Składka na prezent dla nauczycielki? W tym roku powiedziałam: stop
To miał być drobny gest, a zamienił się w festiwal presji. I wreszcie zrozumiałam, że już nie chcę w tym brać udziału.
Święta w szkolnych grupach rodziców mają swój osobny klimat. I nie chodzi mi o pierniczki, tylko o tę dziwną mieszankę napięcia, poczucia obowiązku i presji, żeby „wypaść dobrze”. Przez lata wpisywałam się w to bez mrugnięcia okiem. Składki, kosze prezentowe, bony, kartki – wszystko robione w biegu, między jednym deadline’em a drugim. W tym roku – po raz pierwszy – powiedziałam jasno: stop. I, ku mojemu zdziwieniu, poczułam ulgę większą niż po wigilijnym sprzątaniu. Gdzie kończy się wdzięczność, a zaczyna obowiązek? Zawsze wierzyłam, że nauczyciele zasługują na dobre słowo i drobny gest. Przecież spędzają z naszymi dziećmi mnóstwo czasu, często widząc ich emocje, których my w domu nawet nie zauważamy. Ale to, co dzieje się w ostatnich latach w klasowych grupach, dawno przekroczyło granicę zwykłej wdzięczności. W pewnym momencie „zrzutka na kwiatek” zamieniła się w profesjonalny kosz prezentowy, którego nie powstydziłaby się korporacja nagradzająca pracowników. Słoje z herbatą, świeczki, bony do spa, ręcznie robione mydła, personalizowane kubki, kartki drukowane na kredowym papierze. A do tego presja: „dorzuć choć 30 zł, przecież to nic”. Dla wielu rodzin – szczególnie przed świętami – to jednak nie jest „nic”. Ten jeden wieczór, kiedy pękłam Pamiętam dokładnie, jak siedziałam przy stole, patrząc na kolejną wiadomość w grupie. „Do północy proszę o potwierdzenie składki”. Obok stała lista rzeczy już kupionych. Kosz kosztował więcej niż prezent, jaki kupuję czasem własnym bliskim. I nagle poczułam bunt. Nie wobec nauczycielki, którą naprawdę bardzo lubię. Wobec systemu oczekiwań, który sami sobie zbudowaliśmy. Pomyślałam: czy naprawdę w tym wszystkim chodzi jeszcze o dzieci, o relację, o świąteczny gest? Czy może bardziej o to, żeby nikt nie poczuł się „tym rodzicem, który nie dał”? I pierwszy raz od lat napisałam: „Dziękuję, ale w tym roku rezygnuję”. Reakcje? Różne. Ale potrzebne Była chwila ciszy. A potem – co mnie zaskoczyło – prywatne wiadomości od innych mam. „Dzięki, że to napisałaś. Też się duszę w tych składkach, ale bałam się odezwać”. „Może zróbmy coś symbolicznego, ręcznie, od dzieci?”. „Mam wrażenie, że zapomnieliśmy, o co w tym chodzi”. Niektórzy oczywiście zareagowali zdziwieniem. A jedna osoba napisała: „To jednak głupio tak nic nie dać”. Ale to było dla mnie ważne: zobaczyć, jak różne mamy do tego podejście — i jak bardzo brakuje nam zgody na zwykłą normalność. Dlaczego mówimy „stop” dopiero wtedy, gdy jesteśmy wyczerpane? Może dlatego, że przez lata uczono nas bycia „dobrą mamą” i „dobrą uczennicą życia”. A dobra mama nie robi problemów. Dobra mama płaci składki. Dobra mama nie wychyla się, żeby klasie było miło. Tylko że bycie dobrą mamą wcale nie polega na tym, żeby dokładać sobie presji. Czasem bycie dobrą mamą to powiedzieć „stop”, zanim coś stanie się za ciężkie. I pokazać dziecku, że granice są czymś normalnym – także finansowe. Co dałam nauczycielce zamiast prezentu? Dałam jej kilka zdań. Kilka prostych, szczerych słów wdzięczności, które napisałam od siebie, nie z generatora kartek. Takich, które naprawdę czułam. I wiesz co? Odpisała mi, że to najpiękniejsza rzecz, jaką dostała w tym roku. Bo wreszcie poczuła, że ktoś widzi ją, a nie tylko „oczekiwania klasowej tradycji”. I pomyślałam, że może właśnie o to w tym chodzi. Nie o to, żeby było „najładniej”. Tylko żeby było prawdziwie. W tym roku powiedziałam „stop” składkom. I paradoksalnie – pierwszy raz od dawna poczułam, że naprawdę jestem w świątecznym nastroju. Jeśli też tak czujesz: nie jesteś sama. Możemy robić święta po swojemu – nawet te szkolne. Zobacz także: Ten 1 świąteczny zwyczaj z PRL powinien powrócić. „Dziś dzieci tego nie umieją”
Ten 1 świąteczny zwyczaj z PRL powinien powrócić. „Dziś dzieci tego nie umieją”
Do naszej redakcji napisała mama, która z nostalgią wróciła do świąt swojego dzieciństwa. Zaskoczyła prostym pytaniem: dlaczego dzieci już nie potrafią robić ozdób, które kiedyś były sercem grudniowych przygotowań?
Gdy czytam list pani Marii, mam poczucie, że zaglądam do świata, w którym grudzień wyglądał zupełnie inaczej niż teraz. Autorka wspomina, że w jej domu tworzenie ozdób było nie tylko zwyczajem, ale obowiązkowym, radosnym rytuałem. „Wystarczyła bibuła, klej i trochę wyobraźni” – wspomnienia z PRL, które pachną dawnymi świętami „Na stole lądowała bibuła, wykałaczki, stare gazety, papiery ozdobne z zimowymi scenkami i klej. Mama podawała nam szablony na łańcuchy, a ja z siostrą wycinałam do późnego wieczora” – pisze. W PRL nie było sklepów pełnych gotowych dekoracji, więc dzieci same budowały atmosferę świąt. Każdy łańcuch, każda gwiazdka, nawet te przekrzywione i nierówne, miały wartość większą niż niejeden współczesny zestaw z drogerii. W jej liście powtarza się to samo zdanie: „To była frajda, której dzisiejsze dzieci już nie znają”. Dlaczego ten zwyczaj zniknął? „Dziś wszystko się kupuje” Pani Maria zauważa, że obecne pokolenie dzieci nie tylko nie robi ozdób – ono nie potrafi ich zrobić. „Dałam mojemu synowi nożyczki i kolorowy papier. Popatrzył na mnie, jakbym chciała mu zadać karę. Mówi: mamo, kupmy gotowe” – relacjonuje w liście. Winą nie obarcza jednak samych dzieci. To my, dorośli, zabiegani, kupujący „na szybko” i ceniący wygodę, odebraliśmy im przestrzeń na te twórcze, lekko chaotyczne, ale rozwijające zajęcia. Kiedyś łańcuch z papieru nie był tylko ozdobą – był efektem pracy małych rąk, pierwszą lekcją cierpliwości, skupienia i kreatywności. Dziś wszystko jest dostępne od ręki, błyszczące, gotowe. Ale czy naprawdę piękniejsze? Bożonarodzeniowy zwyczaj z PRL, który powinien wrócić Autorka listu apeluje, żebyśmy choć raz w roku zwolnili i pozwolili dzieciom pobrudzić stół klejem. „Może ich pierwsza gwiazdka będzie krzywa, a pierwszy łańcuch za krótki, ale przynajmniej zrobią go same” – pisze. To prosta myśl, a jednak uderza w samo sedno współczesnego rodzicielstwa. Ręczne tworzenie ozdób to nie kaprys minionej epoki, lecz szansa na rozmowę, wspólne przeżycia, śmiech i dumę z własnej pracy. Zwyczaj z PRL nie musi zostać w muzeum – może wrócić do naszych domów, jeśli tylko damy mu miejsce. Bo, jak podsumowuje pani Maria, „w tamtych prostych ozdobach było więcej serca niż w całej galerii gotowych dekoracji”. Zobacz też: Afera o szkolne jasełka. „Dlaczego na Maryję zawsze wybierają klasową prymuskę?”
1 rzecz, której nie życzę sobie pod choinką. „Dałam dziadkom kategoryczny zakaz”
Mama dwójki dzieci napisała do naszej redakcji list z historią, która w te święta będzie pewnie problemem wielu rodziców. Choć kobieta kocha rodzinne święta, jedna rzecz potrafi popsuć całą magię – prezenty w formie słodyczy.
