Korepetytorka obnaża arogancję rodziców. „Mogłaby pani zostawiać dziecku klucze zapasowe?”
Gdy korepetytorka języka angielskiego pokazała fragmenty rozmów z opiekunami uczniów, wielu internautów przecierało oczy ze zdumienia.
Przez lata pracy w mediach przeczytałam wiele historii o szkolnej codzienności – od konfliktów na klasowych czatach po napięcia między rodzicami a nauczycielami. Ale przyznam, że wiadomości pokazane niedawno przez jedną z korepetytorek naprawdę mnie zaskoczyły. Autorką posta jest korepetytorka języka angielskiego Karolina Langs, która na Instagramie postanowiła pokazać fragmenty wiadomości otrzymywanych od rodziców swoich uczniów. Miały być zabawne, trochę absurdalne, może lekko ironiczne. Wyszło jednak coś zupełnie innego. Pod postem momentalnie pojawiły się dziesiątki komentarzy. Większość z nich brzmiała podobnie: „To niemożliwe”, „Rodzice naprawdę tak piszą?”, „Jak można traktować korepetytora w taki sposób?”. A jednak – wszystko wskazuje na to, że dla wielu nauczycieli prywatnych to codzienność. „Jednak dziecko może przyjść, będziemy za 5 minut” Jedna z pokazanych wiadomości zaczyna się bardzo znajomo. Rodzic pisze, że zajęcia trzeba odwołać, ponieważ dziecko jest chore. Korepetytorka przyjmuje informację i organizuje swój czas inaczej – co przy pracy indywidualnej jest czymś zupełnie naturalnym. Godzinę później pojawia się kolejna wiadomość. Rodzic zmienia zdanie. Informuje, że dziecko jednak może przyjść i… będą za pięć minut. Nie pyta, czy to jeszcze możliwe. Nie sprawdza, czy nauczycielka jest dostępna. Po prostu zakłada, że skoro lekcja była zaplanowana, wszystko powinno dalej funkcjonować dokładnie tak samo. W komentarzach pod postem wiele osób pisało, że to typowy przykład traktowania pracy korepetytorów jak usługi „na żądanie”. Tak jakby byli oni dostępni w każdej chwili i musieli dopasować się do zmieniających się planów całej rodziny. „Nikt nie otwiera drzwi. Dziecko stoi pod mieszkaniem” Jeszcze więcej emocji wzbudziła inna wiadomość. Rodzic informuje korepetytorkę, że dziecko stoi pod jej mieszkaniem i nikt nie otwiera drzwi. Problem polegał na tym, że uczeń pojawił się… dwadzieścia minut przed czasem. Wielu nauczycieli pracujących prywatnie prowadzi zajęcia jedno po drugim. Oznacza to, że między lekcjami często mają tylko kilka minut przerwy – na zapisanie notatek, przygotowanie materiałów albo zwykły oddech. Inni z kolei przyjeżdżają do domu tuż przed lekcją, bo wcześniej mają do załatwienia inne sprawy. W tej sytuacji korepetytorka zaproponowała rozwiązanie, które wydawało się rozsądne: jeśli dziecku jest zimno, może chwilę poczekać w pobliskim sklepie. To wtedy pojawiła się sugestia, która – jak przyznało wielu komentujących – przebiła wszystko. „Może zostawiałaby pani zapasowe klucze pod wycieraczką?” Rodzic zapytał, czy nauczycielka nie mogłaby zostawiać zapasowych kluczy pod wycieraczką. Wtedy dziecko mogłoby wejść do mieszkania i spokojnie poczekać na rozpoczęcie lekcji. Gdy pierwszy raz przeczytałam tę historię, musiałam wrócić do niej jeszcze raz, żeby upewnić się, że dobrze zrozumiałam. Bo trudno uwierzyć, że ktoś naprawdę może zaproponować coś takiego obcej osobie. Oddanie kluczy do mieszkania uczniom – albo zostawianie ich w miejscu dostępnym dla każdego – to nie tylko brak wyobraźni. To także przekroczenie bardzo podstawowych granic prywatności i bezpieczeństwa. Nic więc dziwnego, że pod postem pojawiła się lawina komentarzy. Wielu internautów pisało, że takie wiadomości pokazują coś znacznie poważniejszego niż pojedyncze niezręczne sytuacje. Pokazują sposób myślenia. Bo kiedy czyta się te rozmowy, można odnieść wrażenie, że niektórzy rodzice traktują korepetytorów trochę jak przedłużenie szkolnej infrastruktury. Jak usługę, która powinna działać zawsze, bez względu na okoliczności. Dzieci uczą się przede wszystkim od dorosłych Najbardziej poruszyły mnie jednak komentarze nauczycieli. Wielu z nich przyznało, że podobne sytuacje zdarzają się częściej, niż mogłoby się wydawać. Spóźnienia bez uprzedzenia, nagłe zmiany planów, oczekiwanie pełnej dyspozycyjności – to dla wielu korepetytorów codzienność. I tu pojawia się pytanie, które trudno zignorować. Skoro dzieci coraz częściej tracą szacunek do nauczycieli, to skąd właściwie się tego uczą? Bo szkoła nie jest przecież jedynym miejscem, w którym obserwują dorosłych. Widzą też, jak ich rodzice rozmawiają z nauczycielami. Jak traktują osoby prowadzące zajęcia dodatkowe. Czy okazują im wdzięczność i szacunek – czy raczej traktują ich jak usługodawców, których pracę można w każdej chwili przesunąć, zmienić albo zignorować. I być może właśnie tam zaczyna się ta lekcja. Lekcja, którą dzieci zapamiętują znacznie dłużej niż angielskie słówka czy matematyczne wzory. Zobacz też: „Wiadomość w e-dzienniku przyszła o 7:15 w poniedziałek”. Tak szkoły kpią z rodziców
Moja córka jako jedyna w klasie nie ma WhatsAppa. Powód jest całkiem inny, niż wszyscy myślą
Kiedy dzieci w klasie mojej córki zaczęły umawiać się i rozmawiać wyłącznie na jednym komunikatorze, zrozumiałam, że prędzej czy później ona zapyta o to także mnie. I choć wielu rodziców uważa moją decyzję za dziwną, dla mnie jest ona jedną z najbardziej konsekwentnych wychowawczo decyzji, jakie podjęłam.
Kilka miesięcy temu wydarzyło się coś, co wielu rodziców zna aż za dobrze. Moja córka wróciła ze szkoły i powiedziała mimochodem: „Mamo, wszyscy z klasy piszą na WhatsAppie”. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie jeden szczegół. Moja córka chodzi dopiero do czwartej klasy szkoły podstawowej. I jest jedynym dzieckiem w klasie, które nie ma tej aplikacji. Wiem, że dla wielu rodziców to już standard. Telefony pojawiają się w tornistrach coraz wcześniej, a komunikatory są naturalnym przedłużeniem szkolnych relacji. Jednak jakiś czas temu podjęłam decyzję, że moja córka nie będzie mieć dostępu do WhatsAppa ani innych mediów społecznościowych – i to nie tylko do przepisowych 13 lat. Najchętniej tak długo, jak tylko się da. Nie dlatego, że chcę ją izolować od świata. Powód jest zupełnie inny. Nie zgadzam się na WhatsAppa − zagrożenia w sieci to tylko poboczne powody Zagrożenia związane z mediami społecznościowymi są dziś dość oczywiste. A przynajmniej powinny być. Presja grupy, niekontrolowany kontakt z obcymi, hejt, nieustanne porównywanie się z innymi, uzależnienie od telefonu – to wszystko jest dobrze opisane i coraz częściej potwierdzane przez psychologów. W przypadku dzieci te mechanizmy działają jeszcze silniej, bo ich poczucie własnej wartości dopiero się kształtuje. Dlatego od początku wiedziałam, że nie chcę wprowadzać tych narzędzi w życie mojego dziecka zbyt wcześnie. Czwarta klasa to wciąż moment, kiedy dzieci powinny budować relacje przede wszystkim twarzą w twarz. Kłócić się na przerwach, godzić pięć minut później, bawić się razem na podwórku, a nie analizować każdą wiadomość wysłaną w klasowej grupie. Ale coraz częściej myślę o zupełnie innym powodzie, gdy odmawiam córce zainstalowania WhatsAppa. Presja „bo wszyscy mają” nie powinna wymuszać na nas decyzji Presja wcale nie przychodzi tylko od dzieci. Pojawia się również wśród dorosłych. W rozmowach z innymi rodzicami często słyszę argument: „Przecież wszystkie dzieci już mają telefony i WhatsAppa”. Czasem ktoś dodaje: „Twoja córka będzie miała trudniej”, „Może ją coś ominąć”, „Poczuje się wykluczona”. Rozumiem te obawy. Naprawdę. Tyle że dla mnie byłoby to podjęcie decyzji z zupełnie niewłaściwego powodu. Ze strachu. Ze strachu, że moje dziecko będzie odstawać. Ze strachu, że coś jej umknie. Ze strachu przed opinią innych. A przecież wychowanie nie powinno polegać na tym, że rezygnujemy z własnych przekonań tylko dlatego, że większość zdecydowała inaczej. Dziś to jest WhatsApp. Jutro mogą to być zupełnie inne rzeczy. Wychowanie to także uczenie odwagi do własnych wartości Dlatego coraz częściej myślę o tym, jaką lekcję chcę przekazać mojemu dziecku. Nie chodzi tylko o aplikację w telefonie. Chodzi o coś dużo ważniejszego. Jeśli dziś pokażę jej, że trzeba robić to samo co wszyscy, nawet gdy czujemy, że to nie jest dla nas dobre – to dokładnie taką strategię zabierze ze sobą w dorosłość. Dziś chodzi o komunikator. Za kilka lat może chodzić o używki. Albo o wydawanie pieniędzy ponad stan, żeby dorównać innym. Nie chcę wychować dziecka, które podejmuje decyzje z poziomu presji. Chcę wychować dziewczynkę, która potrafi powiedzieć: „Nie, to nie jest dla mnie”. I która wie, że jej wartość nie zależy od tego, co ma. Bo mam wrażenie, że dzisiaj bardzo łatwo wysłać dzieciom zupełnie inny komunikat. Że bycie „fajnym” zależy od telefonu, marki butów, liczby obserwujących czy dostępu do jakiejś aplikacji. A przecież prawda jest zupełnie inna. Dzieci nie stają się bardziej wartościowe dlatego, że mają WhatsAppa. Tak samo jak nie stają się mniej wartościowe, kiedy go nie mają. I to jest dla mnie właśnie ta najważniejsza lekcja. Zobacz też: 7 zdań, które mówią toksyczne matki. Brzmią jak miłość i troska, ale dla dziecka są jak cios w serce
7 zdań, które mówią toksyczne matki. Brzmią jak miłość i troska, ale dla dziecka są jak cios w serce
Niektóre słowa zapamiętuje się na całe życie, nawet jeśli padły mimochodem. Szczególnie wtedy, gdy wypowiada je osoba, która miała być bezpieczną przystanią.
