani mnie słucha” – powiedział. Nie chcę nikogo oceniać, wiem, że nauczyciele mają trudne warunki pracy, duże klasy i ograniczony czas. Ale jako rodzic nie mogę ignorować faktu, że moje dziecko więcej wynosi z jednej godziny indywidualnej nauki niż z tygodnia zajęć w szkole. I zaczynam się zastanawiać, jaki to ma sens. Gdzie jest problem – w systemie czy w podejściu? Nie wierzę, że wszyscy nauczyciele są źli. To raczej system ich ogranicza. Program, liczba uczniów w klasie, brak czasu na indywidualne podejście. Ale czy to naprawdę musi wyglądać w ten sposób? Dzieci uczą się języków inaczej niż kiedyś. Potrzebują rozmowy, praktyki, kontaktu z żywym językiem. Tymczasem w szkole nadal królują ćwiczenia z podręcznika i sprawdziany z pamięciowego opanowania słówek. Mój syn zaczyna tracić motywację. A to chyba najgorsze, co może się wydarzyć. Bo kiedy dziecko przestaje wierzyć, że nauka ma sens, trudno to potem odbudować. Jestem zmęczona udawaniem, że wszystko działa, skoro nie działa. Chciałabym, żeby szkoła była miejscem, gdzie dzieci naprawdę uczą się języków. Gdzie nie trzeba nadrabiać wszystkiego po godzinach i za własne pieniądze. Na razie mam wrażenie, że to tylko piękna teoria. Z wyrazami szacunku, Jola Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Coraz więcej dzieci nie potrafi gryźć pokarmów. Logopedka: „Jedzą tylko przy tablecie”
„Panie chcą pić kawkę i plotkować”. Rodzice sprzeciwiają się tej przedszkolnej praktyce
„Leż i nie rozmawiaj” – dla wielu dzieci to wciąż codzienność w przedszkolu. Rodzice coraz częściej pytają, czy leżakowanie naprawdę jest potrzebne, czy może stało się po prostu wygodnym sposobem na przeczekanie godziny po obiedzie.
Leżakowanie ma być dla dzieciaków chwilą odpoczynku i wyciszenia, nawet jeśli nie oznacza faktycznej drzemki. W praktyce w wielu przedszkolach wygląda jednak tak samo jak lata temu: dzieci mają leżeć cicho, nie odzywać się i najlepiej zasnąć. Problem w tym, że nie każde dziecko tego potrzebuje. Specjaliści podkreślają, że przedszkolaki powinny mieć po obiedzie czas na regenerację, ale nie musi on oznaczać snu. Część dzieci potrzebuje drzemki, inne wolą posłuchać bajki, porysować albo pobawić się spokojnie przy stoliku. W dobrze zorganizowanej placówce czas wyciszenia powinien być dostosowany do wieku i potrzeb dziecka. Tymczasem wielu rodziców twierdzi, że ich dzieci są po prostu zmuszane do leżenia. – Mój syn nie śpi w dzień już od roku. W domu po obiedzie układa klocki albo ogląda książki. W przedszkolu jest w grupie łączonej z kilkoma 3-latkami i musi przez godzinę leżeć na leżaczku i patrzeć w sufit. Wraca sfrustrowany i codziennie rano pyta, czy znowu będzie „kara po obiedzie” – opowiada mama 4-latka. Podobnych głosów jest coraz więcej. Rodzice zwracają uwagę, że leżakowanie najbardziej przeszkadza tym dzieciom, które nie potrzebują już drzemek. Zamiast odpocząć, nudzą się, wiercą, a później mają problem z zaśnięciem wieczorem. Coraz więcej rodziców uważa, że to wygoda nauczycieli Najwięcej emocji budzi nie samo wyciszenie, ale sposób, w jaki organizowany jest odpoczynek. Rodzice mają poczucie, że nie chodzi już o potrzeby dzieci, ale o wygodę dorosłych. – Córka powiedziała mi, że pani złości się, kiedy dzieci się ruszają albo szepczą. Muszą leżeć cicho, nawet jeśli nie są śpiące. Nie wierzę, że chodzi tu o dobro dzieci. Mam wrażenie, że to po prostu godzina spokoju dla pań, żeby miały czas na kawkę i plotki – mówi mama 3,5-letniej dziewczynki. Takie opinie nie są odosobnione. W internecie rodzice wspominają, że dzieci słyszą: „zamknij oczy”, „nie wolno się odzywać”, „masz leżeć”. Wielu dorosłych przyznaje też, że sami pamiętają leżakowanie z własnego dzieciństwa jako jedną z najgorszych rzeczy w przedszkolu. W dyskusjach powtarza się ten sam zarzut: wrzucanie wszystkich dzieci do jednego worka, bez zastanowienia, kto naprawdę potrzebuje snu. Jednocześnie