Autorka listu przyznała, że długo zastanawiała się, czy odezwać się do nas przed świętami. Zrobiła to po kolejnej rozmowie z teściami, którzy – jak twierdzi – „mają dobre serce, ale zupełnie inne podejście do zdrowia dzieci”. „Nie chcę kolejnych kilogramów cukru w domu” Pani Dorota napisała do nas wprost: „W tym roku dałam dziadkom kategoryczny zakaz kupowania słodyczy pod choinkę. Nie chcę kolejnych kilogramów cukru w domu, naprawdę tego nie potrzebujemy”. Mama wspomina, że problem ciągnie się od lat. Dziadkowie zawsze uważali, że „trochę cukru nikomu nie zaszkodzi”, a bożonarodzeniowe prezenty obowiązkowo zawierały czekoladowe mikołaje, cukierki i całe torby przekąsek. „Nie zliczę, ile razy tłumaczyłam, że dzieci po słodyczach źle śpią, są rozdrażnione. A ja później muszę wszystko prostować” – dodaje. „Nie chcę być złą matką, tylko konsekwentną” W liście mama podkreśla, że nie chodzi o bycie restrykcyjną, lecz o zdrowy rozsądek. Święta i tak obfitują w słodkości, a dodatkowe zapasy od dziadków stają się poważnym problemem. „Zawsze kończy się tak samo – dzieci są zachwycone, ale ja wiem, że będą płakały po nocach z bólu brzucha. Ktoś powie, że przesadzam, ale to ja muszę później reagować, uspokajać, tłumaczyć”. Pisze też o trudnej roli rodzica, który musi stawiać granice. Nieraz czuła się niezrozumiana. „Słyszałam, że odbieram dzieciom dzieciństwo, że przesadzam. Nie chcę być złą matką, tylko konsekwentną. Tyle”. W tym roku powiedziała jasno: prezenty tak, słodycze – nie. Reakcja? Milczenie i urażone miny. Jednak mama jest przekonana, że postąpiła słusznie. „Chcę prezentów, które coś wnoszą” Na koniec listu padają słowa, które mocno dają do myślenia: „Niech dzieci dostaną książkę, grę, kredki, cokolwiek. Coś, co zostanie z nimi na dłużej niż czekoladowy Mikołaj. To jedyna rzecz, której naprawdę nie życzę sobie pod choinką. Skończmy z tradycją uszczęśliwiania dzieci cukrem”. Autorka liczy, że swoimi słowami doda odwagi innym rodzicom. Bo – jak pisze: „Granice są po to, żeby ich pilnować, nawet jeśli komuś się nie podobają”. Jej historia pokazuje, że decyzje rodzicielskie bywają trudne, ale warto je podejmować świadomie. Święta to czas radości, ale też szansa, żeby tworzyć zdrowe nawyki, które zostaną z dziećmi na lata. Zobacz też: Dla kogo są wystawiane jasełka o 15? „Rodzice pracują, gdyby ktoś zapomniał”
Afera o szkolne jasełka. „Dlaczego na Maryję zawsze wybierają klasową prymuskę?”
W naszej skrzynce redakcyjnej wylądował list mamy, która od lat obserwuje ten sam szkolny schemat. Jej zdaniem jasełka w podstawówce zamieniły się w konkurs popularności, a nie okazję do wspólnego przeżywania tradycji.
Co roku w polskich szkołach rusza ten sam scenariusz: wybór obsady do jasełek. Dla jednych dzieci to drobiazg, dla innych – wydarzenie sezonu. W liście do redakcji pani Karolina ujmuje to dosadnie: „U nas w klasie Maryję gra zawsze ta sama dziewczynka. I nie dlatego, że jest wyjątkowo zdolna, tylko dlatego, że jest ulubienicą wychowawczyni”. „Moja córka marzyła o roli Maryi, ale nawet nie została zapytana” Czytając kolejne akapity listu, czułam narastającą frustrację autorki. Opisała, że jej córka przygotowywała się od miesiąca, ćwiczyła tekst, nawet w domu przymierzała niebieską chustę. „Marzyła, że w tym roku to będzie jej moment. A potem kolejny raz usłyszała: ‘Może w przyszłym roku’” – napisała. Z listu wynika, że problem nie dotyczy tylko jednej klasy. Mamy z całej szkoły wymieniają się między sobą podobnymi doświadczeniami, a jasełka – zamiast pięknym, wspólnym przeżyciem – stają się polem rozczarowań. Nauczyciele wolą „pewniaków”? Rodzice mają swoje zdanie Autorka listu podkreśla, że rozumie obawy pedagogów: „Wiem, że nauczyciele wolą dzieci, które się nie zestresują, nie zapomną tekstu i nie uciekną ze sceny. Ale jak moje dziecko ma nabrać pewności siebie, skoro nikt nie daje mu szansy?”. Ten fragment szczególnie zapadł mi w pamięć, bo pokazuje sedno problemu. Wybieranie „sprawdzonych” uczniów sprawia, że szanse na rozwój dostają zawsze ci sami, podczas gdy inni stoją w cieniu. W długiej perspektywie buduje to poczucie niesprawiedliwości, a w niektórych przypadkach – zwykłe szkolne kompleksy. Coraz częściej podobne głosy pojawiają się w rozmowach z psychologami dziecięcymi. Eksperci przypominają, że występy świąteczne nie powinny być konkursem na perfekcyjność, tylko bezpieczną przestrzenią do wyrażania siebie. „Nie chcę wojny z wychowawczynią, chcę zmian dla wszystkich dzieci” List kończy się refleksją, która mogłaby być apelem wielu rodziców: „Nie proszę, żeby Maryją była akurat moja córka. Proszę, żeby ktoś w końcu pomyślał o tych dzieciach, które nigdy nie dostają żadnej roli. Jasełka mają być dla wszystkich”. Pani Karolina dodaje, że nie zamierza wszczynać awantury w klasie. Chce jedynie rozmowy – spokojnej i konstruktywnej. I tu, jako redakcja parentingowa, w pełni ją popieramy. Warto rozmawiać o tym, jak szkoła może wspierać różnorodne talenty i jak niewielkie zmiany organizacyjne mogą sprawić, że każde dziecko poczuje się ważne. Afera o szkolne jasełka może być okazją do czegoś dobrego: do zrozumienia, że dzieciństwo to nie ranking, tylko droga, na której każde dziecko zasługuje na chwilę w świetle reflektorów. Zobacz też: Te dzieci są najbystrzejsze. Ich rodzice przestrzegają 3 domowych zasad
Ten świąteczny zwyczaj z PRL przyprawiał o ciarki. „Nie zrobiłabym tego swoim dzieciom”
W liście do naszej redakcji czytelniczka wróciła pamięcią do grudniowych przygotowań z czasów PRL. Przyznała, że jeden rodzinny rytuał, choć wtedy zupełnie naturalny, dziś wywołuje u niej dreszcze.
Do redakcji przyszedł list, który natychmiast przeniósł nas w realia sprzed kilkudziesięciu lat. Autorka – pani Ewa, dziś mama dwóch nastolatków – opisała scenę, która dla wielu polskich rodzin była tradycją, a dla niej stała się jednym z najbardziej niepokojących wspomnień. „Ten karp wręcz nas hipnotyzował” – wspomnienie z dzieciństwa „Wchodziłam rano do łazienki i pierwsze, co widziałam, to wielkie ciemne oczy karpia. Pływał tam jak gość, który przypadkiem wprowadził się do naszego mieszkania” – napisała. Pani Ewa podkreśliła, że jako dziecko nie rozumiała, skąd ten rytuał i dlaczego akurat w dni poprzedzające wigilię ktoś urządza rybie „sanatorium” w wannie. Rodzice tłumaczyli, że tak robią wszyscy, a świeżość ryby jest najważniejsza. „Mama mówiła: Ewuś, tak musi być. A ja wolałam wtedy nie zadawać kolejnych pytań” – przyznała. Świąteczna codzienność, która dziś budzi niepokój Karp był nie tylko elementem wigilijnego stołu, ale też nieodłączną częścią grudniowego krajobrazu mieszkań z wielkiej płyty. W wielu domach dzieci przywiązywały się do ryby, nieświadome, jaki będzie jej dalszy los. Autorka listu wspomina, że traktowała karpia jak chwilowego pupila. „Karmiłam go okruszkami i wymyślałam mu imiona. Najdłużej trzymało się jedno – Bąbel” – czytamy. Kiedy przychodził dzień ubierania choinki, pojawiała się napięta atmosfera. Pani Ewa zdradziła, że wtedy zawsze coś wisiało w powietrzu. „Mama zaczynała krzątać się szybciej niż zwykle, a tata milczał. Wiedziałam, że to już czas, chociaż bardzo nie chciałam tego wiedzieć”. Ten moment, choć wpisany w ówczesną tradycję, został z nią do dziś. Przyznaje, że zrozumiała go dopiero jako dorosła osoba, ale emocjonalny ślad pozostał. „Nie zrobiłabym tego swoim dzieciom” – zmiana pokoleniowa W swoim liście pani Ewa podkreśliła, że dziś sama nie potrafiłaby powtórzyć tej praktyki. „Moje dzieci nigdy nie zobaczyły karpia w wannie i nigdy nie zobaczą. Dla mnie święta to spokój, nie strach przed tym, co wydarzy się jutro”. Jej wyznanie pokazuje, jak zmieniają się rodzinne zwyczaje – nawet te, które przez lata były powszechne. Świąteczny karp wciąż pozostaje symbolem polskiej wigilii, ale coraz częściej trafia do domów już w postaci gotowej do przyrządzenia. Historia pani Ewy to nie tylko nostalgiczna podróż do czasów PRL, ale też przypomnienie, że tradycje mają prawo się zmieniać. Zwłaszcza wtedy, gdy kolejne pokolenia patrzą na nie z zupełnie innej perspektywy. Zobacz też: Rodzicom trudno dogodzić. Matka: „W Wigilię przedszkola powinny dyżurować od 7 do 14”
To pokolenie wyginie. Scena z jesiennym liściem podbiła internet
Jedna drobna sytuacja z życia codziennego potrafi powiedzieć o nas więcej niż długie analizy socjologów. Właśnie taki moment, pozornie śmieszny i niewinny, został uchwycony na instagramowej rolce. Ta scenka mówi wiele o współczesnych młodych ludziach.