W rozmowach o toksycznym rodzicielstwie wciąż zbyt często skupiamy się na skrajnościach: przemocy, zaniedbaniu, krzyku. Tymczasem wiele szkód potrafią wyrządzić zdania wypowiadane spokojnym tonem, z pozoru pełne miłości i troski. To one są najtrudniejsze do rozpoznania, bo nie brzmią jak atak. Brzmią jak opieka. „Mówię to dla twojego dobra” – czyli jak słowa ranią pod przykrywką troski Toksyczna matka rzadko widzi siebie jako kogoś, kto krzywdzi. Częściej jest przekonana, że robi wszystko najlepiej, jak potrafi. Problem w tym, że intencja nie zawsze chroni przed konsekwencjami. Dziecko nie analizuje kontekstu – ono słyszy komunikat i buduje na nim obraz siebie. Jednym z najbardziej niszczących zdań jest: „Mówię to dla twojego dobra”. W tej jednej frazie zawiera się unieważnienie emocji dziecka i jasny sygnał: twoje odczucia są mniej ważne niż moja racja. Z czasem dziecko uczy się nie ufać własnym emocjom, bo ktoś bliski regularnie je podważa. „Bez ciebie bym sobie nie poradziła” – emocjonalny ciężar, którego dziecko nie udźwignie Kolejne zdania, które często pojawiają się w domach, brzmią jak wyznanie miłości, ale w rzeczywistości obciążają dziecko odpowiedzialnością, której nie powinno dźwigać. „Jesteś całym moim światem”, „Tylko ty mnie rozumiesz”, „Gdyby nie ty, nie dałabym rady” – to komunikaty, które stawiają dziecko w roli opiekuna emocjonalnego dorosłego. Dziecko zaczyna czuć, że musi być silne, obecne, zawsze dostępne. Że nie ma prawa do własnych problemów, bo mama „ma gorzej”. W dorosłym życiu często skutkuje to trudnością w stawianiu granic, poczuciem winy przy każdej próbie niezależności i chronicznym lękiem przed rozczarowaniem innych. Toksyczność tych zdań polega na tym, że nie brzmią jak krzywda. Brzmią jak miłość. A jednak odbierają dziecku prawo do bycia po prostu dzieckiem. „Inne dzieci potrafią” – porównania, które niszczą poczucie własnej wartości Jednym z najbardziej powszechnych, a zarazem najbardziej destrukcyjnych mechanizmów są porównania. „Zobacz, jak ona sobie radzi”, „Twój brat był lepszy w twoim wieku”, „Inne dzieci jakoś potrafią”. Takie zdania nie motywują. One zawstydzają. Dziecko słyszy prosty przekaz: nie jesteś wystarczające. Zamiast wsparcia dostaje ranking, w którym zawsze wypada gorzej. Zamiast poczucia bezpieczeństwa – presję i lęk przed porażką. W dorosłym życiu często przekłada się to na perfekcjonizm albo całkowitą rezygnację z prób, bo „i tak nie będę najlepszy”. Toksyczna matka często nie zauważa, że w ten sposób nie wychowuje silnego dziecka, ale dorosłego, który nigdy nie czuje się dość dobry. 7 zdań, które ranią najbardziej Choć każde z nich brzmi „niewinnie”, razem tworzą schemat, który zostaje z dzieckiem na lata: „Mówię to dla twojego dobra” „Poświęciłam dla ciebie całe życie” „Inne dzieci jakoś potrafią” „Nie przesadzaj, nic się nie stało” „Zawiodłeś mnie” „Gdybyś mnie kochał, zrobiłbyś inaczej” „Jeszcze mi za to podziękujesz” Każde z tych zdań odbiera dziecku coś ważnego: prawo do emocji, do błędu, do autonomii, do bycia sobą. Toksyczne matki nie zawsze są złe. Często same były wychowywane w podobny sposób i nie znają innego języka miłości. Ale to nie zmienia faktu, że słowa mają moc – budują albo niszczą. Dobra wiadomość jest taka, że świadomość to pierwszy krok do zmiany. Czasem wystarczy jedno zdanie wypowiedziane inaczej, żeby zamiast rany zostawić w dziecku siłę. Zobacz też: 7 nawyków dzieci wysoko wrażliwych. Rodzice często myślą, że to fanaberie
„Zostałam w domu z dziećmi, a usłyszałam, że jestem leniuchem. Moja odpowiedź zamknęła wszystkim usta”
Nigdy nie zapomnę tej ciszy, która zapadła po moich słowach. Po raz pierwszy nikt nie miał odwagi powiedzieć, że „nic nie robię”.
Droga Redakcjo, piszę ten list, bo wiem, że takich kobiet jak ja są tysiące − tylko większość z nas milczy, zaciska zęby i robi swoje, słysząc kąśliwe komentarze, które bolą bardziej, niż się przyznajemy. Zostałam w domu z dziećmi. Świadomie. Razem z mężem uznaliśmy, że przez kilka lat to ja będę tą, która ogarnia codzienność: choroby, przedszkole, szkołę, obiady, zebrania, nocne koszmary i poranki, kiedy trzeba wstać mimo nieprzespanej nocy. I wszystko było w porządku − do dnia, w którym kuzynka nazwała mnie leniuchem. Padło to przy stole. Przy rodzinie. Przy dzieciach. „Ty to masz dobrze, siedzisz w domu”, „Inni pracują, a ty się obijasz”, „No ile można być na cudzym utrzymaniu?”. Śmiech, przytaknięcia, znaczące spojrzenia. A ja poczułam, jak robi mi się gorąco ze wstydu i złości jednocześnie. „Siedzisz w domu i nic nie robisz” − słowa, które słyszy za dużo matek Najbardziej boli to, że takie teksty często padają z ust kobiet. Teściowych, cioć, czasem nawet innych matek. Jakbyśmy same sobie musiały udowadniać, że jesteśmy coś warte. Nikt nie widzi pracy, której nie da się wpisać w CV. Nikt nie liczy godzin, które zaczynają się przed świtem i kończą długo po północy. Nikt nie bije braw za logistykę dnia, za emocjonalne ogarnianie dzieci, za bycie zawsze „na posterunku”. A przecież gdybym oddała to wszystko komuś innemu − niani, kucharce, korepetytorce, sprzątaczce − nagle okazałoby się, że to bardzo droga praca. Tylko że kiedy robi ją matka, magicznie przestaje mieć wartość. Praca w domu jest niewidzialna, ale nie bezwartościowa W tamten dzień coś we mnie pękło. I zamiast się tłumaczyć, zaczęłam mówić. Spokojnie, bez krzyku. Wyliczyłam, ile kosztowałaby opieka nad dziećmi, dowożenie ich na zajęcia, gotowanie zdrowych posiłków, pomoc w lekcjach, bycie dyspozycyjną zawsze, gdy szkoła dzwoni albo dziecko ma gorączkę. Powiedziałam też, że dzięki temu, że ja „siedzę w domu”, mój mąż może pracować dłużej, spokojniej, bez ciągłego brania wolnego. Że to nie jest moje „nicnierobienie”, tylko nasz wspólny wybór. I że bardzo proszę, by nikt więcej nie podważał mojej wartości przy moich dzieciach. Zapadła cisza. Taka prawdziwa, ciężka. Nikt się nie zaśmiał. Nikt nie skomentował. Jedno zdanie, które sprawiło, że wszyscy zamilkli Na koniec powiedziałam tylko jedno zdanie: „Możecie nie szanować mojej pracy, ale nie pozwolę, żeby moje dzieci słyszały, że ich mama jest leniwa”. I wtedy naprawdę wszyscy zamilkli. Chcę, żeby inne kobiety wiedziały, że mają prawo stawiać granice. Że mogą mówić głośno o swojej pracy, nawet jeśli nie mają paska wypłaty. Że bycie w domu z dziećmi to nie wstyd, tylko odpowiedzialność, wysiłek i wybór, który zasługuje na szacunek. Jeśli choć jedna matka po przeczytaniu tego listu poczuje, że nie musi się już tłumaczyć − było warto. Z wyrazami szacunku, Karolina Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Nauczycielka: „Rodzice zapominają o najważniejszym. Niektórzy czekają przed przedszkolem o 6:45”
10 oznak, że dziadkowie za bardzo ingerują w wychowanie wnuków. Pora postawić jasne granice
Nie każda ingerencja dziadków jest szkodliwa. Ale czasem to, co dla nich wydaje się pomocą, w praktyce utrudnia rodzicom wprowadzanie zasad i konsekwencji, które są kluczowe dla dziecka.
Każdy rodzic pragnie, by jego dziecko dorastało w ciepłej, kochającej rodzinie. Dziadkowie w tym scenariuszu odgrywają niezwykle ważną rolę – dzielą się doświadczeniem, troską i uwagą. Niestety, zdarza się, że granica między wsparciem a ingerencją zostaje przekroczona, często nieświadomie. Dziecko może odczuwać konflikt, a rodzice frustrację i brak kontroli nad wychowaniem. Warto więc rozpoznać sygnały, które mówią: „trzeba jasno określić granice”. 10 oznak nadmiernej ingerencji dziadków Podważanie zasad ustalonych przez rodziców – dziadkowie pozwalają dziecku na to, co w domu jest zabronione, np. słodycze przed obiadem czy ekran bez limitu. Stałe negocjacje z dzieckiem – zamiast wspierać decyzje rodziców, próbują je omijać przez „umowy” z wnukiem („Posprzątaj ze stołu, to włączę ci tę bajkę”). Porównywanie wnuka do innych dzieci – „Twój kuzyn już tak potrafi” lub „Inne dzieci się lepiej zachowują” może wywoływać poczucie presji. Branie strony dziecka w konfliktach rodzinnych – zamiast mediować, stają się uczestnikami konfliktu. Nieproszone rady wychowawcze – częste komentarze w stylu „Ja bym zrobiła inaczej…” podważają autorytet rodziców. Zbyt częste nagradzanie materialne – prezenty, zamiast prostych gestów uwagi, mogą wypaczać poczucie wartości dziecka. Ignorowanie konsekwencji – gdy dziecko zostaje ukarane w domu, dziadkowie często „ratują” sytuację, wynagradzając mu nieprzyjemności. Kontrola stylu życia wnuka – nadmierne decydowanie o tym, co dziecko je, w co się ubiera, jak spędza czas wolny. Przesadne rozpieszczanie – rozpieszczanie jest naturalne, ale jeśli dziecko przy dziadkach nie zna granic, pojawiają się problemy w domu. Stałe porównywanie swojego doświadczenia z wychowaniem rodziców – „Za moich czasów…” może być demotywujące dla rodziców i dezorientujące dla dziecka. Dlaczego warto postawić dziadkom granice? Nadmierna ingerencja dziadków może prowadzić do konfliktów między pokoleniami, a przede wszystkim – do dezorientacji dziecka. Maluch uczy się, że zasady są zmienne i zależą od osoby, z którą ma do czynienia, zamiast wypracować spójne poczucie bezpieczeństwa. Dla rodziców istotne jest wprowadzenie jasnych granic w sposób uprzejmy, ale stanowczy. Warto rozmawiać otwarcie, wyjaśniając intencje i podkreślając, że szacunek dla zasad rodziny to forma miłości i troski. Granice można wyznaczać, nie narzucając zakazów, ale wykazując się wspólną troską o dobro dziecka. Wypracowanie wspólnego języka i zasad pozwala dziadkom czuć się potrzebnymi, a rodzicom zachować kontrolę nad wychowaniem. Dzięki temu dziecko zyska stabilność, a cała rodzina uniknie konfliktów, które często rodzą się z najlepszych intencji. Zobacz też: Naucz dziecko tych 4 rzeczy o pieniądzach. Nigdy nie wpadnie w finansowe kłopoty
W środku nocy przyszła wiadomość z przedszkola. Matka: „To już absurd”
Obudził mnie dźwięk telefonu, który w środku nocy nigdy nie zwiastuje niczego dobrego. Tym razem nie chodziło jednak o nagły wypadek, tylko o granice, które dawno się rozmyły.
Była 23:47, kiedy zawibrował mój telefon. Odruchowo zerwałam się z łóżka. Kiedy zobaczyłam nazwę grupy przedszkolnej, poczułam niepokój, a chwilę później czystą irytację. Wiadomość dotyczyła organizacyjnej drobnostki na następny dzień. Żadnej pilnej sprawy. Żadnego zagrożenia. Zwykła informacja, która spokojnie mogła poczekać do rana. Przedszkole to nie centrum dowodzenia 24/7 Siedziałam w łóżku i zastanawiałam się, w którym momencie uznaliśmy, że rodzice muszą być dostępni o każdej porze dnia i nocy. Że telefon nie może milczeć, bo ktoś „właśnie sobie przypomniał”, że trzeba coś napisać. Przedszkole to ważna część życia dziecka, ale nie może być całodobowym kanałem komunikacji. Mam pracę, dom, rodzinę i prawo do snu. Tak samo jak inne matki i ojcowie. Wysyłanie wiadomości w środku nocy sprawia, że rodzic zaczyna żyć w ciągłym napięciu. Telefon przestaje być narzędziem, a staje się źródłem stresu. Nikt nie pyta, czy to w porządku Najbardziej boli mnie to, że nikt nawet nie zastanowił się, czy to jest w porządku. Czy rodzice chcą dostawać wiadomości o tej porze. Czy ktoś ma chore dziecko, czy ktoś wstaje o piątej do pracy, czy ktoś po prostu potrzebuje spokoju. Wszyscy jesteśmy wrzuceni do jednego komunikatora i traktowani tak, jakbyśmy byli dyżurnymi. Nie chodzi mi o złą wolę. Chodzi o brak refleksji. O to, że coraz częściej zapominamy, że po drugiej stronie ekranu jest człowiek. Że informacja wysłana jednym kliknięciem może komuś zepsuć noc, wywołać stres albo niepotrzebny lęk. Wiadomość z przedszkola w środku nocy. Gdzie są granice i zdrowy rozsądek? Piszę ten list, bo czuję, że to już absurd. Jeśli nie postawimy granic teraz, to za chwilę normalne stanie się pisanie o północy, w weekendy, w święta. A rodzice będą się wstydzić wyciszyć telefon, bo „a nuż przyjdzie coś ważnego”. Chcę wierzyć, że przedszkole to miejsce współpracy, a nie ciągłej dostępności. Że można ustalić godziny komunikacji i je respektować. Że pilne sprawy to naprawdę pilne sprawy, a nie organizacyjne drobiazgi wysyłane nocą. Nie oczekuję przeprosin ani tłumaczeń. Oczekuję refleksji. Jeśli dorośli nie potrafią zadbać o podstawowy szacunek do czasu i prywatności, to jak mamy uczyć tego dzieci? Paulina Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mam troje dzieci i nie pracuję, teściowa nazwała mnie pasożytem. Odpowiedziałam jej tak, że usiadła”
Wiadomość w Librusie i 1 dziwne zdanie od nauczycielki. Matka: „Chyba się zapomniała”
Przeczytałam wiadomość w Librusie i od razu wiedziałam, że coś tu nie gra. Jedno zdanie zdradziło wszystko – i odebrało mi resztki zaufania.