przepisy wcale nie nakazują, by każde dziecko spało. Przedszkole ma obowiązek zapewnić możliwość odpoczynku, ale nie może zmuszać wszystkich dzieci do drzemki. To placówka ustala zasady, jednak powinna brać pod uwagę potrzeby konkretnego dziecka. Zamiast leżenia w ciszy – książki, puzzle i spokojna zabawa Coraz więcej przedszkoli odchodzi od obowiązkowego leżakowania. Po obiedzie dzieci nadal się wyciszają, ale jeśli nie zasną po kilkunastu minutach, mogą przejść do spokojnych aktywności. Najczęściej są to książeczki, kolorowanki, puzzle albo słuchanie bajek. – Nie rozumiem, dlaczego moje dziecko ma przez godzinę leżeć bez ruchu, skoro można mu dać kredki albo książkę. Przecież ono i tak nie zaśnie. Zamiast odpocząć, tylko się denerwuje – mówi tata przedszkolaka. Eksperci podkreślają, że sam moment wyciszenia jest potrzebny. Po kilku godzinach hałasu, zabawy i emocji dzieci rzeczywiście potrzebują chwili spokoju. Nie każde jednak potrzebuje tego samego. Jedno dziecko zaśnie w pięć minut, drugie położy się z książką, a trzecie będzie chciało spokojnie układać puzzle. I właśnie to – zdaniem coraz większej liczby rodziców – powinno być dziś standardem w przedszkolach. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Przed Wielkanocą nauczycielki obserwują w przedszkolu smutny trend. „Dzieci się boją”
Krzyk działa tylko pozornie. Oto co trzeba zrobić, by dziecko zaczęło słuchać
Krzyk czasem „działa” – dziecko nagle przestaje, słucha cię i robi to, o co prosisz. Tylko że, jak podkreślają psychologowie, to efekt strachu, a nie nauki. I właśnie dlatego krzyk w wychowaniu przynosi więcej szkód niż pożytku.
Większość rodziców krzyczy w emocjach – to naturalna reakcja na frustrację. Problem w tym, że z perspektywy dziecka taki komunikat nie jest wychowawczy, tylko... alarmujący. Gdy podnosisz głos i zaczynasz krzyczeć, dziecko wchodzi w tryb „walcz albo uciekaj”. W takiej sytuacji jego mózg przestaje się uczyć – koncentruje się wyłącznie na zagrożeniu i na tym, jak tego zagrożenia uniknąć. Efekt? Dziecko może się podporządkować, ale nie rozumie, co zrobiło źle – i nie wyciąga wniosków na przyszłość. 6 powodów, dla których krzyk szkodzi dziecku Na łamach serwisu dla rodziców parents.com opublikowanę listę 6 powodów, dla których krzyk wpływa destrukcyjnie na dziecko. Jej autorzy – dr Laura Markham, psycholożka kliniczna i autorka książek parentingowych, lek. psychiatra Joseph Shrand oraz psycholog kliniczny dr Neil Bernstein są zgodni – krzyk niesie konkretne konsekwencje dla rozwoju dziecka. 1. Blokuje uczenie się Krzyk aktywuje stres i strach, a to wyłącza zdolność przyswajania informacji. Jak podkreśla dr Markham – spokojna komunikacja sprawia, że dziecko czuje się bezpiecznie i dopiero wtedy może się czegoś nauczyć . 2. Podkopuje poczucie własnej wartości Joseph Shrand zwraca uwagę, że każdy człowiek – także dziecko – potrzebuje czuć się ważny. Krzyk działa odwrotnie: sprawia, że dziecko czuje się gorsze i niewystarczające, zaczyna wątpić w miłość rodziców i staje się niepewne siebie. 3. Zwiększa lęk i napięcie Dzieci często „przejmują” emocje rodziców. Jeśli w domu dominuje krzyk, rośnie poziom lęku, a nawet ryzyko depresji. Krzyk tworzy „eksplozję negatywności”, która długo zostaje w dziecku. 4. Niszczy relację z dzieckiem Krzyk oddala, zamiast budować więź. Jak podkreślają eksperci, osłabia on poczucie bezpieczeństwa i utrudnia empatię. Dr Bernstein zauważa, że w swojej wieloletniej praktyce nie spotkał dziecka, które czułoby się bliżej rodzica po tym, jak ten na nie nakrzyczał. 5. Może mieć długofalowe skutki Badania pokazują, że częste krzyczenie na dziecko wiąże się z problemami w zachowaniu, nauce, a nawet zmianami w rozwoju mózgu. 