Kiedy pierwszy raz zobaczyłam rolkę azra_coffeeholic, parsknęłam śmiechem. W tej krótkiej scenie jest cała prawda o tym, jak różnie ogarniamy świat w zależności od tego, kiedy się urodziliśmy. Dziewczyna z pokolenia Z ma sprzątnąć jeden, samotny jesienny liść, który utknął pomiędzy kamyczkami. Niby nic. Tyle że to „niby nic” zamienia się w mały spektakl bezradności, kreatywności i, nie oszukujmy się, lekkiego absurdu. Najpierw jest próba zmiecenia liścia szczotką. Szczotka szura po kamyczkach, liść tkwi jak zaczarowany, po prostu wciśnięty w szczeliny. Potem pojawia się dmuchawa. Dziewczyna odpala ją z miną, jakby właśnie wyciągała ciężką artylerię. Strumień powietrza huczy, kamyczki lekko drżą, a liść dalej ani myśli się ruszyć. I tu wchodzi finał, który wyjaśnia, dlaczego internet to kocha. Dziewczyna patrzy na liść przez chwilę, po czym stwierdza, że najlepszym rozwiązaniem będzie… przysypać go kamyczkami. Zakryć problem, żeby zniknął z pola widzenia. Nie sprzątnąć, tylko schować. A obok stoi kobieta z pokolenia millenialsów. Przygląda się temu z niedowierzaniem. I w tym jednym spojrzeniu jest cały komentarz. Ja znam to spojrzenie. Sama je mam, gdy widzę podobne sceny. Z jednej strony chce mi się śmiać, z drugiej nagle myślę, że wcale nie chodzi o liść. Pokolenie Z a proste domowe sprawy. Internet pęka ze śmiechu Na Instagramie i TikToku takie sytuacje robią furorę, bo są krótkie, czytelne i trafiają w czuły punkt. Wszyscy kochamy mikrodramaty z życia. Ten liść stał się symbolem domowych, ale też zawodowych obowiązków, które dla jednych są oczywiste, a dla innych wyglądają jak zadanie z innej planety. Nie mam potrzeby krytykowania pokolenia Z. Serio. Widzę raczej, że młodzi często mają inne narzędzia i inne odruchy. My, millenialsi, wychowaliśmy się w świecie, gdzie trzeba było kombinować inaczej. Jeśli liść utknął, to brało się go palcami, podważało patykiem, w ostateczności wyciągało czymkolwiek, co akurat było pod ręką. Umysł szedł w stronę „Jak to rozwiązać?”. A tu widać inny trend: „Jak sprawić, żeby problem nie przeszkadzał?”. To może być zabawne, ale jest też zaskakująco współczesne. Scena z liściem na tarasie. Śmieszny filmik, który dużo o nas mówi To, co mnie w tej rolce uderza najmocniej, to nie sama bezradność wobec liścia. Tylko tempo eskalacji. Szczotka nie działa, więc od razu dmuchawa. Małe narzędzie nie dało rady, to trzeba większego. Brzmi znajomo, prawda? Żyjemy w czasach, gdzie szybkie rozwiązania są na wyciągnięcie ręki, a jak nie wychodzi, to klikamy, dokupujemy, podkręcamy moc. I często wszyscy tak robimy, niezależnie od metryki. A potem jest ten genialny zwrot z kamyczkami. Zamiatanie problemu pod dywan. Śmiejemy się, bo to dosłowne przedstawienie mechanizmu, który znamy z dorosłego życia. Nie da się ogarnąć czegoś od razu, to przykryjmy, odłóżmy, udajmy, że nie ma tematu. W skali liścia to urocze. W skali codzienności bywa niebezpiecznie prawdziwe. Dlatego ta rolka jest tak nośna. Każdy widzi w niej coś swojego. Dlaczego millennialsów to bawi i trochę przeraża? W komentarzach pod rolką przewija się myśl, którą można zawrzeć w krótkich słowach: „To pokolenie wyginie”. Myślę, że to jednak przesada. Taka internetowa hiperbola, którą rzuca się dla żartu. Ale rozumiem emocje, które za tym stoją. Millenialsi patrzą na młodszych i czasem czują, że te podstawowe, manualne umiejętności życia gdzieś się rozmyły. Że za dużo rzeczy robi się aplikacją, usługą, automatem. Że nie ma w ciele pamięci prostych czynności. Tylko że z drugiej strony pokolenie Z ma umiejętności, o których my w ich wieku nie mieliśmy pojęcia. Oni potrafią ogarnąć świat cyfrowy tak, jak my ogarnialiśmy trzepak i osiedlowy sklep. Każda generacja ma swoje „liście na tarasie”, z którymi walczy w charakterystyczny dla siebie sposób. Gdybym miała podsumować tę rolkę jednym zdaniem, powiedziałabym: to nie jest film o lenistwie, tylko o różnicy w nawykach, priorytetach i sposobach rozwiązywania problemów. I właśnie to sprawia, że chce się ją oglądać w kółko. Śmiejemy się, bo to śmieszne. Zatrzymujemy, bo to nasze. A potem idziemy na taras, patrzymy na pierwszy lepszy liść i myślimy, jak my byśmy to zrobili. I że to typowe właśnie dla naszego pokolenia. Zobacz też: Te dzieci rozwijają się najlepiej i rosną bezpiecznie. Ich rodzice wprowadzili 5 domowych zasad
Religia w szkołach przejdzie rewolucję. „Lekcje dla wszystkich, także niewierzących”
Konferencja Episkopatu Polski ujawnia nową podstawę programową nauczania religii. Dokument wprowadza fundamentalne zmiany – rezygnuje z obowiązku kształtowania wiary, otwiera lekcje religii na wszystkich uczniów i łączy szkołę z parafią.
Konferencja Episkopatu Polski oficjalnie zaprezentowała nową podstawę programową dla nauczania religii. Dokument był przygotowywany przez kilka lat i jest częścią szeroko zakrojonego projektu. Nowa podstawa programowa religii to efekt kilkuletnich prac Episkopatu Nowa podstawa programowa ma dostosować nauczanie religii do współczesnych wyzwań edukacyjnych i społecznych. Według przedstawicieli Episkopatu nowe wytyczne mają ujednolicić i uaktualnić formację religijną młodych ludzi w Polsce. Zmiany w treściach: pięć głównych bloków tematycznych Nowa podstawa programowa wprowadza pięć bloków tematycznych, które mają odpowiadać na aktualne pytania i potrzeby uczniów: Pytania młodych o Boga i o świat Wiara i życie Kościoła Miejsce młodego człowieka w społeczeństwie Chrześcijaństwo w historii i kulturze Święta i tradycje katolickie Zmiana ma dopasować treści do realiów życia młodych ludzi, ich pytań i wątpliwości oraz szerszego kontekstu kulturowego, w jakim funkcjonują. Religia jako praktyczna wiedza i narzędzie wychowawcze Według twórców nowego programu religia w szkołach nie powinna być jedynie przekazywaniem informacji. Dokument podkreśla znaczenie kształcenia umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy religijnej. Uczniowie mają być przygotowani do podejmowania świadomych decyzji, zrozumienia wartości oraz duchowego wymiaru życia codziennego. Edukacja religijna ma wspierać ich rozwój osobisty i moralny. Koniec z narzucaniem wiary. Religia ma być otwarta na wszystkich uczniów Nowa podstawa programowa religii odchodzi od obowiązku kształtowania konkretnych postaw religijnych. Lekcje nie będą już wymagały od nauczycieli formowania ekspresji wiary ani promowania praktyk religijnych. Zajęcia mają być dostępne dla wszystkich uczniów, w tym także dla niekatolików, którzy chcą poznać podstawy religii rzymskokatolickiej. Program ma charakter inkluzywny, z naciskiem na zasadę podmiotowości ucznia. Episkopat podkreśla: to nie reakcja na decyzje MEN Podczas prezentacji dokumentu bp Wojciech Osial jednoznacznie stwierdził, że wbrew krążącym opiniom nowa podstawa programowa religii nie jest odpowiedzią na zmiany wprowadzone przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Episkopat zaznaczył, że prace nad dokumentem trwały wiele lat i mają dostosować edukację religijną do zmieniającego się świata. Źródło: Gazeta Prawna Zobacz też: Te dzieci rozwijają się najlepiej i rosną bezpiecznie. Ich rodzice wprowadzili 5 domowych zasad
Niektórzy rodzice już dostali bon edukacyjny po 500 zł na dziecko. Potrzebny 1 wniosek
Samorząd wypłaci 500 zł na każde dziecko uczące się w podstawówce. Program bonów edukacyjnych wraca w 2026 roku, a zasady przyznawania świadczenia pozostają zaskakująco proste.