Nie sądziłam, że zwykła wiadomość w Librusie wywoła we mnie aż takie emocje. To miała być standardowa informacja od nauczycielki, jedna z wielu, jakie rodzice dostają w trakcie roku szkolnego. Jedno zdanie na końcu przeczytałam jednak dwa razy, potem trzeci, i już wiedziałam: to nie był tekst napisany przez człowieka. Nie chodzi o literówkę, niefortunne sformułowanie czy błąd stylistyczny. Chodzi o zdanie, które brzmiało jak żywcem wyjęte z generatora treści. Na końcu maila jak wół stało: „Czy chcesz, abym wydłużyła wiadomość, odniosła się do konkretnych zapytań rodziców albo zmieniła ton na lżejszy?”. I nagle dotarło do mnie, że nauczycielka mojego dziecka najpewniej skorzystała ze sztucznej inteligencji, żeby napisać kilka zdań do rodziców. Końcówkę wkleiła nieopatrznie. Wiadomość, która odebrała mi spokój Siedziałam z telefonem w ręku i czułam narastające zażenowanie. Nie dlatego, że ktoś używa nowoczesnych narzędzi – żyjemy w takich czasach. Ale dlatego, że to była wiadomość skierowana do rodziców, dotycząca dzieci, ich pracy, ich zachowania, ich edukacji. To nie był marketingowy newsletter ani opis produktu. To był kontakt szkoły z rodziną. Pomyślałam wtedy o wszystkich sytuacjach, w których dzieci słyszą: „Pracę domową musisz napisać samodzielnie”, „Nie wolno korzystać z gotowych odpowiedzi”, „Ściąganie jest nieuczciwe”. Jak mam wytłumaczyć dziecku, że ono musi się starać, skoro dorosły autorytet najwyraźniej nie widzi problemu w pójściu na skróty? Jak mam wymagać od dziecka wysiłku, skoro nauczycielce „nie chce się” napisać kilku zdań od siebie? Autorytet buduje się słowem, nie algorytmem Najbardziej zabolało mnie to, że ta wiadomość była chłodna, bezosobowa, pozbawiona jakiegokolwiek ludzkiego tonu. Jakby ktoś wkleił prompt i skopiował odpowiedź bez zastanowienia. A przecież szkoła to nie tylko program nauczania, ale też relacje. Zaufanie. Poczucie, że po drugiej stronie jest człowiek, który zna moje dziecko, widzi je i rozumie. Nie oczekuję poezji ani rozbudowanych wywodów. Wystarczyłoby kilka prostych zdań napisanych własnymi słowami. Takich, za które ktoś bierze odpowiedzialność. Tymczasem dostałam komunikat, który mógłby trafić do setki innych rodziców, w innych szkołach, w innych miastach. Bez twarzy, bez emocji, bez zaangażowania. Zaczęłam się zastanawiać, gdzie w tym wszystkim jest granica. Skoro dziś sztuczna inteligencja pisze wiadomości do rodziców, to jutro co będzie następne? Opinie o dzieciach? Uwagi wychowawcze? A może komentarze do sprawdzianów? Jak mam wymagać od dziecka samodzielności? Najtrudniejsze w tej sytuacji jest dla mnie to, że szkoła wysyła do mnie sprzeczne komunikaty. Z jednej strony wymaga ode mnie, jako matki, żebym pilnowała, czy dziecko nie korzysta z niedozwolonych narzędzi, czy odrabia prace samodzielnie, czy uczy się uczciwości. Z drugiej strony sama pokazuje, że można iść na skróty, bo „tak jest szybciej”. Nie chcę demonizować technologii. Rozumiem, że może pomagać, inspirować, ułatwiać pracę. Ale jest ogromna różnica między pomocą a zastępowaniem własnego wysiłku. Szczególnie wtedy, gdy jest się osobą, która ma wychowywać, uczyć i być wzorem. Jola Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mam troje dzieci i nie pracuję, teściowa nazwała mnie pasożytem. Odpowiedziałam jej tak, że usiadła”
Pokazał obowiązki taty 2 dzieci po 8 godzinach pracy. „Prawdziwy mężczyzna”
Zaangażowanie ojców w życie rodzinne nie powinno już dziś nikogo dziwić. A jednak ten jeden filmik wywołał gorącą dyskusję. Czy taka postawa taty rzeczywiście wciąż pozostaje wyjątkiem?
Rolka na Instagramie udostępniona przez @k.oscilowski rozgrzała internet do czerwoności. Mężczyzna, ojciec dwójki dzieci, pokazuje, co naprawdę oznacza powrót do domu po ośmiu godzinach pracy na etacie. Jego codzienność to nie tylko moment wytchnienia, lecz seria obowiązków, które dla wielu mogą wydawać się maratonem. Życie ojca po pracy – codzienność czy ewenement? Film dokumentuje szczegółowo każdy etap wieczoru: sprzątanie mieszkania, wstawianie prania, szykowanie posiłku dla żony i dzieci, wyjście na zakupy z maluchem, rozwieszanie prania, odkurzanie oraz, jakby tego było mało, wieczorną siłownię. Pokazane przez niego obowiązki taty po pracy dla jednych są zaskakujące, dla innych stanowią wzór do naśladowania. Nagle domowe zadania, o których wielu nie mówi głośno, stają się widoczne i budzą masę emocji. Czy to rzeczywiście obraz niezwykłego zaangażowania, czy może po prostu nowy standard we współczesnych rodzinach? Komentarze rozgrzewają internet: podziw czy norma? Pod nagraniem błyskawicznie pojawiły się dziesiątki komentarzy. Najbardziej entuzjastyczne to: „Prawdziwy mężczyzna”, „Chyba wyślę ten film mężowi” czy „Urodziłabym mu nawet czwórkę”. Wzruszenie i podziw mieszają się tu z ironią i dystansem. Nie brakuje też bardziej wyważonych głosów: „Nie widzę tu nic nadzwyczajnego. Zwykła, fajna rodzinka. Każdy z domowników (w tym przypadku rodziców, bo dzieci jeszcze zbyt małe), ma swoje domowe obowiązki i tyle”. Odbiór jest skrajnie różny – dla części komentujących to dowód, że mężczyzna potrafi aktywnie uczestniczyć w codziennym życiu rodzinnym. Dla innych – to tylko oczywistość, że rodzicielstwo to gra zespołowa i odpowiedzialność rozkłada się na wszystkich. To, co jednym wydaje się nietypowe, dla innych jest zupełnie zwyczajne. Komentarze te odsłaniają szerokie spektrum oczekiwań wobec roli ojca w rodzinie. Dla wielu wciąż taki obraz mężczyzny w domu to nowość, dla innych codzienność. Emocje wokół tematu są ogromne, a sama rolka prowokuje do dyskusji o tym, jak dziś wygląda podział obowiązków domowych. Równy podział obowiązków – nowy standard w rodzinach? Obserwując materiał @k.oscilowski, trudno nie dojść do wniosku, że takie zaangażowanie ojca w życie domowe powinno być po prostu normą. Wspólne prowadzenie domu, troska o dzieci i codzienne obowiązki to fundamenty partnerskich relacji – i coś, co każda rodzina powinna uznać za naturalne. Tymczasem reakcje internautów jasno pokazują, że dla wielu taki obraz wciąż bywa nadzwyczajny, a nie oczywisty. Fakt, że mężczyzna biorący pełną odpowiedzialność za domowe sprawy budzi tyle emocji, to sygnał, że jeszcze sporo przed nami, jeśli chodzi o zmianę społecznych nawyków i oczekiwań. Dla części rodzin taki podział obowiązków już funkcjonuje, dla innych to wciąż cel, do którego dążą. Jedno jest pewne: pokazując takie przykłady w mediach społecznościowych, oswajamy rzeczywistość, w której wspólna odpowiedzialność nie jest wyjątkiem, lecz codziennością. Zobacz też: „Mąż nazwał mnie nierobem, więc przestałam sprzątać. Po tygodniu nie poznałam mieszkania ani męża”
Ten 1 nawyk robi z dziecka fajtłapę. Rodzice powinni natychmiast przestać
Na pierwszy rzut oka wygląda niewinnie, a nawet troskliwie. Dopiero po czasie okazuje się, że coś, co miało pomagać, zaczęło poważnie szkodzić.
Widok dziecka, które „nie potrafi”, „boi się spróbować”, „czeka, aż ktoś zrobi za nie” − może być irytujący. Padają mocne słowa: dziecko jest niezaradne, wycofane, niepewne. A przecież rzadko kto zadaje sobie pytanie, skąd to się wzięło. Odpowiedź bywa niewygodna, bo dotyczy jednego z najbardziej rozpowszechnionych rodzicielskich nawyków: wyręczania dziecka we wszystkim, bo tak jest szybciej, łatwiej i wygodniej. Wyręczanie dziecka „z miłości” ma swoją cenę „Ja zapnę pasy, bo się spóźniamy. Ja naleję, bo się rozleje. Ja powiem, bo ty się wstydzisz. Ja zaniosę, bo to ciężkie”. W codziennym biegu takie gesty wydają się naturalne. Rodzic chce pomóc, ochronić, przyspieszyć. Problem zaczyna się wtedy, gdy to „pomaganie” staje się normą, a nie wyjątkiem. Dziecko bardzo szybko uczy się schematu: nie muszę próbować, ktoś zrobi to za mnie. Nie dlatego, że jest leniwe. Dlatego, że tak działa jego doświadczenie. Jeśli za każdym razem, gdy się zawaha, dorosły wchodzi i przejmuje stery, dziecko nie ma szansy poczuć sprawczości. A bez niej nie buduje się ani pewności siebie, ani samodzielności. To właśnie wtedy rodzi się etykietka „fajtłapy” – dziecka, które niby chce, ale nie umie, nie wierzy, że da radę. I choć brzmi to brutalnie, źródło często leży nie w dziecku, a w nadopiekuńczości dorosłych. „Bo tak jest szybciej” – największa pułapka dorosłych Najczęstsze usprawiedliwienie rodziców brzmi: brak czasu. Rano trzeba wyjść, po południu ogarnąć dom, wieczorem zdążyć ze wszystkim. Pozwolenie dziecku na samodzielność oznacza chaos, wolniejsze tempo i… błędy. A na błędy wielu dorosłych zwyczajnie nie ma przestrzeni. Tyle że dziecko nie uczy się samodzielności w idealnych warunkach. Uczy się jej właśnie w bałaganie, w rozlanych napojach, w źle założonych butach i krzywo zapiętej kurtce. Każda poprawka wykonana za dziecko to komunikat: „Nie potrafisz”. Nawet jeśli nie jest wypowiedziany na głos, dziecko doskonale go odczytuje. Po latach taki maluch trafia do szkoły i nagle oczekuje się od niego inicjatywy, odwagi, samodzielnego myślenia. Tylko że nikt go tego wcześniej nie nauczył. Zawsze ktoś był szybszy, sprawniejszy, bardziej zdecydowany. Samodzielność buduje się codziennymi drobiazgami Nie chodzi o to, by nagle przestać pomagać dziecku w ogóle. Chodzi o uważność. O moment, w którym dorosły zadaje sobie pytanie: czy ono naprawdę nie potrafi, czy tylko ja nie mam cierpliwości poczekać? Dzieci, którym pozwala się próbować, nawet jeśli trwa to dłużej, uczą się jednej kluczowej rzeczy – że ich działania mają znaczenie. Że mogą coś zrobić same, nawet jeśli nie idealnie. To właśnie te drobne doświadczenia budują fundament pod późniejszą odwagę, odpowiedzialność i gotowość do podejmowania wyzwań. Rodzice często nie zauważają momentu, w którym pomoc zamienia się w kontrolę. A kontrola – w odbieranie dziecku wiary w siebie. Efekty nie są widoczne od razu. Pojawiają się po latach, gdy dziecko boi się odezwać, spróbować, podjąć decyzję bez aprobaty dorosłego. Ten jeden nawyk naprawdę potrafi zrobić ogromną krzywdę. I choć jego źródłem jest miłość, warto mieć odwagę się zatrzymać. Bo czasem najlepsze, co możemy zrobić dla dziecka, to… pozwolić mu zrobić coś samemu. Nawet jeśli będzie wolniej. Nawet jeśli nieidealnie. Nawet jeśli trzeba będzie głęboko odetchnąć i poczekać. Zobacz też: 4 fundamenty poczucia wartości u dziecka. Psycholog: „Gdy ich zabraknie, wychowamy narcyza”
Nauczycielka upokorzyła dziecko pod tablicą. Matka: „Serce mi stanęło”
Kiedy moje dziecko wróciło ze szkoły, było ciche jak nigdy. Nie chciało rozmawiać, nie miało ochoty na obiad, zamknęło się w pokoju. Dopiero wieczorem, ze łzami w oczach, powiedziało mi, co się wydarzyło. Serce mi stanęło.