6. Uczy dziecko... krzyczeć Krzyk nie uczy regulowania emocji – wręcz przeciwnie. Dzieci naśladują zachowania dorosłych poprzez tzw. neurony lustrzane. W praktyce oznacza to, że „krzyk rodzi krzyk”. Jeśli ty krzyczysz, nie zdziwi się, jeśli dziecko będzie krzyczeć na ciebie, dziadków czy rówieśników. Co zamiast krzyku? Eksperci nie mają wątpliwości: nie chodzi o to, aby tłumić złość, ale by nauczyć się ją wyrażać w sposób nieszkodliwy dla dziecka. Pierwszy krok to zauważenie własnych emocji – już samo ich nazwanie pomaga „przełączyć” mózg z trybu reakcji na tryb myślenia. Psycholodzy rekomendują wdrożenie prostej zasady: najpierw uspokój siebie, potem zajmij się dzieckiem. Dopiero w stanie spokoju jesteśmy w stanie czegoś nauczyć. Pomocne mogą być też „drugie podejścia” – czyli powrót do sytuacji i pokazanie dziecku, jak można było ją rozwiązać inaczej. Eksperci podkreślają też znaczenie relacji. Im silniejsza więź z dzieckiem na co dzień, tym rzadziej pojawia się potrzeba podnoszenia głosu. I pamiętaj: dzieci nie potrzebują perfekcyjnych rodziców. Potrzebują takich, którzy potrafią zatrzymać się, zrozumieć emocje – swoje i dziecka – i pokazać, jak sobie z nimi radzić. Zobacz także: Po tym dziecko już ci nie zaufa. 7 rodzicielskich błędów, które trudno naprawić
Rodzice dzieci o wysokiej inteligencji emocjonalnej robią te 3 rzeczy. Czasem nieświadomie
Nie chodzi o drogie warsztaty, grubaśne tomy poradników dla rodziców ani „idealne” wychowanie. Dzieci z wysoką inteligencją emocjonalną zwykle mają opiekunów, którzy codziennie robią trzy konkretne rzeczy – i często nawet nie zdają sobie z tego sprawy.
1. Rodzice nie mówią: „Nie przesadzaj”. Zamiast tego nazywają emocje To jeden z najważniejszych nawyków. Rodzice dzieci o wysokiej inteligencji emocjonalnej nie uciszają emocji i nie próbują ich od razu naprawić. Nie mówią: „Nie ma o co płakać”, „Przestań się złościć” albo „Uspokój się”. Zamiast tego pomagają dziecku nazwać to, co czuje. Widzę, że jesteś bardzo zły. Chyba zrobiło ci się przykro. To mogło być dla ciebie trudne. Takie zdania wydają się proste, ale mają ogromne znaczenie. Dziecko uczy się, że emocje nie są czymś złym i że można o nich mówić. Dzięki temu łatwiej radzi sobie ze złością, smutkiem i frustracją. – Zawsze mówiłam córce: „Nie płacz, nic się nie stało”. Myślałam, że ją uspokajam. W rzeczywistości tylko bardziej się zamykała. Kiedy zaczęłam mówić: „Widzę, że jest ci przykro”, zaczęła dużo częściej opowiadać mi o tym, co czuje – opowiada mama 6-latki. Psychologowie podkreślają, że dzieci, które potrafią nazwać swoje emocje, rzadziej wybuchają i lepiej radzą sobie w relacjach z innymi. 2. Nie rozwiązują wszystkiego za dziecko Wielu rodziców chce natychmiast pomóc. Kiedy dziecko pokłóci się z kolegą, boi się występu albo wraca ze szkoły zapłakane, od razu podsuwają gotowe rozwiązanie. Rodzice dzieci o wysokiej inteligencji emocjonalnej robią coś innego: najpierw słuchają. Nie bagatelizują problemu i nie mówią od razu: „Nie przejmuj się”. Zamiast tego pytają: Co było dla ciebie najtrudniejsze? Jak myślisz, co możesz teraz zrobić? Chcesz, żebym tylko cię wysłuchał, czy pomógł znaleźć rozwiązanie? To ważny nawyk, bo dziecko uczy się, że jego emocje są ważne, ale też że potrafi sobie z nimi poradzić. Nie czeka, aż ktoś zawsze rozwiąże problem za nie. – Mój syn wracał ze szkoły i od razu słyszał ode mnie, co ma zrobić. Pewnego dnia powiedział: „Mamo, ja tylko chcę, żebyś mnie słuchała”. To było dla mnie trudne, ale dużo zmieniło – mówi mama 9-latka. Eksperci zwracają uwagę, że dzieci, które mają przestrzeń, by samodzielnie szukać rozwiązań, są bardziej pewne siebie i lepiej radzą sobie ze stresem. 