Bon edukacyjny Wadowice to unikatowy program wsparcia finansowego dla rodzin z dziećmi uczęszczającymi do szkół podstawowych. Gmina Wadowice, jako jedyny samorząd w Polsce, od kilku lat realizuje wypłatę jednorazowego świadczenia w wysokości 500 zł na każde dziecko. Środki te można przeznaczyć na dowolne zajęcia pozalekcyjne – bez konieczności dokumentowania wydatków. Na czym polega bon edukacyjny w Wadowicach? Wypłaty nie są opodatkowane, a urząd miejski nie wymaga żadnej formy rozliczenia. Co więcej, pieniądze trafiają do jednego z rodziców posiadającego pełne prawa rodzicielskie, który jako pierwszy złoży wniosek. Program cieszy się ogromnym zainteresowaniem i w 2026 roku będzie kontynuowany. Ile wyniesie pomoc w 2026 roku i kto ją otrzyma? W projekcie budżetu gminy Wadowice na 2026 rok zaplanowano środki w wysokości około 1,5 mln zł na kontynuację bonu edukacyjnego. Rzeczniczka magistratu Małgorzata Targosz-Storch poinformowała, że radni zajmą się odpowiednią uchwałą podczas najbliższej sesji. Pomoc wyniesie ponownie 500 zł na dziecko. Świadczenie będzie przysługiwało jednemu z rodziców dziecka uczącego się w szkole podstawowej na terenie gminy Wadowice. Warunkiem jest posiadanie pełnych praw rodzicielskich i zamieszkanie w gminie. Wnioski będzie można składać indywidualnie, a decydujące znaczenie będzie miał czas ich złożenia – pomoc otrzyma ten rodzic, który pierwszy dopełni formalności. Kiedy i jak można złożyć wniosek o bon edukacyjny? Szczegóły dotyczące terminów naboru wniosków na 2026 rok nie zostały jeszcze ogłoszone. W poprzednich latach procedura odbywała się jesienią, a wypłaty świadczeń następowały jeszcze w tym samym roku. Wniosek o bon edukacyjny należy złożyć osobiście, zgodnie z wytycznymi urzędu miasta Wadowice. Kluczowe jest, aby zrobić to jako pierwszy spośród rodziców danego dziecka. Należy pamiętać, że świadczenie przysługuje tylko jednemu z opiekunów. Kto skorzystał ze świadczenia w 2025 roku? Tegoroczna edycja programu, czyli już czwarta z kolei, zakończyła się sukcesem. Jak poinformował burmistrz Wadowic Bartosz Kaliński, w 2025 roku z bonu edukacyjnego skorzystało 2793 uczniów szkół podstawowych. Do rodzin trafiło blisko 1,4 mln zł. Rodzice chętnie przeznaczali środki na rozwój pasji dzieci i udział w zajęciach pozalekcyjnych – od sportu po muzykę i języki obce. Dużym atutem programu okazał się brak konieczności dokumentowania wydatków, co uprościło całą procedurę. Dlaczego Wadowice są jedynym samorządem z takim programem Jak zaznaczył burmistrz Bartosz Kaliński, Wadowice to jedyny samorząd w Polsce, który wypłaca bon edukacyjny w takiej formie. Świadczenie jest w pełni finansowane z budżetu gminy, co świadczy o wysokim priorytecie, jaki lokalne władze nadają edukacji i rozwojowi dzieci. Brak analogicznych rozwiązań w innych gminach pokazuje wyjątkowość inicjatywy. Program łączy prostotę z efektywnością, umożliwiając rodzinom realne wsparcie bez biurokratycznych przeszkód. Źródło: portalsamorzadowy.pl Zobacz także: Te dzieci osiągną sukces w przyszłości. Rodzice codziennie pozwalają im ćwiczyć 1 rzecz
Ta bajka z przesłaniem to grudniowy hit na Netflix. Bez niej nie ma prawdziwych świąt
Są filmy, które wpadają do grudniowego kalendarza tak naturalnie jak zapach pomarańczy do kuchni. Ten tytuł oczarował mnie dokładnie tak samo, tylko dużo szybciej, niż się spodziewałam.
Kiedy wchodzę na Netflix w grudniu, mam wrażenie, że platforma zamienia się w wielki jarmark świątecznych historii. Są komedie romantyczne, są familijne przytulasy, są grzeczne bajki dla najmłodszych. A jednak co roku trafia się jedna opowieść, która nie tyle błyszczy ozdobami, ile zostaje pod powiekami na długo po seansie. Dla mnie od zeszłego sezonu takim pewniakiem są „Tamte święta” („That Christmas”) – animacja Richarda Curtisa, która wjechała na Netflix w zeszłym roku i błyskawicznie zaczęła robić zamieszanie w domowych rankingach. Znam styl Curtisa od lat. To on dawał nam historie, do których wraca się jak do ulubionego swetra: miękkie, ludzkie, trochę zabawne, trochę bolesne. Tu robi coś podobnego, tylko w wersji animowanej i o ton bardziej rodzinnej. Scenariusz napisał razem z Peterem Souterem, rozwijając swoje książki dla dzieci, zilustrowane przez Rebeccę Cobb. I wiecie co, to naprawdę działa. „Tamte święta” na Netflix. O czym jest ta animacja? Akcja toczy się w nadmorskim Wellington-on-Sea. Miasteczko wygląda jak z pocztówki, ale nie ma w nim plastikowej idealności. Nadchodzi śnieżyca stulecia i wywraca przygotowania do świąt w dosłownym sensie. Zostajemy wrzuceni w kilka równoległych historii: są dzieciaki, które chcą „zwyczajnych świąt”, są rodzice próbujący posklejać życie po rozwodach, jest chłopiec, który przeprowadził się do nowego miejsca i nie bardzo wie, gdzie w tym wszystkim ma się podziać jego tęsknota. To układanka z wielu perspektyw, którą ogląda się z dużą przyjemnością, bo tempo jest świetnie ustawione. Nie ma tu dłużyzn ani moralizowania. Jest humor, są drobne świąteczne absurdy, jest też ten typ wzruszenia, który pojawia się znienacka, kiedy w najmniej spodziewanym momencie ktoś mówi albo robi coś ważnego. Bajka świąteczna z przesłaniem, które trafia do dorosłych Najbardziej lubię w „Tamtych świętach” to, że nie udają świata bez rys. Curtis ma talent do opowiadania o świętach jako o czasie, który intensyfikuje emocje. Jeśli ktoś ma w sobie radość, dostaje jej więcej. Jeśli ktoś wchodzi w grudzień z poczuciem pustki, ta pustka potrafi wybrzmieć głośniej. Film pokazuje to delikatnie, ale wyraźnie. W pewnym momencie złapałam się na tym, że patrzę na bohaterów jak na sąsiadów. Nie są papierowi. Jedni coś ukrywają pod uśmiechem, inni bronią się przed bliskością, ktoś udaje, że wszystko ogarnia, choć w środku ma chaos. I nagle ta animacja przestaje być tylko opowieścią dla dzieci. Staje się krótkim przypomnieniem dla nas wszystkich, że święta nie muszą być „jak z reklamy”, żeby były prawdziwe. Nie będę zdradzała zbyt wiele, ale powiem tyle: ten film daje przestrzeń na wzruszenie bez szantażu emocjonalnego. Pokazuje rodzinę w wersji nieidealnej, a przez to bardzo znajomej. Dla wielu widzów to właśnie ten realizm jest siłą, choć pojawiały się głosy, że część wątków bywa mocna, zwłaszcza dla dzieci w podobnych sytuacjach życiowych. Dla mnie to raczej dowód, że twórcy potraktowali widza serio. View oEmbed on the source website Dlaczego wracam do „Tamtych świąt”? Jest jeszcze jedna rzecz, która sprawia, że ten tytuł od razu wskoczył mi na listę „do powtórki w każdy grudzień”. Po seansie zostaje bardzo ciepłe uczucie, takie niewymuszone. Nie chodzi o to, że wszystko nagle staje się różowe. Bardziej o to, że nawet jeśli święta są pokrzywione przez życie, nadal mogą być dobre, bo liczą się ludzie, a nie perfekcyjny plan. No i technicznie to perełka: animacja jest śliczna, pełna drobnych obserwacji, a głosy aktorów (Brian Cox jako Mikołaj, Fiona Shaw, Jodie Whittaker, Bill Nighy i reszta obsady) robią ogromną robotę. Muzyka Johna Powella prowadzi emocje tak, jak powinna, a piosenka „Under the Tree” dopina klimat. Jeśli więc szukacie bajki, która nadaje się i na rodzinny wieczór, i na solo seans pod kocem, to naprawdę warto dać „Tamtym świętom” szansę. Ja wracam do nich nie dlatego, że to „ładna” historia. Wracam, bo przypomina mi, po co w ogóle są te wszystkie światełka. Zobacz też: Dla kogo są wystawiane jasełka o 15? „Rodzice pracują, gdyby ktoś zapomniał”
Nowa ocena w szkołach i wielka zmiana dla uczniów. MEN chce włączyć rodziców w ocenianie
Polskie szkoły czeka rewolucja. Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje wprowadzenie nowego rodzaju oceny. Ocena funkcjonalna – bo o niej mowa – wejdzie do szkół już od kwietnia 2026 roku. Rodzice, nauczyciele i specjaliści będą wspólnie analizować potrzeby ucznia.
Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiedziało wprowadzenie nowego sposobu oceniania uczniów. Chodzi o tzw. ocenę funkcjonalną, która ma wspierać proces dydaktyczno-wychowawczy i realizację edukacji włączającej. Ministerstwo Edukacji Narodowej szykuje wielką zmianę w ocenianiu Zmiana ma dostosować metody oceniania do indywidualnych potrzeb uczniów, szczególnie tych z niepełnosprawnościami lub trudnościami rozwojowymi. Nowa ocena funkcjonalna nie zastąpi dotychczasowych ocen szkolnych. Będzie pełnić funkcję uzupełniającą i nie wpłynie na klasyfikację ani średnią ocen ucznia. Zmiana obejmie wszystkie szkoły w Polsce. Ocena funkcjonalna – czym jest i do czego będzie służyć? Ocena funkcjonalna ma umożliwić nauczycielom i rodzicom lepsze zrozumienie potrzeb oraz możliwości ucznia. Jak podkreśla Ministerstwo Edukacji Narodowej, jej celem jest kompleksowa analiza funkcjonowania dziecka w różnych obszarach życia, nie tylko w zakresie wyników edukacyjnych. Szczególną rolę ocena funkcjonalna odegra w przypadku uczniów z autyzmem, niepełnosprawnościami lub trudnościami emocjonalnymi i rozwojowymi. Nowy system oceniania ma być narzędziem wspierającym zarówno uczniów, jak i nauczycieli oraz specjalistów szkolnych. Nowy termin wprowadzenia oceny funkcjonalnej to kwiecień 2026 Początkowo Ministerstwo Edukacji Narodowej planowało wdrożyć ocenę funkcjonalną już we wrześniu 2025 roku. Jednak ze względu na potrzebę przygotowania szkół i specjalistów, termin został przesunięty. Zgodnie z najnowszymi informacjami ocena funkcjonalna zacznie być wprowadzana sukcesywnie od kwietnia 2026 roku. Proces wdrażania będzie stopniowy i zakłada ścisłą współpracę szkół z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi. Kto będzie wystawiał ocenę funkcjonalną i jak wygląda ten proces? Ocena funkcjonalna będzie opracowywana przez specjalny zespół powoływany w danej szkole. W jego skład mogą wchodzić: wychowawca klasy lub inny nauczyciel, pedagog szkolny, psycholog szkolny, a w razie potrzeby także pracownicy poradni psychologiczno-pedagogicznej. Zespół będzie współpracował z rodzicami ucznia, którzy będą dostarczać informacje na temat funkcjonowania dziecka poza szkołą – w domu czy środowisku pozaszkolnym. To właśnie opinia rodziców ma stanowić istotny element oceny funkcjonalnej. Wszystkie dane zbierane w procesie oceny funkcjonalnej będą analizowane pod kątem indywidualnych potrzeb ucznia. Na tej podstawie szkoła ma proponować rozwiązania wspierające jego rozwój i edukację. Co oznacza ocena funkcjonalna dla uczniów i ich rodziców? Nowa ocena funkcjonalna nie wpłynie na końcowe oceny ani na promocję ucznia do następnej klasy. Jej celem nie jest ocena wiedzy, lecz wsparcie w dostosowaniu metod nauczania i wychowania do rzeczywistych możliwości ucznia. Dzięki włączeniu rodziców w cały proces szkoła ma uzyskać pełniejszy obraz sytuacji dziecka. W efekcie możliwe będzie skuteczniejsze wdrażanie edukacji włączającej i lepsze reagowanie na potrzeby uczniów. Ocena funkcjonalna może być szczególnie przydatna w sytuacjach, gdy uczeń ma trudności adaptacyjne lub potrzebuje specjalistycznego wsparcia. Jej wprowadzenie stanowi część szerszych zmian planowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Nowy system oceniania uczniów w postaci oceny funkcjonalnej jest wyraźnym krokiem w stronę personalizacji nauczania i lepszego zrozumienia uczniów przez szkoły. Źródło: Radio Zet Zobacz też: Rodzice płaczą nad długą przerwą świąteczną. „Powinni otworzyć świetlicę chociaż w wigilię”
350 tys. zł zamiast 800 plus i „tylko” jeden haczyk. Ta propozycja może zmienić system
Zamiast miesięcznego 800 plus – jednorazowe 350 tys. zł po urodzeniu drugiego dziecka. Tę kontrowersyjną propozycję wsparcia dla rodzin zgłosił Krzysztof Pawiński z Maspexu. Wyliczenia budzą ogromne emocje i podważają dotychczasowy model pomocy społecznej.
Krzysztof Pawiński, przedsiębiorca związany z firmą Maspex, przedstawił koncepcję całkowitej zmiany modelu wsparcia rodzin. Zamiast wypłacanego co miesiąc świadczenia w wysokości 800 zł, zaproponował jednorazową wypłatę 350 tys. zł po urodzeniu drugiego dziecka. Swoją propozycję opublikował na platformie X, zaznaczając, że kwota została wyliczona według wzoru: 2 dzieci × 18 lat × 12 miesięcy × 800 zł. Jego zdaniem taka forma wsparcia mogłaby w realny sposób poprawić sytuację mieszkaniową i finansową rodzin. – Za taką kwotę rodzina mogłaby zrealizować istotne zmiany, np. powiększenie lub wkład na zakup mieszkania – napisał. Dodał też, że pierwsze dziecko to radość, drugie – odpowiedzialność pokoleniowa i wsparcie państwa, natomiast kolejne dzieci są wyrazem wartości i postawy rodziców. Kto naprawdę korzysta z 800 plus? Centrum Analiz Ekonomicznych CenEA przedstawiło dane, które rzucają nowe światło na działanie programu Rodzina 800 plus. Według analizy, z planowanych na 2025 rok 102 mld zł przeznaczonych na świadczenia, tylko około 23 mld zł trafia do najbiedniejszych rodzin. Reszta środków – aż 80% – zasila gospodarstwa domowe o średnich i wysokich dochodach. Z tej kwoty, najubożsi otrzymują jedynie 12,9 mld zł. Ten fakt budzi pytania o skuteczność programu w realizacji jego głównego celu – redukcji ubóstwa wśród dzieci. Eksperci CenEA wskazują, że struktura świadczeń coraz bardziej odbiega od pierwotnych założeń. Eksperci wskazują: jak zaoszczędzić miliardy złotych Dr hab. Michał Myck, dyrektor CenEA, podaje konkretne dane dotyczące możliwych oszczędności dla budżetu państwa. Zmniejszenie liczby dodatkowych świadczeń emerytalnych przyniosłoby 3,9 mld zł oszczędności. Natomiast wprowadzenie kryterium dochodowego dla programu 800 plus mogłoby ograniczyć wydatki o kolejne 8,1 mld zł. Według ekspertów takie reformy nie tylko poprawiłyby sytuację finansów publicznych, ale również skierowałyby pomoc do tych, którzy faktycznie jej potrzebują. Obecnie, największymi beneficjentami są rodziny o stabilnej sytuacji ekonomicznej, co rozmija się z celem polityki społecznej. Czy jednorazowa wypłata zwiększy dzietność w Polsce? Propozycja Pawińskiego zyskała zainteresowanie opinii publicznej, ponieważ dotyka jednej z największych bolączek współczesnej Polski – niskiej dzietności. Choć program 800 plus poprawił sytuację materialną rodzin, nie przełożył się na wzrost liczby urodzeń. Pawiński argumentuje, że znaczna, jednorazowa kwota mogłaby stać się impulsem do decyzji o drugim dziecku. Wskazuje również na symboliczny wymiar takiego wsparcia – jako aktu wspólnotowej odpowiedzialności za przyszłość społeczeństwa. Jednak nawet on zaznacza, że trudno przewidzieć, czy taki model faktycznie zadziała. Pomysł wywołał gorącą dyskusję. Niektórzy widzą w nim szansę na nową jakość w polityce prorodzinnej, inni krytykują koncepcję jako ryzykowną i trudną do wdrożenia. Źródła: biznes.wprost.pl, ddbelchatow.pl, portalplock.pl Zobacz także: Kiedy będzie podwyżka 800 plus? Eksperci wskazują konkretną datę
W tym roku robię „suche święta”. Ten nowy trend powinien zagościć w każdym domu
Trend „suchych świąt” wyrasta z potrzeby odpoczynku od natarczywych zwyczajów, w których kieliszek do kolacji staje się ważniejszy niż rozmowa. Nie chcę przekazywać dzieciom takich wzorców.
Coraz więcej rodzin deklaruje, że tegoroczne święta spędzi bez kropli alkoholu. W sieci pojawia się coraz więcej historii ludzi, którzy spróbowali i nie wyobrażają sobie powrotu do dawnych scenariuszy. Czy to chwilowa moda, czy realna zmiana, która może odmienić święta w polskich domach? „Symboliczny kieliszek”? Coraz więcej osób mówi: nie, dziękuję W wielu domach nadal pokutuje przekonanie, że święta bez alkoholu są „niepełne”. Że trzeba wznieść toast, „bo tak wypada”. Tymczasem coraz więcej osób przyznaje, że zamiast odprężać, presja picia potrafi zepsuć atmosferę. Zmęczenie, spięcia, niefortunne komentarze, rodzinne kłótnie – to wszystko często zaczyna się od niewinnego „tylko łyczka”. Właśnie dlatego „suche święta” stają się tak wyzwalające. To opcja, która pozwala skupić się na tym, co naprawdę świąteczne: bliskości, rozmowie i spokojnej, przewidywalnej atmosferze bez ryzyka, że wieczór wymknie się spod kontroli. Rodziny chcą innych świąt. Dzieci – jeszcze bardziej Rodzice coraz głośniej mówią o tym, że chcą dawać dzieciom dobry przykład. Nie chcą, by najmłodsi kojarzyli święta z dorosłymi „po kilku głębszych”, z nerwowością albo z tym, że ktoś „zasnął” na kanapie szybciej, niż zdążył rozpakować prezenty. „Suche święta” to nie zakaz, a świadomy wybór. Sygnalizowanie dziecku: „Jesteś dla mnie ważniejszy niż kolejny toast”. To tworzenie wspomnień, które nie znikają następnego dnia wraz z bólem głowy. Święta bez alkoholu to mniej stresu i… większa autentyczność Wiele osób przyznaje, że największą ulgą jest brak napięcia związanego z piciem innych. Nie trzeba kontrolować, czy ktoś nie przesadza, kto wróci samochodem. Świąteczny stół staje się miejscem rozmów, a nie testem wytrzymałości. „Suche święta” sprzyjają też większej uważności. Gdy nic nie rozprasza, łatwiej naprawdę usłyszeć bliskich. Wiele osób podkreśla, że pierwszy raz od lat poczuło, że święta były „naprawdę rodzinne”. Trend, który może zostać z nami na długo Choć ruch „dry Christmas” narodził się w mediach społecznościowych, szybko przeniósł się do realnego życia. Ludzie chętnie dzielą się wrażeniami: że atmosfera była spokojniejsza, śmiech – bardziej szczery, a rozmowy – dłuższe i głębsze niż zwykle. Niektórzy deklarują, że zamieniają jednorazowy eksperyment na nową rodziną tradycję. „Suche święta” nie są moralizowaniem. To propozycja zmiany perspektywy. Pokazanie, że świętować można pięknie – i że wcale nie potrzeba do tego alkoholu. A może właśnie jego brak sprawia, że te grudniowe dni smakują lepiej, szczerzej, prawdziwiej?