Szanowna Redakcjo! Wciąż mam ściśnięte gardło, gdy wracam myślami do tamtego wydarzenia. Dla nauczycielki to była zapewne tylko kolejna lekcja, ale dla mojego dziecka – chwila ogromnego wstydu. „Popatrz, dzieci się z ciebie śmieją” Na lekcji matematyki moje dziecko zostało wywołane do tablicy. Nie potrafiło rozwiązać zadania. Zamiast pomocy, spokojnego tłumaczenia albo choćby zwykłego „Usiądź, wrócimy do tego”, usłyszało: „Popatrz, dzieci się z ciebie śmieją”. To jedno zdanie wystarczyło. Klasa rzeczywiście zaczęła się śmiać. Nie dlatego, że dzieci są złe. Dlatego, że dostały przyzwolenie. Bo skoro dorosły pokazuje palcem, to znaczy, że wolno. Moje dziecko stało pod tablicą czerwone, sparaliżowane, z poczuciem, że jest głupie. Tak mi to opisało. I nie potrafię pogodzić się z myślą, że ktoś, kto ma wychowywać i uczyć, mógł uznać takie słowa za dobrą metodę. Szkoła to nie miejsce na zawstydzanie Wiem, że nauczyciele są przeciążeni. Wiem, że klasy są duże, program napięty, a dzieci różne. Ale wiem też jedno: szkoła nie może być miejscem upokorzeń. Nie może uczyć strachem i wstydem. Od tamtej lekcji moje dziecko boi się zgłaszać. Boi się tablicy. Boi się, że znów będzie wyśmiane. Jedno zdanie sprawiło, że to, co wcześniej było trudne, stało się paraliżujące. I nikt mi nie wmówi, że to „hartowanie charakteru”. Dzieci nie uczą się lepiej, kiedy się je zawstydza. Uczą się unikać. Milczeć. Znikać. A przecież szkoła powinna być miejscem, w którym można popełniać błędy bez lęku. Mam prawo oczekiwać szacunku Zgłosiłam sprawę. Rozmawiałam z nauczycielką. Usłyszałam, że „nie było takiej intencji” i że „dzieci są dziś bardzo wrażliwe”. Ale ja nie mówię o intencjach. Mówię o skutkach. Jako matka mam prawo oczekiwać, że moje dziecko będzie traktowane z szacunkiem. Nawet – a może zwłaszcza – wtedy, gdy czegoś nie umie. Bo szkoła jest po to, żeby się uczyć, a nie udowadniać swoją wartość przed tablicą. Wiem, że wiele dzieci wraca do domu z podobnym bólem, a wielu rodziców słyszy potem: „Nie chcę iść jutro do szkoły”. Chciałabym, żeby dorośli w szkole pamiętali, jaką mają władzę nad dziecięcą wrażliwością. Jedno zdanie potrafi zbudować. Jedno zdanie potrafi zniszczyć. I naprawdę żadne dziecko, które nie zna odpowiedzi, nie zasługuje na to, by stać się przykładem – ku przestrodze dla innych. Dominika Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mam troje dzieci i nie pracuję, teściowa nazwała mnie pasożytem. Odpowiedziałam jej tak, że usiadła”
Psycholożka z Harvardu: „To 1 zdanie potrafi zniszczyć nawet najtrwalszy związek”
Te słowa przekreślają wspólne lata, burząc zaufanie i przekonanie o wartości partnera. Zdaniem ekspertki skutki ich wypowiadania mogą być długofalowe, bo relacje oparte na pogardzie przestają dawać poczucie bezpieczeństwa.
Dr Cortney S. Warren, psycholożka z 20-letnim doświadczeniem i specjalistka od relacji, wymienia jedno zdanie, które według niej wyjątkowo często niszczy związki: „Żałuję, że się poznaliśmy”. Takie słowa – wypowiadane z pogardą – sprawiają, że druga osoba czuje się poniżona i niepotrzebna, a relacja zostaje trwale zachwiana. Lista zdań, które niszczą relacje Psycholożka wskazuje, że równie destrukcyjne mogą być inne zwroty, które często pojawiają się w trakcie kłótni: „Zrujnowałeś mi życie” „Jesteś uciążliwy” „Nie obchodzi mnie, co myślisz lub czujesz” „Jesteś żałosny” „Nie jesteś wart mojego czasu” „Jesteś mi winien. Znoszę cię od lat” „Gdyby nie dzieci, już bym cię zostawił” „Brzydzę się tobą” „Nikt inny by cię nie chciał” Według dr Warren te komunikaty są objawem pogardy i mogą całkowicie zburzyć fundamenty związku. Jak pogarda przejawia się w codziennych relacjach? Pogarda, jak podkreśla dr Warren, nie zawsze wyraża się tylko w słowach. Może też przybrać formę gestów i mowy ciała: lekceważące przewracanie oczami, pogardliwe miny, dystans fizyczny. Takie sygnały – niewerbalne lub werbalne – powodują nierównowagę sił w relacji i sprawiają, że druga osoba czuje się upokorzona. To prowadzi do obniżenia satysfakcji ze związku, a nawet do jego rozpadu. Jak nie dopuścić do pojawienia się pogardy w relacji? Psycholożka zaleca kilka praktycznych kroków, które pomagają chronić związek przed destrukcyjną siłą pogardy: Zrób pauzę: Gdy czujesz, że narastają w tobie negatywne emocje, zatrzymaj się i nie wypowiadaj od razu pierwszych słów, które przychodzą ci do głowy. Weź odpowiedzialność: Zastanów się nad własnym udziałem w konflikcie. Uznaj swoje emocje i wzorce zachowań. Przeproś: Gdy zrobisz coś, co rani drugą osobę, powiedz „przepraszam” szczerze i z empatią. Ucz się rozmawiać konstruktywnie: Pamiętaj, że w związku stanowicie drużynę – warto rozmawiać tak, by okazywać szacunek i zrozumienie. Przypomnij sobie dobre chwile: Zanim skrytykujesz partnera, przypomnij sobie, co cię w nim zachwyciło i za co jesteś wdzięczny. Psycholożka przypomina, że destrukcyjne słowa i gesty nie pojawiają się bez powodu – często są wynikiem narastających problemów i braku wzajemnej empatii. Jeśli czujesz złość, lepiej na chwilę zamilknąć niż powiedzieć coś, co rani na lata. Warto wyrażać nawet trudne emocje w sposób, który nie odbiera drugiej osobie poczucia wartości. Dr Warren radzi także szukać pozytywów nawet w trudnych sytuacjach i nie zapominać, że każda rozmowa to okazja do lepszego zrozumienia się. źródło: cnbc.com Zobacz także: Metoda „1, 2, 3, ja czy ty” sprawdzi się, gdy dziecko nie słucha. Nie musisz podnosić głosu
Jeden niewinny nawyk rodziców blokuje rozwój dzieci. Sprawdź, czy robisz to codziennie
Coraz więcej rodziców nieświadomie hamuje rozwój własnych dzieci przez jedno codzienne zachowanie – korzystanie z telefonu w ich obecności.
Być może wydaje się, że zerknięcie w telefon na placu zabaw czy przy śniadaniu to drobiazg, który nie ma wpływu na rozwój dzieci. Jednak badania przytaczane przez parents.com są bezlitosne: gdy rodzic sięga po telefon i przerywa kontakt z dzieckiem, komunikacja werbalna spada nawet o jedną piątą, a niewerbalna prawie o połowę. Co to znaczy w praktyce? Maluchy tracą bezcenne chwile nauki języka, obserwacji mimiki i intonacji, zrozumienia rytmu rozmowy i tego, jak naturalnie przebiega wymiana myśli. Na co dzień widzimy to wszędzie: rodzic prowadzi wózek, a druga ręka zajęta jest smartfonem. W komunikacji miejskiej – rodzic patrzy w ekran, dziecko nudzi się obok. Przy stole – wiadomości zastępują rozmowę. To nie są pojedyncze przypadki, a coraz powszechniejszy obraz relacji rodzinnych. Tymczasem rozwój dzieci najbardziej napędza codzienny kontakt, autentyczna rozmowa, szybka reakcja na dziecięce sygnały i zwykłe, nawet błahe dialogi. Jak telefon hamuje rozwój komunikacyjny i emocjonalny dziecka? Dzieci uczą się nie tylko słów, ale i całego wachlarza emocji właśnie przez relację z rodzicami. Jeśli mama lub tata rozmawiają z dzieckiem z pełnym zaangażowaniem, maluch łapie rytm rozmowy, poznaje nowe słowa, rozumie, jak czekać na swoją kolej. Wystarczy jednak, że rodzic odwróci uwagę na telefon – dziecko czuje, że przestaje być w centrum. Coraz rzadziej pyta, rzadziej opowiada, a jeszcze rzadziej inicjuje kontakt. Efekt? Spada poziom rozwoju dzieci w zakresie mowy, komunikacji i wyrażania emocji. Jak wynika z przywołanych badań, nawet chwilowe rozproszenie ekranem powoduje, że rodzice nie wychwytują subtelnych sygnałów dzieci. To prowadzi do sytuacji, w której dzieci wyczuwają brak zainteresowania, czują się mniej ważne i szybciej zamykają się w sobie. Tymczasem rozwój dzieci w pierwszych latach życia bazuje na poczuciu, że są dostrzegane i traktowane poważnie. Dla rozwoju dzieci to ogromna strata, bo właśnie w takich warunkach uczą się najwięcej – chłoną słowa, mimikę, uczą się współpracy i reagowania na innych. Gdy kontakt zostaje przerwany przez ekran, tracą okazje do nauki i rozwijania więzi. Zmień własne nawyki w trosce o dziecko Nie chodzi o demonizowanie technologii – telefony bywają niezbędne do pracy i życia codziennego. Ale warto świadomie wprowadzić drobne zasady, które od razu robią różnicę. Strefy bez telefonu, na przykład wspólne posiłki, zabawa na dywanie, czy spacer – to przestrzeń na budowanie relacji i rozwój dzieci. Kolejnym krokiem jest szybka reakcja na próbę kontaktu ze strony dziecka – nawet jeśli to proste „popatrz, mamo!” albo „co to za samochód?”. Taka uwaga daje poczucie bliskości i motywuje do dalszej rozmowy. Nie trzeba być perfekcyjnym, by wspierać rozwój dzieci. Wystarczy być uważnym wtedy, gdy dziecko tego najbardziej potrzebuje. Dzięki temu dzieci czują się ważne i śmielej wchodzą w świat – a rozwój komunikacyjny i emocjonalny nie jest przypadkiem, tylko efektem codziennej, zwyczajnej obecności. Jak wspierać rozwój dzieci na co dzień? Jeśli łapiesz się na tym, że coraz częściej zerkasz w telefon w obecności dziecka, nie musisz się obwiniać. Warto zastanowić się, czy możesz ograniczyć korzystanie z urządzeń w wybranych sytuacjach. Zamiast odpowiadać na powiadomienia przy śniadaniu czy na placu zabaw, spróbuj odłożyć telefon choć na kilkanaście minut. To już wystarczy, by rozmowa była dłuższa, a dziecko czuło się dostrzeżone. Nawet niewielka zmiana sprawia, że dzieci stają się bardziej otwarte, pytają i mówią więcej, a relacja z rodzicem nabiera nowego wymiaru. Wspólny czas i uwaga rodzica to inwestycja w rozwój dzieci, która nie kosztuje nic – a daje najwięcej. Zobacz także: Te dzieci mają dobre oceny bez korepetycji. W ich domach obowiązuje 5 reguł
Nauczycielka odpowiada wyłącznie w godzinach pracy. „Mam dość roszczeniowości i żądań rodziców”
Czy nauczyciel naprawdę musi być dostępny przez całą dobę? Do naszej redakcji napisała polonistka z wieloletnim stażem. Nie prosi o podwyżkę ani o pochwały, ale o prawo do wolnego czasu.