3. Pokazują dziecku, że dorośli też mają emocje Wielu rodziców próbuje być przy dziecku zawsze spokojnym i opanowanym. Nie pokazują złości, smutku ani zmęczenia, bo boją się, że dziecko się przestraszy. Tymczasem rodzice dzieci z wysoką inteligencją emocjonalną nie udają, że emocji nie ma. Mówią: Jestem dziś zdenerwowana, potrzebuję chwili. Było mi przykro, kiedy to usłyszałam. Przepraszam, niepotrzebnie podniosłem głos. Dzięki temu dziecko widzi, że emocje są czymś normalnym – także u dorosłych. Uczy się, że można się zezłościć, ale nie trzeba krzyczeć. Że można popełnić błąd i przeprosić. – Kiedyś udawałam, że zawsze wszystko jest w porządku. Dziś czasem mówię dzieciom: „Jestem zmęczona i potrzebuję chwili ciszy”. Widzę, że one też zaczęły lepiej mówić o tym, co czują – opowiada mama dwójki dzieci. Psychologowie podkreślają, że dzieci uczą się emocji głównie przez obserwację. Jeśli rodzic potrafi spokojnie mówić o tym, co czuje, dziecko z czasem zaczyna robić to samo. Zobacz także: Najprostsza metoda na wychowanie empatycznego dziecka. Stosuję ją codziennie i dzieje się magia
Teściowa zakazała dzieciom mięsa, bo jest post. „Nie odmówię dziecku kiełbasy”
Nie spodziewałam się, że zwykły obiad stanie się powodem rodzinnego konfliktu. A jednak wystarczyło jedno zdanie, by wszystko stanęło na głowie.
Droga Redakcjo, piszę do Was, bo czuję, że znalazłam się w sytuacji, z której trudno wyjść bez konfliktu. Z jednej strony szanuję tradycję i wiarę innych, z drugiej – jestem matką i mam swoje granice. Mieszkamy z mężem i dziećmi „przez ścianę” z teściami. Na co dzień to wygodne rozwiązanie – pomagamy sobie, widujemy się często, dzieci mają bliski kontakt z dziadkami. Ale czasem ta bliskość zaczyna być… problemem. Post ważniejszy niż potrzeby dzieci? Usłyszałam ostatnio od teściowej, że w Wielki Piątek i Sobotę w jej domu – a właściwie „u nas wszystkich” – nie będzie mięsa i tylko jeden posiłek do syta. Bo post, tradycja i „tak trzeba”. Moje dzieci mają 12 i 15 lat. Rosną, są aktywne, mają swoje potrzeby. Nie są już maluchami, którym można narzucić wszystko bez słowa sprzeciwu. A jednak usłyszałam: „Nie będziemy jeść mięsa, bo tak jest w naszej rodzinie”. Tylko że to nie jest już tylko „ich” rodzina. To także moja rodzina. „Nie odmówię dziecku jedzenia” Nie wyobrażam sobie, żeby odmawiać dzieciom jedzenie, kiedy będą głodne. Nie pozwolę narzucać sobie zasad, których nie uznaję. Wiem jednak, że dla teściowej ten post to świętość i że ona już będzie wiedziała, jak nam wszystkim uprzykrzyć życie, jeśli się sprzeciwimy. Dla mnie jedzenie nie jest narzędziem do udowadniania czegokolwiek. Nie chcę, żeby moje dzieci kojarzyły święta z zakazami i poczuciem, że ich potrzeby są mniej ważne niż zasady. Powiedziałam jasno: jeśli moje dziecko chce zjeść kanapkę z kiełbasą, to ją dostanie. I wtedy zaczęła się prawdziwa burza. Między szacunkiem a stawianiem granic Zostałam oskarżona o brak szacunku do tradycji, do wiary, do starszych. A ja naprawdę nie chcę nikogo obrażać. Rozumiem, że dla teściowej post ma ogromne znaczenie. Szanuję to. Ale czy szacunek musi oznaczać podporządkowanie się we wszystkim? Czy to naprawdę jest w porządku, że ktoś narzuca moim dzieciom zasady, które nie są nasze? Najtrudniejsze jest to, że dzieci wszystko widzą. Widzą napięcie, słyszą rozmowy, czują atmosferę. Ja nie chcę, żeby uczyły się, że trzeba rezygnować z własnych potrzeb, żeby zadowolić innych. Chcę je nauczyć czegoś innego – że można szanować innych, ale jednocześnie stawiać granice. Tylko że w praktyce to wcale nie jest takie proste. Podejrzewam, że wiele rodzin zmaga się z podobnymi sytuacjami. Różnice w podejściu do tradycji, religii, wychowania – to wszystko wychodzi na powierzchnię właśnie w takich momentach. Szkoda, że święta muszą być pełne napięć, zamiast upływać w radości i spokoju. Z wyrazami szacunku, czytelniczka Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Nie wszystkie rodziny obchodzą święta. „W Poniedziałek Wielkanocny oczekuję otwarcia przedszkola”
„Tuż przed Wielkanocą przyszedł SMS od nauczycielki. Rozbeczałam się po przeczytaniu”
Kiedy zobaczyłam powiadomienie od wychowawczyni córki, aż mnie ścisnęło w żołądku. Dzieci miały już wolne przed Wielkanocą, więc pierwsza myśl była tylko jedna: „Co się znowu stało?”.