Nie daj się zwieść, to zadanie jest podchwytliwe. Wielu dorosłych potrzebuje kalkulatora
Równanie 3(10+20÷2×5) budzi kontrowersje wśród dorosłych internautów. Dzieci rozwiązują je w pół minuty, a dorośli popełniają błędy... Czy znasz prawidłowy wynik?
To podchwytliwe zadanie matematyczne błyskawicznie zyskało popularność w sieci. Stało się powodem gorących dyskusji i wymiany opinii, szczególnie wśród dorosłych użytkowników, którzy nie potrafią dojść do porozumienia, jaki wynik jest prawidłowy. Dlaczego dorośli popełniają błędy przy tak prostym równaniu? Wielu dorosłych rozwiązuje równanie 3(10+20÷2×5) w sposób intuicyjny, ignorując kolejność wykonywania działań. Tymczasem reguły są jasne: Najpierw wykonuje się działania w nawiasach. Następnie potęgowanie (jeśli występuje). Potem mnożenie i dzielenie – od lewej do prawej. Na końcu dodawanie i odejmowanie – również od lewej do prawej. Niestety, wielu zapomina o tych zasadach, co skutkuje błędami. Równanie zawiera nawias, który niektórzy traktują wyłącznie jako element porządkujący wyrażenie, a nie wskazówkę dotyczącą kolejności działań. To prowadzi do nieporozumień i błędnych wyników. Krok po kroku: jak poprawnie rozwiązać 3(10+20÷2×5)? Przyjrzyjmy się szczegółowo, jak prawidłowo rozwiązać podane równanie: Zaczynamy od nawiasu: (10+20÷2×5) W nawiasie najpierw wykonujemy dzielenie: 20÷2 = 10 Następnie wynik mnożymy przez 5: 10×5 = 50 Dodajemy 10: 10+50 = 60 Na końcu mnożymy 3×60 = 180 Obliczenia powinny wyglądać tak: 3(10+20÷2×5)=? 3(10+10×5)=? 3(10+50)=? 3(60)=? 3x60=180 Poprawny wynik to 180. Dzieci kontra dorośli – kto lepiej radzi sobie z matematyką? Wśród błędnych wyników, jakie pojawiają się w komentarzach internautów, najczęściej można spotkać liczby 36, 160 oraz 225. Skąd się biorą te nieprawidłowe odpowiedzi? Zaskakujące jest to, że dzieci w wieku szkolnym nie mają problemu z rozwiązaniem tego równania. Świeżo po lekcjach matematyki, dobrze pamiętają zasadę kolejności działań i bez wahania podają wynik 180. Dorośli natomiast często ulegają złudzeniu prostoty, zapominając o podstawowych zasadach. Często próbują rozwiązać równanie bez zastanowienia. To zadanie udowadnia, jak ważna jest edukacja matematyczna i regularne odświeżanie wiedzy, nawet po zakończeniu szkoły. Nawet najprostsze równanie może stać się pułapką dla tych, którzy zaniedbali podstawy. Zobacz także: Nie ma potęg ani nawiasów, a dorośli nie dają rady. Rozwiążesz to zadanie bez oszukiwania?
To banalne zadanie dla 5-klasisty, a dorośli potrzebują kalkulatora. Jaki jest wynik?
Z pozoru łatwe działanie matematyczne dla uczniów z 5 klasy okazuje się pułapką dla dorosłych. Wielu z nich nie potrafi podać poprawnej odpowiedzi bez użycia kalkulatora. A Ty dasz radę?
Chociaż działanie 82−(2+5)×5 wygląda na proste, wielu dorosłych gubi się przy jego rozwiązywaniu. To przykład klasycznego zadania z 5 klasy szkoły podstawowej – ma za zadanie sprawdzić znajomość kolejności wykonywania działań matematycznych. Dzieci w tym wieku ćwiczą tego typu przykłady niemal codziennie. Potrafią szybko rozwiązywać je w głowie, bez potrzeby rozpisywania kroków na kartce czy używania kalkulatora. W przeciwieństwie do nich, wielu dorosłych nie pamięta już zasad ze szkolnych podręczników. Jak poprawnie wykonać działanie: 82−(2+5)×5 Aby rozwiązać poprawnie działanie matematyczne 82−(2+5)×5, należy najpierw przypomnieć sobie zasadę kolejności działań: Najpierw działania w nawiasach. Następnie potęgowanie. Później mnożenie i dzielenie (od lewej do prawej). Na końcu dodawanie i odejmowanie (od lewej do prawej). Mając to na uwadze, możemy rozwiązać to zadanie krok po kroku. Najpierw rozwiązujemy działanie w nawiasie: (2+5) = 7 Następnie wykonujemy mnożenie: 7×5 = 35 Na końcu odejmujemy: 82−35 = 47 Poprawna odpowiedź to 47. Choć pozornie łatwe, wiele osób zapomina o tej kolejności i np. odejmuje najpierw 2 od 82 – co prowadzi do błędnych wyników. Szybkie liczenie bez kalkulatora – dlaczego warto ćwiczyć? Uczniowie szkoły podstawowej uczą się szybkiego liczenia nie tylko po to, by dobrze wypaść na sprawdzianach. To umiejętność, która przydaje się w codziennym życiu, a jej regularne ćwiczenie pozwala osiągać znacznie lepsze wyniki nie tylko na matematyce, ale też w innych dziedzinach. Szybkie liczenie w głowie: rozwija zdolność logicznego myślenia, wzmacnia pamięć i koncentrację, pomaga lepiej przyswajać nowe informacje, może wspierać naukę języków obcych. Dorośli, którzy nie ćwiczą tych zdolności, mogą mieć trudności z pozornie prostymi zadaniami – co tylko pokazuje, jak ważna jest regularność. Oprócz matematyki warto wdrażać inne ćwiczenia wspierające logiczne i kreatywne myślenie. Rozwiązywanie zagadek, łamigłówek czy nawet gry logiczne mogą znacząco poprawić nasze umiejętności poznawcze. Jednak zadania matematyczne dla dzieci, takie jak to omawiane, nadal pozostają jednymi z najskuteczniejszych metod wspierania umysłu. Proste, szybkie i angażujące – mogą być znakomitym elementem codziennego treningu. Czy potrafisz podać prawidłową odpowiedź bez kalkulatora? Jeśli tak – twoje zdolności logicznego myślenia są w świetnej formie. Jeśli nie – czas zacząć ćwiczyć! Zobacz także: Ile to jest 60÷2(3+7)? Niby banał, ale dorośli nie dają rady bez kalkulatora
Św. Mikołaj odwiedził przedszkole, dzieci płakały. „Nie zgadzam się na takie rozrywki”
Myślałam, że w grudniu w przedszkolu będzie ciepło, spokojnie i naprawdę po dziecięcemu. Tymczasem moja córka wróciła do domu zapłakana i powiedziała coś, co do teraz siedzi mi w głowie.
Szanowna Redakcjo, jestem mamą pięciolatki, która do tej pory uwielbiała wszystko, co było związane ze świętami. Czekała na ozdoby, na piosenki, na pierniczki, na ten cały grudniowy nastrój, który ma dzieciom dawać radość i poczucie bezpieczeństwa. A w tym roku dostała coś zupełnie odwrotnego. W zeszłym tygodniu w przedszkolu pojawił się św. Mikołaj. Według relacji mojej córki to nie był jednak żaden miły, spokojny starszy pan z workiem prezentów. Tamten Mikołaj mówił tubalnym głosem i miał gonić dzieci, żeby je „złapać” do zdjęcia. Dzieci zaczęły płakać. Moja córka też. Powiedziała mi, że chciała schować się za panią, ale pani tylko ją popchnęła lekko do przodu, bo „trzeba podejść do Mikołaja po paczkę”. Serce mi pękło, jak tego słuchałam. Św. Mikołaj w przedszkolu nie powinien straszyć dzieci Rozumiem, że to tradycja, że w wielu placówkach ktoś przychodzi w stroju Mikołaja. Sama pamiętam takie wizyty z dzieciństwa. Ale wtedy to było wydarzenie, na które człowiek czekał, a nie coś, po czym trzeba się długo uspokajać. Dziecko w wieku przedszkolnym ma prawo się bać, zwłaszcza gdy dorosły jest obcy, głośny i nieprzewidywalny. I nie wolno tego bagatelizować tekstem „Nie przesadzaj”, „To tylko zabawa”. Dla dorosłych to „tylko”, dla dziecka to prawdziwy strach. Najbardziej boli mnie to, że nikt tego nie zatrzymał. Skoro dzieci płakały, skoro było widać, że coś jest nie tak, to dlaczego nie przerwano spotkania. Dlaczego nie poproszono tej osoby, żeby ściszyła głos, uspokoiła gesty, usiadła na krześle i poczekała, aż dzieci same podejdą. W przedszkolu to dorosły ma dbać o granice i bezpieczeństwo. Dzieci są pod opieką pań, ufają im. Jeśli one mówią „Podejdź”, to dziecko podejdzie, nawet gdy w środku trzęsie się ze strachu. Ja tego nie potrafię zrozumieć. Jak powinny wyglądać mikołajki w przedszkolu? Mam pretensję o formę tego spotkania. Mikołajki mogą być piękne, czułe, bez presji. Można zacząć od krótkiego przedstawienia, spokojnej rozmowy, wspólnej piosenki. Można pozwolić dzieciom stać dalej, jeśli chcą. Można dać im czas. I przede wszystkim trzeba reagować, gdy pojawia się płacz. Święta w przedszkolu mają budować dobre wspomnienia, a nie uczyć, że strach trzeba znosić z uśmiechem na komendę dorosłego. Oczekuję, że panie w przedszkolach będą pamiętały, że tradycja tradycją, ale dobro dziecka jest ważniejsze niż scenariusz imprezy. Z poważaniem mama przedszkolaka Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Dla kogo są wystawiane jasełka o 15? „Rodzice pracują, gdyby ktoś zapomniał”
W przedszkolach coraz częściej obserwują ten smutny trend. „Dzieci nie wiedzą, co się dzieje”
Grudzień miał być magiczny. Tymczasem w wielu przedszkolach stał się miesiącem chaosu, napięcia i niepewności. Nauczycielki coraz częściej zauważają, że rodzice przychodzą po dzieci znacznie później niż zwykle. „Dzieci siedzą przy oknie i pytają, czy mama dziś w ogóle przyjdzie” – mówią.