„Szanowni Państwo, uprzejmie informuję, że na wiadomości w Librusie odpowiadam w godzinach pracy, jestem również dostępna osobiście podczas dyżuru” – taki komunikat wysłała rodzicom Anna, polonistka, wychowawczyni 5 klasy w jednej z warszawskich podstawówek. Jej słowa wywołały wśród rodziców oburzenie. Bo jak to? Przecież to tylko kilka minut... Przecież to tylko szybka odpowiedź. Przecież chodzi o nasze dzieci... Tyle że za tym „tylko” kryje się coś znacznie większego. Anna pisze: „Dostaję wiadomości o 21:30 z pytaniem o pracę domową, o 22:15 o ocenę z kartkówki, w niedzielę rano prośbę o zmianę miejsca dziecka w klasie. Jeśli nie odpowiem szybko, rodzice potrafią pisać ponownie”. Brzmi znajomo? Nauczyciel to nie infolinia 24/7 Łatwo zapominamy, że e-dziennik to narzędzie służbowe – nie czat rodzinny. To, że mamy do niego dostęp w telefonie, nie oznacza, że druga strona musi reagować natychmiast. Wyobraźmy sobie inną sytuację. Piszemy do księgowej w sobotę wieczorem. Do lekarza o 23:00. Do urzędnika w niedzielę rano. I oczekujemy odpowiedzi „bo to pilne”. Bo to „tylko” jedna, krótka wiadomość – myśli 30 rodziców z klasy. Absurd? A jednak wobec nauczycieli to stało się normą. Autorka listu pisze: „Po pracy sprawdzam kartkówki i klasówki, prace pisemne, przygotowuję materiały, planuję lekcje. A potem chcę być żoną, mamą, przyjaciółką. Chcę mieć wieczór bez powiadomień. To, że uczę Państwa dzieci, nie oznacza, że jestem w pracy 24 godziny na dobę”. To nie jest brak zaangażowania. To są granice. Rodzic też ma prawo do odpoczynku – więc dlaczego nauczyciel nie? Najbardziej uderzające w tym liście było jedno zdanie: „Czuję, że część rodziców traktuje mnie jak usługę premium – dostępną o każdej porze”. To mocne. Ale czy nie ma w tym odrobiny prawdy? Żyjemy w świecie natychmiastowych odpowiedzi. Wiadomość wysłana – odpowiedź powinna być za chwilę. Tylko że szkoła to nie aplikacja do zamawiania jedzenia. To miejsce pracy ludzi z krwi i kości. Bronienie prawa nauczycielki do wolnego czasu nie jest atakiem na rodziców. To przypomnienie, że relacja szkoła-dom powinna opierać się na wzajemnym szacunku. Jeśli oczekujemy zrozumienia dla naszych obowiązków zawodowych, okażmy je także tym, którzy uczą nasze dzieci. Bo może, zamiast pisać kolejną wiadomość o 22:00, warto zadać sobie pytanie: czy to naprawdę potrzebuję natychmiastowej reakcji? Czy ta pilna sprawa nie może spokojnie poczekać do rana? Nauczyciele mają prawo do ciszy po pracy. Do kolacji bez powiadomień. Do weekendu bez Librusa. I jeśli chcemy, by uczyli nasze dzieci z zaangażowaniem i spokojem – pozwólmy im być po prostu ludźmi, a nie dyżurną infolinią dostępną przez całą dobę. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Wiadomość w e-dzienniku przyszła o 7:15 w poniedziałek”. Tak szkoły kpią z rodziców
Puszczają do szkoły 7-latki bez opieki. „Rodzice chyba nie wiedzą, na jakim świecie żyją”
To, co dla jednych jest oznaką samodzielności, dla mnie jest igraniem z losem. Patrzę na to codziennie i nie potrafię przejść obok obojętnie.
Każdego ranka odprowadzam córkę do szkoły i za każdym razem mam to samo uczucie ścisku w żołądku. Zbyt dobrze znam świat, w którym przyszło nam żyć. Coraz częściej widzę siedmiolatki idące do szkoły same. Z plecakami większymi od nich, ze słuchawkami na uszach albo zapatrzone w telefon. Rodzice mówią: „Moje dziecko jest samodzielne”. A ja myślę: czy naprawdę wiecie, na jakim świecie żyjecie? Siedmiolatek to wciąż dziecko, a nie mały dorosły Moja córka ma siedem lat. Jest mądra, bystra, potrafi wiele rzeczy. Ale wciąż jest dzieckiem. Nie zawsze przewidzi zagrożenie. Nie zawsze właściwie oceni sytuację. Nie zawsze zareaguje tak, jakbyśmy tego oczekiwali. Widzę dzieci, które same przechodzą przez ruchliwe ulice. Które stoją na pasach i nie wiedzą, czy samochód się zatrzyma. Które idą skrótem przez parking albo obok placu budowy. I pytam sama siebie: czy naprawdę kilka minut oszczędności jest warte takiego ryzyka? Rodzice mówią, że „uczą dzieci życia”. Tylko że życie nie zawsze daje drugą szansę. Jedna chwila nieuwagi, jeden nieuważny kierowca, jeden dorosły o złych zamiarach – i wszystko może się skończyć. Świat nie jest dziś bezpieczniejszy, tylko bardziej obojętny Nie żyjemy w czasach, w których sąsiedzi znali się z imienia, a obcy reagowali, gdy coś było nie tak. Dziś każdy patrzy w swój telefon. Każdy się spieszy. Każdy zakłada, że „ktoś inny zareaguje”. Boję się nie tylko ruchu ulicznego. Boję się obcych ludzi, którzy potrafią zagadać dziecko. Boję się starszych uczniów, agresji, wyśmiewania. Boję się tego, że moje dziecko zostanie samo z problemem, którego nie uniesie. Ktoś mi powiedział: „Przesadzasz, moje dziecko chodzi samo i nic się nie stało”. Tylko że bezpieczeństwo to nie statystyka. To odpowiedzialność. To świadomość, że jeśli coś się wydarzy, nie da się tego cofnąć. Nigdy nie puściłabym 7-letniego dziecka samego Nie wstydzę się tego powiedzieć: nigdy nie puściłabym mojej siedmioletniej córki samej do szkoły. I nie dlatego, że chcę ją kontrolować. Dlatego, że chcę ją chronić. Na samodzielność przyjdzie czas. Teraz jest czas na poczucie bezpieczeństwa. Widzę, jak moja córka idzie obok mnie spokojniejsza. Jak opowiada, co ją czeka w szkole. Jak ściska moją dłoń na przejściu. To są drobne rzeczy, ale dla mnie bezcenne. Mam wrażenie, że w pogoni za wychowaniem „zaradnych dzieci” zapominamy, że one wciąż potrzebują dorosłych. Odpowiedzialność rodzica nie polega na puszczeniu ręki jak najszybciej, tylko wtedy, gdy naprawdę jest na to gotowość. Może jestem przewrażliwiona. Może przesadzam. Ale wolę być tą „nadopiekuńczą matką” niż tą, która będzie sobie do końca życia zadawać pytanie: a co, gdyby… Pozdrawiam, Mama siedmiolatki Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Te dzieci mają dobre oceny bez korepetycji. W ich domach obowiązuje 5 reguł
Przez 10 lat niańczyłam męża, żeby mógł zarabiać. Cwaniak chciał zostawić mnie z niczym, ale to ja puściłam go w skarpetkach
Oddawałam całe swoje życie rodzinie, dzieciom i domowi, a on myślał, że to nic nie warte. Nigdy nie spodziewałam się, że będę musiała walczyć o swoje w sądzie.
Nie sądziłam, że kiedykolwiek napiszę coś takiego. Myślałam, że historia mojego życia pozostanie prywatna, że to zwykły dom, zwykła rodzina. A jednak czuję, że muszę podzielić się tym doświadczeniem, bo wiem, że nie jestem jedyna, która przez lata poświęcała się w cieniu męża i rodziny, a potem niemal straciła wszystko. Przez dziesięć lat zajmowałam się domem, dwójką dzieci i wszystkim, co wymagało uwagi w naszej rodzinie. Mój mąż pracował zawodowo, rozwijał karierę, a ja byłam jego wsparciem, opiekunką i menedżerką życia codziennego. Każdy dzień zaczynałam od przygotowania dzieci do szkoły, sprzątania, gotowania, pilnowania lekarzy, zajęć dodatkowych, a kończyłam dopiero wtedy, gdy on wracał i mógł odpocząć. Nigdy nie czułam, że to strata – kochałam rodzinę i dzieci, a świadomość, że mogę mu pomóc w pracy, dawała mi poczucie celu. Niespodziewany cios Nigdy nie przypuszczałam, że po tylu latach oddania mogę stać się obiektem zimnej kalkulacji. Pewnego dnia mąż oznajmił, że chce rozwodu. Początkowo wydawało się, że to zwykły koniec związku, potem dowiedziałam się o młodszej kochance i się załamałam. A w końcu usłyszałam słowa, które zadały mi największy cios: „Przecież ty nie pracowałaś, więc nie masz prawa do niczego”. Mój świat się zatrzymał. Wszystkie lata spędzone na opiece nad dziećmi, prowadzeniu domu, wsparciu jego kariery – dla niego były niewidoczne. Czułam gniew, rozczarowanie, a przede wszystkim strach. Strach o przyszłość moją i moich dzieci. Ale zarazem poczułam coś, czego nie spodziewałam się poczuć aż tak intensywnie – determinację. Nie mogłam pozwolić, aby ktoś tak po prostu odebrał mi to, co wspólnie budowaliśmy. Walka w sądzie o własną godność Wiedziałam, że muszę walczyć. Nie tylko o majątek, ale o godność i poczucie sprawiedliwości. Zebrałam wszystkie dokumenty, rozmawiałam z sąsiadami, nauczycielami dzieci, nawet z rodzinnymi doradcami. Pokazywałam, że choć formalnie nie byłam zatrudniona, to moja praca w domu była nieoceniona – bez niej jego sukcesy zawodowe nie byłyby możliwe. Proces był długi i emocjonalnie wyczerpujący. Słuchałam argumentów, które próbowały umniejszyć moją rolę, ale byłam przygotowana. Wreszcie sąd uznał mój wkład w majątek wspólny i przyznał mi nie tylko sprawiedliwy podział tego majątku, ale także alimenty dla mnie. Dodam: niemałe alimenty, bo mąż zdążył wypracować sobie konkretną pensję. To była chwila ulgi, ale także triumfu. Puściłam go w skarpetkach Kiedy mąż próbował mnie zdyskredytować, ja trzymałam się faktów i dowodów. Dziś wspominam to z lekkim uśmiechem – mój były mąż odszedł, a ja zostałam silniejsza, z dziećmi i z poczuciem, że nie pozwoliłam, aby ktoś osądzał moją wartość tylko przez pryzmat formalnej pracy. On myślał, że może zostawić mnie bez niczego, a ja sama pokazałam, kto naprawdę miał rację. Ten list piszę, żeby powiedzieć innym matkom: nie bagatelizujcie swojej pracy, nawet jeśli nikt nie widzi godzin spędzanych przy dzieciach i obowiązkach domowych. Wasza wartość jest realna i mierzalna, a czasami walka o nią wymaga odwagi, której czasem nie przypuszczamy, że mamy. Nie dajcie sobie wmówić, że opieka nad domem i dziećmi oznacza brak praw. Czasem życie stawia nas w sytuacjach, które wydają się beznadziejne. Ale to właśnie w tych chwilach odkrywamy swoją siłę. Ja odkryłam ją w sądzie, w obliczu życiowego kryzysu, ale wiem, że wiele matek odkrywa ją w codzienności, przy każdej pieluszce, kolacji, odrobionej lekcji i wytrwałej nocy przy dziecku. I to właśnie jest nasza moc – niewidoczna dla niektórych, ale niezaprzeczalna dla tych, którzy ją czują. Zobacz też: „Mam troje dzieci i nie pracuję, teściowa nazwała mnie pasożytem. Odpowiedziałam jej tak, że usiadła”
Psycholożka: to 5 zachowań toksycznej matki. Krzywdzi dzieci nawet wtedy, gdy są już dorosłe
Nie każda krzywda ma głośną formę i nie każda przemoc wygląda dramatycznie. Czasem przychodzi cicho, pod płaszczykiem troski, doświadczenia i „matczynej racji”.