Mam córkę w czwartej klasie podstawówki. Jak większość rodziców, kiedy widzę wiadomość od nauczycielki po godzinach, od razu się spinam. Bo zwykle to oznacza, że ktoś czegoś nie przyniósł, o czymś zapomniał, trzeba coś pilnie podpisać albo wydarzyło się coś nieprzyjemnego. Dlatego kiedy przed Wielkanocą zobaczyłam na WhatsAppie wiadomość od wychowawczyni na grupie rodziców, przewróciłam oczami. Dzieci już nie chodzą do szkoły, zaczęła się przerwa świąteczna, a ja pomyślałam tylko: „Naprawdę? Nawet teraz?”. Byłam zmęczona. W domu bałagan, niedokończone zakupy, okna nieumyte, a ja jak co roku miałam poczucie, że ze wszystkim jestem spóźniona. I wtedy otworzyłam tę wiadomość. „Pamiętajcie, że dzieci bardziej zapamiętają was niż umyte okna” To nie była uwaga, przypomnienie, co jest do zrobienia na po świętach albo lista pretensji. Wychowawczyni napisała nam po prostu piękne życzenia świąteczne. Że życzy nam spokojnych świąt i żebyśmy nie dali się zwariować. Że dzieci nie będą za dwadzieścia lat pamiętać idealnie wyszorowanej łazienki i błyszczących okien. Za to będą pamiętać, czy mama usiadła z nimi przy stole. Czy tata miał czas pograć z nimi w planszówkę. Czy ktoś się z nimi śmiał przy malowaniu pisanek. Napisała też coś, po czym naprawdę aż zaszkliły mi się oczy. „Macie wspaniałe dzieci. Mądre, dobre, zabawne i wyjątkowe. Proszę, pamiętajcie o tym także wtedy, kiedy bywają trudne”. Siedziałam z telefonem w ręku i nagle zachciało mi się płakać. Zrobiło mi się wstyd Nie dlatego, że wiadomość była taka piękna. Tylko dlatego, że zanim ją przeczytałam, byłam przekonana, że nauczycielka znowu czegoś chce. Że pewnie napisze, iż ktoś nie oddał książki do biblioteki. Albo że córka o czymś zapomniała. Że trzeba coś pilnie załatwić. Od razu założyłam najgorsze i zrobiło mi się zwyczajnie głupio. Bo ta kobieta najwyraźniej po prostu usiadła wieczorem i postanowiła napisać do rodziców coś miłego. Nie musiała. Nikt od niej tego nie wymagał. A jednak znalazła czas, żeby przypomnieć nam coś, o czym wszyscy przed świętami zapominamy – że dzieci nie potrzebują perfekcyjnego domu. Potrzebują nas. Mam wrażenie, że jako rodzice jesteśmy już tak przyzwyczajeni do złych wiadomości ze szkoły, że każda wiadomość od nauczyciela automatycznie kojarzy nam się ze stresem, a potem okazuje się, że po drugiej stronie siedzi ktoś, kto naprawdę lubi nasze dzieci. Kto widzi w nich coś więcej niż oceny, zeszyty i brak podpisu pod kartkówką. Ta wiadomość zrobiła mi więcej dobrego niż wszystkie motywacyjne cytaty z internetu i chyba po raz pierwszy od dawna pomyślałam, że moja córka naprawdę ma szczęście do wychowawczyni. A ja mam nauczkę, żeby nie zakładać od razu, że każda wiadomość ze szkoły oznacza problem. Zobacz także: „Córka przyniosła prezent od nauczycielki. Nie zgadzam się na takie praktyki”