A wszystko dlatego, że grudniowy wir obowiązków pochłania dorosłych bardziej, niż chcieliby przyznać. Gdy rutyna znika, dzieci tracą poczucie bezpieczeństwa Przedszkolaki żyją rytmem. Ta sama pora posiłków, ta sama pora leżakowania, znajome twarze i przewidywalne zakończenie dnia – to dla nich fundament stabilności. W listopadzie większość rodziców odbiera swoje dzieci w miarę regularnie. Ale nadchodzi grudzień i… wszystko się sypie. Nauczycielki mówią wprost: „Dzieci nie wiedzą, co się dzieje”. Nie rozumieją, dlaczego nagle muszą czekać godzinę dłużej. Dlaczego kolega już wyszedł, a one nadal siedzą na dywanie. Dlaczego „mamy jeszcze nie ma”? To dla dorosłego drobiazg – dla dziecka burza emocji. Niepewność, poczucie opuszczenia, trudne pytania, czasem nawet łzy. Grudzień: miesiąc dorosłych, nie dzieci Nie ma co ukrywać: grudzień to dla rodziców miesiąc zadań specjalnych. Zakupy prezentów, porządki, planowanie wigilii, firmowe spotkania, korki, pośpiech. Każdy dzień wydaje się za krótki, więc niektórzy robią to, co wydaje się najłatwiejsze – odbierają dziecko później. „Muszę skoczyć po prezenty”, „pojadę po choinkę, zanim będzie kolejka”, „posprzątam, bo wieczorem nie dam rady”. Argumenty brzmią rozsądnie. Ale w tym wszystkim często zapominamy, że dzieci nie żyją naszym kalendarzem. Dla nich liczy się tu i teraz – a zwłaszcza to, czy rodzic dotrzyma obietnicy powrotu o stałej porze. „Czekają do ostatniej minuty” – mówią nauczycielki Wiele przedszkolanek opowiada o powtarzającej się scenie: dziecko siedzi przy oknie, obserwuje każdy samochód, każdy krok w korytarzu. Czeka. Najpierw cierpliwie, potem niespokojnie. Zanim przyjdzie rodzic, emocje dochodzą do granic. Przy późniejszym odbiorze maluch bywa rozdrażniony, płaczliwy, nieobecny. To nie kwestia tego, że przedszkole jest złe czy nudne. To kwestia tego, że dziecko w grudniu traci punkt odniesienia. A im młodsze, tym trudniej mu tę zmianę zrozumieć. Nauczycielki podkreślają: nie chodzi o ocenę, lecz o świadomość. O to, by rodzice wiedzieli, że ta „godzina więcej” w oczach dziecka potrafi trwać całą wieczność. Grudniowa magia powinna działać także dla najmłodszych Oczywiście są dni, kiedy rodzic naprawdę nie ma wyjścia. Praca, obowiązki, nieprzewidziane sytuacje – to życie. Ale grudniowy trend, w którym odbieranie dzieci później staje się normą, sprawia, że przedszkola zamieniają się w poczekalnie pełne maluchów, które myślą, że ktoś o nich zapomniał. A przecież święta to czas rodzinny. Czas czułości. Czas, w którym dzieci powinny czuć jeszcze więcej wsparcia i przewidywalności, a nie mniej. Może więc warto spojrzeć na ten miesiąc inaczej? Zamiast biegać po galeriach, zająć się porządkami i odhaczaniem listy zadań – spróbować dotrzymać tej jednej, najważniejszej obietnicy: „Przyjdę po ciebie o stałej porze”. Bo dla dorosłego to tylko drobna zmiana planów. Dla dziecka – cały świat wraca na swoje miejsce. Zobacz także: Wychowawczyni: „To brak prywatności”. Wieczorami rodzice przekraczają granice
Nowe świadczenie 800 plus od 1 stycznia. Skorzystają wszyscy bez względu na dochód
Prezydent Karol Nawrocki zapowiedział ustawę „800 plus za prąd”, która ma wejść w życie od 1 stycznia 2026 r. Projekt przewiduje realną obniżkę rachunków za energię elektryczną o około 800 zł rocznie dla każdego gospodarstwa domowego.
W listopadzie 2025 roku prezydent Karol Nawrocki podpisał i złożył w Sejmie projekt ustawy pod nazwą „Tani prąd – 33%”, znany również jako „800 plus za prąd”. Celem projektu jest systemowe obniżenie rachunków za energię elektryczną dla odbiorców indywidualnych o około 33%, co ma się przełożyć na oszczędności w wysokości około 800 zł rocznie na gospodarstwo domowe. Karol Nawrocki składa projekt ustawy „800 plus za prąd” Projekt ustawy pojawił się w momencie wygaszania obowiązującej do 31 grudnia 2025 r. tarczy ochronnej, zakładającej cenę maksymalną 500 zł/MWh. Zgodnie z zapowiedzią rządu mechanizm ten nie będzie kontynuowany. Jednocześnie zawieszony zostanie dodatek osłonowy, a wnioski złożone do 31 grudnia 2027 r. nie będą rozpatrywane. Jakie oszczędności przewiduje nowy system od 2026 roku? Według wyliczeń Kancelarii Prezydenta, przeciętne gospodarstwo domowe może zaoszczędzić łącznie około 800 zł rocznie. Projekt opiera się na czterech głównych filarach: Likwidacja dodatkowych opłat: usunięcie opłat OZE, mocowej, kogeneracyjnej i przejściowej pozwoli na zaoszczędzenie około 220 zł rocznie. Zmiany w systemie certyfikatów: zmniejszenie obowiązków umorzeniowych oraz wykorzystanie wpływów z ETS do finansowania termomodernizacji – około 80 zł oszczędności. Niższe opłaty dystrybucyjne: redukcja stopy zwrotu (WACC) do około 7% obniży opłaty dystrybucyjne o 15%, czyli kolejne 150 zł rocznie. Obniżony VAT na prąd: trwałe utrzymanie stawki VAT na poziomie 5% zamiast 23% da gospodarstwom domowym największą ulgę – około 350 zł rocznie. Kogo obejmie program obniżek rachunków za prąd? Projekt ustawy „800 plus za prąd” ma charakter powszechny. Obejmie wszystkie gospodarstwa domowe bez względu na dochód oraz firmy, zwłaszcza z sektora MŚP. W przypadku firm przewidywana jest obniżka kosztów energii na poziomie około 20%, co według autorów projektu ma zwiększyć konkurencyjność i płynność finansową przedsiębiorstw, ograniczyć redukcję zatrudnienia oraz wpłynąć na zahamowanie wzrostu cen. Skąd będą pochodzić środki na finansowanie „taniego prądu”? Źródłem finansowania mają być wpływy z handlu uprawnieniami do emisji CO₂ w ramach EU ETS. Według uzasadnienia projektu roczne wpływy z tego tytułu wyniosą około 8 miliardów złotych, a po zmianach w opłacie mocowej – nawet 10,5 miliarda złotych. Obniżenie stawki VAT z 23% do 5% zmniejszy dochody budżetu państwa o 3,5–4 miliardy złotych rocznie. Różnica ta ma zostać częściowo zrekompensowana wzrostem konsumpcji i wyższymi wpływami z innych podatków. Kiedy ustawa może wejść w życie? Harmonogram legislacyjny Projekt ustawy został złożony w Sejmie 12 listopada 2025 r. Obecnie trwa proces opiniowania przez biura eksperckie oraz liczne instytucje i organizacje. Równocześnie rozpoczęły się konsultacje społeczne, które potrwają do 13 grudnia 2025 r. Prezydent Karol Nawrocki zapowiada, że ustawa mogłaby wejść w życie od 1 stycznia 2026 roku, jednak jej dalsze losy zależą od przebiegu prac legislacyjnych w parlamencie. Prezydent apeluje do wszystkich ugrupowań parlamentarnych o poparcie projektu, który – jak podkreśla – ma usystematyzować polski rynek energii elektrycznej i realnie obniżyć rachunki dla obywateli. Źródło: Biznes Wprost Zobacz też: Zmiany w wypłatach 800 plus w grudniu. Trzeba będzie przełożyć świąteczne zakupy
Dają ponad 1000 zł na ferie dla dziecka w Bieszczadach. Kto pierwszy, ten lepszy
Tygodniowy wyjazd w Bieszczady z dopłatą ponad 1000 zł na dziecko. Zimowisko organizowane przez KRIR i WIR oferuje nie tylko aktywny wypoczynek, ale i niezapomniane przeżycia w sercu gór. Zapisy ruszyły, ale nie wszyscy załapią się na dofinansowanie.