Coraz częściej dorośli ludzie mają odwagę przyznać, że kontakt z własną matką jest dla nich źródłem bólu, a nie wsparcia. W jednej z ostatnich rolek na Instagramie psycholożka Aleksandra Woźniak-Miszewska precyzyjnie nazwała pięć zachowań, które – choć często bagatelizowane – realnie krzywdzą dzieci. Nawet wtedy, gdy te dzieci mają już swoje życie, rodziny i dorosłe obowiązki. 1. Toksyczna matka mówi głównie o sobie Pierwszy sygnał, który pojawia się niemal zawsze, to rozmowa, która nigdy nie jest dialogiem. Toksyczna matka mówi. Opowiada. Relacjonuje swoje zmęczenie, problemy, rozczarowania i krzywdy. Dziecko – także dorosłe – pełni rolę słuchacza, często emocjonalnego zaplecza. Jeśli dziecko próbuje coś wtrącić, rozmowa szybko wraca na właściwe tory, czyli do niej. To subtelne, ale bardzo obciążające. Dziecko uczy się, że w tej relacji nie ma miejsca na jego głos. Że uwaga i empatia są jednostronne. 2. „A u ciebie?” nigdy nie pada Drugie zachowanie bywa jeszcze bardziej bolesne, bo dotyczy braku zainteresowania życiem dziecka. Toksyczna matka nie pyta, co słychać. Nie dopytuje, nie wraca do tematów, nie pamięta ważnych spraw. A jeśli dziecko mimo to przemyca informacje o sobie – one przepadają bez echa. To doświadczenie szczególnie dotkliwe dla dorosłych dzieci, które latami próbują „zasłużyć” na uwagę. Z czasem przychodzi rezygnacja i emocjonalne wycofanie. Skoro nikt nie słucha, po co mówić? 3. U niej zawsze jest najgorzej Trzecia cecha to permanentne poczucie bycia najbardziej pokrzywdzoną osobą na świecie. Toksyczna matka nie rozumie cudzych problemów, bo jej własne zawsze są większe. Nie da się jej na nic pożalić, bo natychmiast przebija to swoją historią. W efekcie dziecko uczy się, że jego emocje są nieważne albo „za małe”. Że nie ma prawa do słabości, bo ktoś inny cierpi bardziej. To bardzo skuteczny sposób na wychowanie dorosłych, którzy nie potrafią prosić o pomoc. 4. Narzekanie na wszystkich i złe relacje Czwarty sygnał to chroniczne konflikty z otoczeniem. Toksyczna matka niemal ze wszystkimi ma problem: z sąsiadami, rodziną, współpracownikami, światem. W jej opowieściach zawsze jest ofiarą, a inni są niewdzięczni, głupi albo źli. Dziecko dorasta w atmosferze nieufności i napięcia. Uczy się, że relacje są trudne, ludzie zawodzą, a bliskość boli. To często przekłada się na problemy w budowaniu zdrowych więzi w dorosłym życiu. 5. Sukces dziecka zamiast radości wywołuje pretensje Piąte zachowanie jest szczególnie bolesne, bo dotyka momentów, które powinny łączyć. Gdy dziecku – zwłaszcza dorosłemu – coś się udaje, toksyczna matka nie potrafi się tym cieszyć. Albo umniejsza sukces, albo ma pretensje, że nie brała w nim udziału. Zamiast dumy pojawia się chłód, zazdrość albo rozczarowanie. Dla wielu dorosłych dzieci to moment ostatecznego przebudzenia: nawet sukces nie przynosi w tej relacji ukojenia. Ten tekst nie jest aktem oskarżenia wobec matek. Jest próbą nazwania mechanizmów, które przez lata były normalizowane. Toksyczność nie zawsze oznacza złą wolę. Często oznacza nieprzepracowane rany, które przechodzą z pokolenia na pokolenie. A świadomość – choć bolesna – bywa pierwszym krokiem do tego, by ten łańcuch wreszcie przerwać. Zobacz też: 5 rozwijających bajek dla dzieci. Logopedka mówi wprost: wspierają mowę i wyobraźnię
Dzieci siedzą w przedszkolu do 18. Nauczycielka: „Współczuję tym maluszkom”
Codziennie patrzę na zegarek i codziennie widzę te same oczy, które wciąż czekają. I choć drzwi przedszkola są otwarte do 18, serce dziecka nie działa według grafiku.
Każdego dnia obserwuję dzieci. Ich radość rano, ich zmęczenie po obiedzie i to szczególne wyczekiwanie po południu. Około 16 większość sal pustoszeje. Zostaje garstka maluchów. Te same twarze. Te same plecaki. I to samo pytanie w oczach: „Czy dziś też będę ostatni?”. Przedszkole to nie poczekalnia bez końca Dzieci w wieku przedszkolnym nie mierzą czasu zegarkiem. One mierzą go emocjami. Dla nich dzień w przedszkolu zaczyna się wcześnie i trwa bardzo długo. Nawet jeśli placówka oferuje zajęcia, zabawy, opiekę, to nie zmienia faktu, że to nie jest dom. O 17:30 dzieci są już inne. Bardziej ciche. Bardziej drażliwe. Czasem nadmiernie pobudzone, czasem apatyczne. Widzę, jak tulą misia, jak siadają przy oknie, jak na każdy dźwięk na korytarzu podnoszą głowę. I za każdym razem, gdy drzwi się otwierają i to nie ich rodzic, widzę drobne rozczarowanie. Niektóre dzieci pytają wprost: „A moja mama kiedy?”. Inne już nie pytają wcale. One po prostu czekają. „Przecież ma tu dobrze” – to słyszę najczęściej Wielu rodziców mówi: „On lubi przedszkole”, „Tu ma kolegów”, „Nie narzeka”. Tylko że dziecko nie zawsze potrafi narzekać. Czasem jego jedynym komunikatem jest zmiana zachowania. Płacz bez powodu. Złość przy odbiorze. Albo zupełne wycofanie. Przedszkole, nawet najlepsze, to środowisko pełne bodźców. Dźwięków, poleceń, zasad. Dzieci przez wiele godzin są „na zewnątrz siebie”. Dla wielu z nich 9–10 godzin poza domem to ogromny wysiłek emocjonalny. Najbardziej boli mnie moment, gdy rodzic wpada o 17.59, zdyszany, z telefonem przy uchu, rzuca „Przepraszam, korek”, bierze dziecko za rękę i wychodzi. A dziecko nawet nie zdąży powiedzieć, jak bardzo było dziś zmęczone. Współczuję tym maluszkom, naprawdę Wiem, że życie bywa trudne. Wiem, że nie każdy może odebrać dziecko wcześniej. Ale wiem też, że czasem to kwestia wyboru, nie konieczności. Zakupy. Siłownia. „Jeszcze tylko jedno spotkanie”. Patrzę na dzieci, które są odbierane wcześniej. One też mają swoje gorsze dni. Ale mają coś jeszcze – poczucie, że ktoś po nie przychodzi, zanim zabraknie im sił. Nie piszę tego listu, by kogokolwiek zawstydzać. Piszę, bo współczuję dzieciom, które spędzają w przedszkolu niemal cały dzień. Które są dzielne ponad swoje możliwości. Które uczą się, że trzeba czekać. Jeśli ten list sprawi, że choć jeden rodzic przyjdzie jutro pół godziny wcześniej – było warto. Bo dla dorosłego to chwila. Dla dziecka – ogromna różnica. Z wyrazami troski, ciocia Ania Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: 7 nawyków dzieci wysoko wrażliwych. Rodzice często myślą, że to fanaberie
Ma 5 dzieci, a mąż naciska na szóste. „Nie spodziewałam się, że usłyszę takie słowa”
To miała być zwykła rozmowa po ciężkim dniu. Zamiast tego usłyszałam zdanie, które odebrało mi resztki sił.
Myślałam, że znam swoje granice. Myślałam też, że mój mąż je zna. Ten list piszę w nocy, kiedy wreszcie jest cicho, a ja po raz pierwszy od dawna mogę zebrać myśli. Mam pięcioro dzieci. Każde z nich jest chciane, kochane i wyczekane. Każde przyszło na świat w innym momencie mojego życia, kiedy byłam inną kobietą. Dziś jestem zmęczona. Fizycznie, psychicznie i emocjonalnie. I właśnie wtedy usłyszałam słowa, których zupełnie się nie spodziewałam. „To twoje powołanie” – zdanie, które mnie złamało Rozmowa zaczęła się niewinnie. Mąż powiedział, że marzy mu się jeszcze jedno dziecko. Uśmiechnął się, jakby mówił o wakacjach albo nowym samochodzie. Odpowiedziałam szczerze, że nie mam już siły. Że jestem na granicy. Że ledwo daję radę ogarniać codzienność, a moje ciało i głowa wysyłają jasne sygnały: dość. Wtedy padło zdanie, które do dziś dźwięczy mi w uszach: „Przecież rodzenie dzieci to twoje powołanie”. Nie zapytał, jak się czuję. Nie zapytał, czego potrzebuję. Nazwał mnie rolą. Funkcją. Jakby moje zmęczenie było chwilową fanaberią, a nie skutkiem lat nieprzespanych nocy, ciągłej gotowości i odpowiedzialności. Serce mi się ścisnęło. Bo zrozumiałam, że on widzi we mnie głównie matkę kolejnego dziecka, a nie kobietę, która już daje z siebie wszystko. Pięcioro dzieci to nie „nic wielkiego” Często słyszę: „Skoro dałaś radę z piątką, dasz radę i z szóstką”. Jakby dzieci były punktami do zdobycia. Jakby zmęczenie nie kumulowało się latami. Każde dziecko to osobny świat, inne potrzeby, inne emocje, inne problemy. To ciągłe bycie w czyjejś sprawie, w czyimś lęku, w czyimś konflikcie. Kocham swoje dzieci, ale nie mam już przestrzeni na kolejne. Nie mam siły zaczynać od nowa: pieluch, karmień, niepokoju, strachu o zdrowie. Mam wrażenie, że mój mąż widzi tylko ideę rodziny, a nie codzienny ciężar, który w ogromnej części spoczywa na mnie. Najbardziej boli to, że kiedy mówię „nie”, czuję się winna. Jakbym zawodziła. Jakbym była niewystarczająca. A przecież odmowa kolejnego dziecka nie jest odmową miłości. Nie wiem, co dalej, ale wiem, że tak nie mogę Piszę ten list, bo nie wiem, co robić. Nie chcę wojny. Nie chcę ucieczki. Chcę rozmowy, w której moje zmęczenie będzie traktowane serio. Chcę, żeby ktoś powiedział głośno, że kobieta ma prawo powiedzieć „dość”, zwłaszcza jeśli już jest matką wielu dzieci. Boję się, że jeśli ulegnę, stracę resztki siebie. A jeśli się postawię, usłyszę, że jestem egoistką. Jestem rozdarta między lojalnością wobec męża a lojalnością wobec samej siebie. Nie wiem, czy to list z prośbą o radę, czy o zrozumienie. Wiem jedno: macierzyństwo nie może być przymusem. Nawet – a może zwłaszcza – wtedy, gdy dzieci jest już pięcioro. Ola Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Nauczycielka: „Rodzice zapominają o najważniejszym. Niektórzy czekają przed przedszkolem o 6:45”
Rodzice uderzają w świetlice szkolne. „Dzieci się nudzą, paniom nawet nie chce się pobawić”
Rodzice narzekają, że nauczycielki nie angażują się w zajęcia, dzieci nudzą się i wracają do domu rozczarowane. Krytyka dotyczy także zbyt krótkich godzin otwarcia świetlic, które nie pozwalają rodzicom pogodzić pracy z opieką nad dzieckiem. Rzeczywiście jest tak źle, a może to rodzice przesadzają?
Coraz więcej rodziców zgłasza, że świetlice szkolne są miejscem, gdzie dzieci po prostu... siedzą i czekają na odbiór przez opiekunów. Często słyszymy, że zamiast twórczej zabawy czy wspólnego spędzania czasu, dzieci spędzają godziny w bezruchu, rozmawiając ze sobą lub patrząc w okno. Jak opisuje nam jedna z mam, jej córka każdego dnia wraca rozczarowana: „Mamo, tam nic nie ma do roboty”. Dla wielu rodziców świetlica to obecnie zwykła przechowalnia, a nie miejsce wsparcia czy rozwoju dziecka. Nauczycielki w świetlicach – brak inicjatywy, brak serca do pracy z dziećmi? W relacjach rodziców wyraźnie pobrzmiewa rozczarowanie podejściem części nauczycielek. Rodzice zauważają, że w wielu świetlicach panie ograniczają się jedynie do biernego pilnowania dzieci. Rzadko angażują się w prowadzenie zabaw, organizację konkursów czy wspólne gry. Przeważa podejście „odliczania do końca zmiany”, a nie autentyczna chęć bycia wsparciem dla najmłodszych. To wszystko sprawia, że dzieci wracają do domów sfrustrowane i znudzone, choć mają w sobie dużo energii i pomysłów na ciekawe spędzenie czasu. Zbyt krótkie godziny otwarcia świetlic – dramat dla pracujących rodziców Godziny pracy świetlic szkolnych, które często kończą się o 16:00, okazują się niewystarczające dla wielu rodzin. Szczególnie problematyczne jest to dla rodziców pracujących na zmiany lub mających niestandardowe godziny pracy. Jeden z rodziców zwraca uwagę: „Mam dzwonić po babcię, sąsiadkę, koleżankę z pracy? A co, jeśli nie mam rodziny na miejscu, a opiekunka kosztuje więcej, niż mogę zapłacić?”. Wielu rodziców domaga się wydłużenia godzin pracy świetlic nawet do 20:00 oraz zatrudnienia dodatkowych opiekunów lub osób studiujących pedagogikę. Brak takiej możliwości stawia rodziców pod ścianą i wymusza na nich naginanie planu dnia lub branie urlopów, które nie zawsze są możliwe. Świetlica szkolna – miejsce wsparcia czy tylko konieczność? Rodzice podkreślają, że świetlica nie powinna być traktowana jako marginalny element szkolnej rzeczywistości. To miejsce, gdzie dzieci – zwłaszcza te, których rodzice pracują do późna – spędzają po kilka godzin dziennie. Powinna być więc przestrzenią bezpieczną i inspirującą, w której dziecko nie tylko przeczeka do odbioru, ale też rozwija swoje pasje i talenty, uczy się współpracy z rówieśnikami i ma poczucie, że ktoś się nim faktycznie interesuje. Postulaty rodziców są jasne. Oczekują nie tyle spektakularnych inwestycji, co chęci ze strony nauczycieli i władz szkoły. To mogą być nawet proste gry, zabawy plastyczne, wspólne czytanie książek czy gry zespołowe. Wystarczy odrobina inicjatywy, wsparcie i realne zainteresowanie potrzebami dzieci. Wielu rodziców podkreśla: „Nie oczekuję cudów. Chcę, by moje dziecko czuło się ważne i zaopiekowane”. Nie można zapominać jednak o drugiej stronie: nauczycielkach, które mają swoje życie, swoje obowiązki poza pracą. Przerzucanie odpowiedzialności na szkoły i pedagogów nie rozwiązuje problemu, a jedynie uwypukla, jak duże jest wzajemne niezrozumienie obu stron. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Rodzice apelują o wydłużenie pracy świetlic. „Ktoś musi zająć się dzieckiem”
Skasowała 12-latkowi kontrolę rodzicielską. „Nie chcę robić z niego cyfrowego analfabety”
Podjęłam decyzję, która dla wielu rodziców brzmi jak herezja. Zrobiłam to nie z buntu, ale z obserwacji i zwykłej troski o przyszłość mojego dziecka.
Droga Redakcjo! Skasowałam kontrolę rodzicielską w telefonie mojego dziecka. Nie zrobiłam tego impulsywnie. To była decyzja, która dojrzewała we mnie długo, pod wpływem rozmów, obserwacji i codziennych sytuacji. Coraz częściej miałam poczucie, że zamiast uczyć dziecko odpowiedzialności, uczę je obchodzenia zakazów. A to coś zupełnie innego. Kontrola, zamiast rozmowy, zaczęła nas oddalać Na początku kontrola rodzicielska dawała mi spokój. Wiedziałam, ile czasu syn spędza w telefonie, jakie aplikacje ma zablokowane, co „wolno”, a czego „nie wolno”. Tylko że z czasem zauważyłam coś niepokojącego – moje dziecko przestało ze mną rozmawiać o internecie. Zamiast pytać, kombinowało. Zamiast przyznać się, że coś je zaciekawiło lub zaniepokoiło, ukrywało ekran. Złapałam się na tym, że relacja zaczyna przypominać grę w kotka i myszkę. Ja – strażnik. On – sprytny uciekinier. To nie tak miało wyglądać. W moim otoczeniu widzę podobne historie. Koleżanka z pracy chwali się, że jej córka „nie ma dostępu do niczego”, a potem opowiada, że dziecko zna TikToka lepiej niż ona – tylko z telefonu koleżanki. Inna mama jest dumna z blokad, a jej syn ogląda wszystko u sąsiadów. Nie chcę wychować cyfrowego analfabety Świat mojego dziecka będzie światem technologii. Tego nie zmieni żadna aplikacja kontrolująca. Jeśli dziś nie nauczy się poruszać po nim mądrze, to kiedy ma to zrobić? W wieku 18 lat, z dnia na dzień, bez żadnych narzędzi? Widzę dzieci znajomych, które nie potrafią wysłać maila, sprawdzić źródła informacji ani odróżnić reklamy od treści. Za to doskonale wiedzą, jak ukrywać swoje działania przed dorosłymi. Czy o to nam chodziło? Po skasowaniu kontroli rodzicielskiej nie oddałam dziecku telefonu „bez zasad”. Zamiast blokad wprowadziłam rozmowy. O tym, co ogląda. Co go wciąga. Co go niepokoi. O hejcie, manipulacjach, algorytmach. To trudniejsze niż kliknięcie „zablokuj”, ale dużo bardziej uczciwe. Zakazy nie uczą odpowiedzialności, tylko strachu Wiem, że inni rodzice patrzą na mnie z niedowierzaniem. Słyszę, że „robię krzywdę”, że „za wcześnie”, że „się zdziwię”. A ja widzę dziecko, które przychodzi i mówi: „Mamo, trafiłem na coś dziwnego” − zamiast chować telefon pod kołdrą. Nie twierdzę, że kontrola rodzicielska jest zawsze zła. Ale wierzę, że w pewnym wieku staje się protezą zamiast wsparciem. Dwunastolatek to nie maluch. To młody człowiek, który musi uczyć się wyborów – także tych złych, by zrozumieć ich konsekwencje. Nie chcę wychować dziecka, które zna świat tylko zza zakazów. Chcę wychować człowieka, który potrafi w nim funkcjonować. I choć wiem, że to droga trudniejsza i bardziej wymagająca ode mnie, czuję, że to jedyna uczciwa. Asia Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Te dzieci nie mają problemów z nauką. Rodzice pilnują 5 zasad w domu
„Bezmyślność tej matki mnie poraziła”. Scena z Pepco dowodem, że czasem trzeba się wtrącić
Włosy stają dęba, kiedy słyszy się takie historie. Z jednej strony łatwo powiedzieć: „to tylko moment”. Z drugiej – czy naprawdę musimy czekać na tragedię, żeby zrozumieć, że pewnych granic nie wolno przekraczać? Tę historię opowiedziała mi koleżanka. Do dziś nie potrafi o niej zapomnieć.
Moja koleżanka była świadkiem sytuacji w jednym ze sklepów Pepco. Weszła na szybkie zakupy i niemal od progu zauważyła poruszenie przy kasie. Jedna z ekspedientek próbowała uspokoić płaczące niemowlę w nosidełku. Na początku myślała, że to dziecko kogoś z personelu. Szybko okazało się jednak, że pracownica nie ma pojęcia, czyje to dziecko. Podeszła tylko dlatego, że usłyszała płacz. Po chwili pojawiła się matka. Spokojnie podeszła do kasy – jak gdyby nigdy nic – kontynuując zakupy. Nie uprzedziła nikogo, że zostawia dziecko w nosidle przy kasie. Nie zapytała, czy ktoś może mieć je na oku. Po prostu zostawiła nosidełko i ruszyła między regały. „To była tylko chwila” – ale czy to wystarczy? Wiele młodych mam jest dziś zdanych wyłącznie na siebie. Partner w pracy, rodzina daleko, brak wsparcia. Wyjście do sklepu z niemowlęciem bywa logistycznym wyzwaniem, a czasem prawdziwą drogą przez mękę. To fakt, który warto widzieć i rozumieć. Są sytuacje, gdy w małym, osiedlowym sklepie – gdzie sprzedawczyni zna klientkę, lokal jest niewielki, a kontakt wzrokowy z dzieckiem nie znika ani na sekundę – ktoś na chwilę odstawi wózek czy nosidełko tuż przy ladzie. To jednak zupełnie inny kontekst. W dużym sklepie, gdzie alejki zasłaniają widok, a przy kasach przewija się wielu obcych ludzi, pozostawienie niemowlęcia bez poinformowania kogokolwiek wydaje się skrajnie nieodpowiedzialne. Ekspedientka ma swoje obowiązki – obsługuje klientów, odpowiada na pytania, dba o porządek. Nie można oczekiwać, że automatycznie przejmie odpowiedzialność za cudze dziecko. Bo co by było, gdyby w tym czasie musiała odejść od kasy? Gdyby ktoś nieżyczliwy wykorzystał moment nieuwagi? To pytania, które trudno zignorować. Między wiarą w ludzi a zdrowym rozsądkiem Najczęściej po takich historiach słyszymy: „odeszłam tylko na minutę”, „to była chwila”, „nic przecież się nie stało”. I rzeczywiście – tym razem się nie stało. Może właśnie dlatego tak łatwo uznać, że nie ma o czym mówić. A jednak coś w tej opowieści nie daje spokoju. Z jednej strony nie chcę jej oceniać, naprawdę. Są ludzie, którzy głęboko wierzą w dobroć innych. W to, że ktoś pomoże, że zareaguje, że przypilnuje. I dobrze, że taka wiara wciąż istnieje. Świat bez niej byłby jeszcze trudniejszy. Z drugiej strony – odpowiedzialność za dziecko zawsze spoczywa na rodzicu. Nie na przypadkowej sprzedawczyni, nie na innych klientkach, nie na „kimś obok”. Nawet jeśli to tylko chwila. Moja koleżanka do dziś zastanawia się, czy powinna była zareagować ostrzej. Zwrócić uwagę? Wezwać ochronę? A może po prostu – jak większość świadków – uznać, że skoro matka wróciła, sprawa jest zamknięta? Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: „Mąż nazwał mnie nierobem, więc przestałam sprzątać. Po tygodniu nie poznałam mieszkania ani męża”
„Mąż nazwał mnie nierobem, więc przestałam sprzątać. Po tygodniu nie poznałam mieszkania ani męża”
Czuję się kompletnie rozbita i nie wiem już, gdzie szukać zrozumienia. Jestem matką, żoną i kobietą, która przez lata brała na siebie wszystko, bo „tak trzeba”. Aż do dnia, w którym usłyszałam, że jestem nierobem.
Szanowna Redakcjo. To nie była kłótnia o wielkie sprawy. Raczej zwykły wieczór, zmęczenie, nerwy. Mąż powiedział to mimochodem, z ironią w głosie, ale te słowa we mnie utkwiły. „Siedzisz w domu i nawet porządnie nie ogarniesz. Jesteś nierobem”. Serce mi zamarło. Bo jeśli to, co robię codziennie, nie jest pracą, to czym jest? Przestałam sprzątać, żeby w końcu było widać Nazajutrz postanowiłam zrobić coś, czego nigdy wcześniej nie zrobiłam. Przestałam sprzątać. Nie w geście zemsty, ale z potrzeby pokazania, jak wygląda życie bez mojej niewidzialnej pracy. Przestałam zbierać porozrzucane rzeczy, myć naczynia „przy okazji”, ścierać blaty, kiedy nikt nie patrzy. Po kilku dniach mieszkanie zaczęło wyglądać jak po przejściu huraganu. Zabawki na podłodze, kubki na stole, pranie w koszach, okruchy wszędzie. Dla mnie to był widok bolesny, bo porządek zawsze dawał mi poczucie kontroli. Ale wytrwałam. Chciałam, żeby w końcu było widać, ile robię każdego dnia. Bałagan nie z tej ziemi i obrażony mąż Po tygodniu nie poznawałam ani mieszkania, ani własnego męża. Bałagan był nie do opisania, a on chodził obrażony, milczący, zirytowany. Nie sprzątał. Czekał. Jakby nadal zakładał, że w końcu „mi przejdzie”. Kiedy w końcu wybuchł, usłyszałam, że „specjalnie robię syf”, że „przesadzam” i że „tak się nie zachowuje normalna kobieta”. Ani słowa o tym, że może sam mógłby coś zrobić. Ani słowa o przeprosinach za to, co powiedział wcześniej. Stałam w tym bałaganie i czułam się kompletnie niewidzialna. Jakbym sama nie miała żadnej wartości. Jestem matką, nie sprzątaczką bez prawa głosu Najbardziej boli mnie nie sam chaos w mieszkaniu, ale to, co on obnażył. Brak szacunku. Przekonanie, że moja praca jest oczywista, darmowa i niewarta uznania. Że mogę być zmęczona tylko „na niby”. Jestem matką. Zajmuję się dzieckiem, domem, organizacją codzienności. To nie jest siedzenie i nicnierobienie. To praca, która nie ma przerw, urlopów ani podziękowań. A jednak wystarczy jedno słowo, żeby wszystko to zostało zrównane z lenistwem. Szczerze mówiąc, jestem załamana, bo nie wiem, jak trafić do męża. W dodatku na to wszystko patrzy nasze dziecko. Czy dalej powinnam robić wszystko po cichu i zaakceptować swój los? To przecież takie niesprawiedliwe i krzywdzące. Proszę, poradźcie. Agata Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mam troje dzieci i nie pracuję, teściowa nazwała mnie pasożytem. Odpowiedziałam jej tak, że usiadła”
Nauczycielka: „Rodzice zapominają o najważniejszym. Niektórzy czekają przed przedszkolem o 6:45”
Czy rodzice naprawdę umieszczają dzieci tak nisko na liście codziennych priorytetów? Do naszej redakcji napisała nauczycielka przedszkolna z kilkunastoletnim stażem. Prosi o anonimowość, ale pod jej słowami z pewnością podpisałoby się wielu pedagogów.
„Pracuję w przedszkolu ponad 12 lat. Widziałam różne sytuacje, przetrwałam pandemię, ale to, co dzieje się od kilku lat, naprawdę mnie martwi” – zaczyna swój list nauczycielka. Jak pisze, placówka otwiera się o 7:00. Tymczasem niektórzy rodzice przychodzą już o 6:45 i czekają pod wejściem z dzieckiem, często z kubkiem kawy w dłoni i telefonem przy uchu. „Rodzice nerwowo patrzą na zegarek. Jakby te 15 minut mogło zaważyć na ich karierze”. Nauczycielka podkreśla, że rozumie realia – kredyty, wysokie koszty życia, presję w pracy. „Sama jestem matką. Wiem, że nie zawsze da się inaczej. Ale boli mnie, gdy widzę, że dziecko jest ostatnim elementem układanki, który trzeba ‘odhaczyć’ przed wyjściem do biura”. Kariera najpierw – dzieci potem? W liście pojawia się mocne zdanie: „Rodzice coraz częściej zachowują się tak, jakby zapominali, że dzieci są ich odpowiedzialnością, że to oni powinni je wychowywać, wspierać, kochać”. Co ma na myśli? „Dzwonią w środku dnia z pretensjami, że nie ma jeszcze profesjonalnych zdjęć z balu, który odbył się dwa dni wcześniej, ale nie odbierają telefonu, gdy informujemy, że dziecko ma 38,5 stopnia gorączki. Proszą, żeby ‘jakoś dotrzymać do 16’, bo oni mają ważne spotkanie”. Opisuje też sytuacje, gdy dziecko zostaje w przedszkolu do ostatniej minuty zamknięcia – codziennie. „O 16:58 patrzy w okno i pyta, czy mama o nim pamięta. To są pytania, które zostają w głowie”. Nauczycielka zaznacza, że nie chodzi jej o jednorazowe spóźnienia czy trudne tygodnie. „Chodzi o styl życia. O to, że praca stała się ważniejsza niż wspólny obiad, niż spokojne popołudnie, niż rozmowa”. „Dziecko to nie projekt do zarządzania” W swoim liście apeluje o refleksję. „Widzę trzylatki, które spędzają w przedszkolu 9–10 godzin dziennie. A potem słyszę od rodziców: ‘Nie mamy czasu, żeby poczytać, bo padamy ze zmęczenia’. Tylko że dziecko też jest zmęczone”. Pisze wprost: „Dziecko to nie projekt do zarządzania. To nie punkt w kalendarzu między siłownią, zamówieniem pudełek z jedzeniem a callem z klientem”. Jej słowa mogą zaboleć. Bo wielu rodziców naprawdę robi wszystko, żeby zapewnić dzieciom stabilność finansową i dobre warunki. Ale nauczycielka zwraca uwagę na coś innego – na obecność. „Czasem wystarczyłoby 20 minut mniej w pracy i 20 minut więcej na dywanie z klockami. Dzieci nie zapamiętają prezentów. Zapamiętają to, czy ktoś miał dla nich czas”. Ten list to nie oskarżenie, a raczej wołanie o równowagę. Bo choć przedszkole może być wsparciem, nie zastąpi rodzica. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: To powszechna praktyka w przedszkolach podczas posiłków. „Moje dziecko nie jest królikiem doświadczalnym”
Poprosiła babcię, by odebrała wnuczkę z przedszkola. „W telefonie usłyszałam 3 słowa i zamarłam”
Nigdy nie zapomnę tego momentu. Trzy słowa w telefonie sprawiły, że serce stanęło mi w gardle i nie wiedziałam, czy mam krzyczeć, czy płakać.
Szanowna Redakcjo. Piszę do Was, bo wciąż nie mogę otrząsnąć się po tym, co wydarzyło się w zeszły piątek. Poprosiłam moją mamę, by odebrała moją czteroletnią córkę z przedszkola – potrzebowałam zostać dłużej w pracy. Nie spodziewałam się, że w ciągu kilku minut mój spokój zamieni się w panikę. Mama zadzwoniła do mnie około 17 i wtedy w telefonie usłyszałam trzy słowa, które sprawiły, że na moment zabrakło mi tchu: „Odebrałam obce dziecko”. Serce zaczęło mi walić jak oszalałe, a w głowie pojawiły się najgorsze scenariusze. Jak to obce dziecko? Co z moją Tosią? Gdzie jest moja córka? Miałam tysiąc myśli na sekundę. Babcia od razu zaczęła się tłumaczyć, że tamta dziewczynka miała podobne włosy i sukienkę. Powiedziała, że pomyłkę odkryła już przy drzwiach i natychmiast wróciła po moją córkę. To, że skończyło się dobrze, nie zmienia mojego przerażenia – mogło skończyć się inaczej. Nie mogę już w pełni jej zaufać Słyszałam o podobnych historiach w telewizji, ale nigdy nie przypuszczałam, że coś takiego przytrafi się mnie. Od tamtego momentu czuję, że moje zaufanie do mamy zostało nadszarpnięte. Nie mogę już spokojnie powierzyć jej opieki nad dzieckiem, nawet na chwilę. Wiem, że kocha wnuczkę i że to był błąd, ale świadomość, że ktoś bliski mógłby się tak pomylić, przeraża mnie. Może to wiek, może roztargnienie − nie wiem. Wiem tylko, że jedna chwila nieuwagi mogła skończyć się tragedią. Nie chodzi tylko o babcię. To wydarzenie pokazało mi również, że nasze dzieci są zdane na opiekę osób w przedszkolu. Co by się stało, gdyby moją Tosię też zabrał ktoś obcy? Jeśli panie nauczycielki mogą wydać niewłaściwe dziecko obcej osobie – nie są w pełni wiarygodne. Jak mogę ufać, że placówka zawsze rozpozna moje dziecko i zapewni mu bezpieczeństwo, skoro taki błąd był możliwy? Teraz każde wyjście z pracy jest stresujące, a w głowie ciągle pojawia się pytanie: czy ktoś przypadkiem nie zrobi podobnej pomyłki? Oczywiście sprawa została zgłoszona do dyrekcji, ale co się stało, to się nie odstanie. Pomyłka babci – ostrzeżenie dla rodziców Choć babcia natychmiast zareagowała i naprawiła pomyłkę, dla mnie był to moment przełomowy. Uświadomiłam sobie, że nawet osoby najbliższe mogą popełnić błąd, który w ułamku sekundy może zmienić wszystko. Ten incydent nauczył mnie, że nie mogę polegać wyłącznie na zaufaniu i rutynie. Nie chodzi tylko o odbiór z przedszkola, ale wszystkie inne codzienne sprawy: spacer z dzieckiem w zatłoczonym miejscu, przechodzenie przez ulicę, wyjazd na wakacje z babcią... Choć moja mama nadal jest dla nas wsparciem, wiem, że już zawsze będę mieć wątpliwości. Z wyrazami szacunku, Małgorzata Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Mam troje dzieci i nie pracuję, teściowa nazwała mnie pasożytem. Odpowiedziałam jej tak, że usiadła”
Ostatnia wizyta u wnuków mną wstrząsnęła. Postanowiłam – nie dostaną ode mnie ani złotówki
Nie jestem ani złą babcią, ani zimną kobietą bez uczuć. Jestem babcią, która całe życie dawała, pomagała i starała się być oparciem – aż w końcu coś we mnie pękło.
Szanowna Redakcjo. Pojechałam do wnuków z radością. Upiekłam ciasto, wzięłam drobne prezenty, tak jak zawsze. Myślałam, że spędzimy razem spokojny czas, że porozmawiamy, pośmiejemy się, że poczuję, że jestem potrzebna. Zamiast tego wróciłam do domu z uczuciem, którego nie pamiętam od lat – głębokiego wstydu i rozczarowania. Zobaczyłam coś, czego nie da się „odzobaczyć” Już od progu poczułam się jak ktoś obcy. Wnuki nie oderwały wzroku od ekranów, synowa rzuciła tylko krótkie „Dzień dobry”, a syn – jakby był ciągle w biegu – nawet nie zapytał, jak się czuję po podróży. Usiadłam na kanapie i patrzyłam, jak każdy żyje w swoim świecie. Nikt nie zaproponował herbaty. Nikt nie zapytał, czy jestem zmęczona. Najbardziej zabolało mnie jednak coś innego. Sposób, w jaki mówiono do dzieci. Krzyki, rozkazy, nerwy o byle drobiazg. A potem – cisza i telewizor, który miał „załatwić sprawę”. Patrzyłam na wnuki i miałam wrażenie, że są bardziej samotne niż ja. Pieniądze nie leczą braku uwagi Od lat pomagałam im finansowo. Na wakacje, na zajęcia dodatkowe, na „nagłe wydatki”. Robiłam to z serca, wierząc, że dokładam swoją cegiełkę do ich lepszego życia. Podczas tej wizyty zrozumiałam, że moje pieniądze stały się czymś oczywistym. Oczekiwanym. Bez wdzięczności, bez refleksji. Kiedy usłyszałam mimochodem: „Mamo, może dołożysz się jeszcze do nowego laptopa dla młodego?”, poczułam, jakby ktoś mnie uderzył. Nie zapytano, czy mogę. Nie zapytano, czy chcę. Założono, że przecież babcia zawsze pomoże. A ja siedziałam wieczorem sama w pokoju gościnnym i zastanawiałam się, kiedy ostatni raz ktoś zapytał mnie, czego ja potrzebuję. Babcia też ma prawo powiedzieć „dość” Wróciłam do domu i długo nie mogłam zasnąć. Myślałam o tym, jak bardzo pomyliliśmy w naszych rodzinach role. Jak często starsze pokolenie ma tylko dawać, nie oczekując niczego w zamian – nawet szacunku i zwykłej rozmowy. Dlatego podjęłam decyzję. Trudną, bolesną, ale konieczną. Nie dam już ani złotówki, jeśli nie będzie za tym relacji. Jeśli pieniądze mają zastępować obecność, rozmowę i wychowanie – nie chcę w tym uczestniczyć. Nadal kocham moje wnuki. Nadal będę dla nich, gdy będą mnie potrzebować naprawdę. Ale nie chcę już być bankomatem ani cichym dodatkiem do rodzinnych spotkań. Chcę być babcią – z krwi i kości, z uczuciami, granicami i godnością. Wiem, że wiele babć milczy, bo boi się, że straci kontakt z rodziną. Ja też się boję. Ale jeszcze bardziej boję się tego, że dalej będę się zgadzać na bycie niewidzialną. Z wyrazami szacunku, Anna Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Oddawałam wnukom po 500 zł z każdej emerytury. Teraz już wiem, że sama na siebie ukręciłam bat