Zimowisko w Bieszczadach przeznaczone jest wyłącznie dla dzieci, które się uczą i które urodziły się po 1 stycznia 2010 roku. Kto może skorzystać z zimowiska w Bieszczadach? Warunek konieczny do uzyskania dofinansowania do ferii to także ubezpieczenie przynajmniej jednego z rodziców lub opiekunów prawnych dziecka w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Rodzic może też pobierać rentę bądź emeryturę z tego źródła. Opiekun musi przedstawić stosowne zaświadczenie z KRUS potwierdzające spełnienie wymagań. Kiedy i gdzie odbędzie się zimowy wyjazd? Turnus odbędzie się w terminie od 16 do 22 lutego 2026 roku. Miejscem pobytu będzie Ośrodek Wypoczynkowo-Rehabilitacyjny w Myczkowcach, położony w malowniczych Bieszczadach. Region ten słynie z pięknych krajobrazów, świeżego powietrza oraz możliwości aktywnego wypoczynku na łonie natury, co czyni go idealnym miejscem na zimowe ferie dla dzieci. Co czeka uczestników – atrakcje i program turnusu Organizatorzy przygotowali bogaty program edukacyjno-rekreacyjny, który obejmuje: wycieczkę do Soliny, w tym przejazd kolejką gondolową oraz wejście na Wieżę Widokową; wizytę w Ustrzykach Dolnych i zwiedzanie Muzeum Przyrodniczego Bieszczadzkiego Parku Narodowego; kąpiel na basenie w Lesku; piesze wyprawy po okolicy; zabawy na świeżym powietrzu; dyskoteki i ognisko integracyjne. Zimowisko dla dzieci rolników to wyjątkowa okazja na aktywny wypoczynek, rozwój i integrację z rówieśnikami w pięknych górskich okolicznościach. Ile kosztuje udział i kto pokrywa koszty? Całkowity koszt turnusu wynosi 2100 zł, jednak dzięki dofinansowaniu ze środków Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników uczestnicy otrzymują wsparcie w wysokości 1100 zł. W efekcie rodzice lub opiekunowie pokrywają jedynie 1000 zł za cały tydzień pobytu. Cena obejmuje: noclegi, pełne wyżywienie, opiekę wychowawców i instruktorów, transport, bilety wstępu, pełen program zajęć i atrakcji. Jak zgłosić dziecko na wyjazd zimowy? Zapisy na zimowisko prowadzone są przez biura powiatowe Wielkopolskiej Izby Rolniczej. Szczegóły kontaktowe dostępne są pod adresem: https://wir.org.pl/asp/biura-wir,2,,1 Z uwagi na ograniczoną liczbę miejsc organizatorzy zalecają jak najszybsze zgłoszenie dziecka. Tylko w ten sposób rodzice zyskają pewność, że dziecko dostanie dofinansowanie i weźmie udział w wyjeździe. Źródło: AgroNews Zobacz też: Darmowe obiady dla wszystkich dzieci w szkołach. „Zdecydowanie i mocno – tak”
Darmowe obiady dla wszystkich dzieci w szkołach. „Zdecydowanie i mocno – tak”
Temat bezpłatnych posiłków w szkołach wraca do debaty publicznej z nową siłą i zyskuje zaskakująco szerokie poparcie. W tle jest nie tylko kwestia finansów, ale też pytanie o to, jak polska szkoła radzi sobie z rosnącymi różnicami między uczniami.
Adrian Zandberg w rozmowie z Bogdanem Rymanowskim w Radiu ZET jednoznacznie opowiedział się za wprowadzeniem darmowych obiadów w szkołach podstawowych. Na pytanie prowadzącego: „Czy obiady w szkołach podstawowych powinny być darmowe?”, polityk odpowiedział: „Jednoznacznie, zdecydowanie i mocno – tak”. Podkreślił przy tym, że ciepły posiłek w szkole powinien stać się standardem, bo jest „absolutnym minimum” w zapewnianiu dzieciom bezpiecznych warunków do nauki. W jego ocenie to narzędzie do zmniejszania nierówności edukacyjnych. Darmowe obiady w szkołach podstawowych a nierówności edukacyjne Współprzewodniczący Razem argumentował, że dostęp do posiłku w szkole bez opłat ma znaczenie nie tylko zdrowotne, ale też edukacyjne. Jego zdaniem dzieci wchodzące do szkoły z pustym brzuchem startują z gorszej pozycji niż uczniowie z rodzin zamożniejszych. To przekłada się na koncentrację, wyniki w nauce oraz poczucie bezpieczeństwa w środowisku szkolnym. Zandberg ocenił, że obecne różnice w dostępie do żywienia szkolnego pogłębiają podziały, które „rozrywają dziś polską szkołę”. „Dzieciak, który idzie do szkoły z pustym brzuchem i ten, który wychowuje się w zamożnej rodzinie, mają zupełnie inne szanse już na starcie. Szkoła nam się rozjeżdża” − zaalarmował polityk. W Polsce funkcjonują programy dofinansowujące posiłki dla części uczniów, głównie w oparciu o kryteria dochodowe. Najważniejszy z nich to rządowy program „Posiłek w szkole i w domu”. W praktyce oznacza to, że wsparcie trafia do rodzin spełniających określone warunki, a pozostali rodzice opłacają obiady samodzielnie. Propozycja powszechnych darmowych obiadów ma zlikwidować podział na dzieci korzystające z pomocy i te, które za posiłki płacą, wprowadzając jedno rozwiązanie dla wszystkich uczniów szkół podstawowych. Koszt programu i możliwe źródła finansowania W rozmowie na antenie Radia ZET Zandberg przedstawił szacunki kosztów wprowadzenia bezpłatnych obiadów dla wszystkich dzieci w szkołach podstawowych. Według niego program miałby kosztować ok. 6 mld zł rocznie. Dopytywany o źródła finansowania, wskazał sektor bankowy, finansowy oraz podatek korporacyjny jako miejsca, z których państwo mogłoby pozyskać dodatkowe środki. Jednocześnie zaznaczył, że w jego opinii obecny rząd nie wykazuje woli politycznej, żeby taki mechanizm wprowadzić. Polityk podał też orientacyjny termin możliwej realizacji programu. Według niego realnym momentem wdrożenia darmowych obiadów byłby styczeń 2027 roku. Wskazał przy tym, że projekt wymaga konsekwentnych działań legislacyjnych oraz decyzji politycznych na szczeblu rządowym i samorządowym. Warto odnotować, że pomysł cieszy się wysokim poparciem społecznym. W sondzie przeprowadzonej przez radiozet.pl za darmowymi obiadami opowiedziało się 63 proc. głosujących. Darmowe obiady dla uczniów: skandynawskie rozwiązanie jako punkt odniesienia Zandberg odwołał się do rozwiązań skandynawskich, gdzie bezpłatne posiłki w szkołach są powszechnym standardem. Takie systemy funkcjonują m.in. w Finlandii i Szwecji. W tych krajach darmowy ciepły obiad jest elementem polityki wyrównywania szans edukacyjnych i traktuje się go jako część podstawowej infrastruktury szkolnej. „To dobre, skandynawskie rozwiązanie, które działa po drugiej stronie Bałtyku i należy z niego w Polsce skorzystać” − zaznaczył polityk. Porównanie z modelami północnej Europy ma podkreślać, że rozwiązanie jest praktyczne, sprawdzone oraz możliwe do wprowadzenia w różnych systemach edukacji. Według lidera Razem Polska powinna skorzystać z tych doświadczeń, bo podobne mechanizmy ograniczają wykluczenie i poprawiają warunki nauki dzieci niezależnie od sytuacji materialnej rodziny. W polskich realiach problemem pozostają różnice w organizacji stołówek, koszty żywienia zależne od gmin oraz rosnące ceny. W części szkół stołówki prowadzone są na miejscu, w innych korzysta się z cateringu, co wpływa na opłaty dla rodziców. Dyskusja o darmowych obiadach dotyka więc nie tylko samego finansowania, ale też sposobu organizacji żywienia w szkołach. Wypowiedź Adriana Zandberga oraz reakcje społeczne pokazują, że temat bezpłatnych posiłków w szkołach podstawowych staje się jednym z ważniejszych wątków rozmowy o edukacji. Propozycja ma być odpowiedzią na nierówności, które widoczne są już na poziomie codziennych warunków nauki. W najbliższych miesiącach okaże się, czy pomysł trafi na ścieżkę legislacyjną, a jeśli tak, w jakim kształcie i z jakim harmonogramem. Źródło: Radio Zet Zobacz także: 6 rzeczy, które możesz powiedzieć dziecku zamiast „uspokój się”. Emocje natychmiast opadną
Ile to jest 60÷2(3+7)? Niby banał, ale dorośli nie dają rady bez kalkulatora
W mediach społecznościowych zawrzało od sprzecznych odpowiedzi na (pozornie) proste równanie 60÷2(3+7). Choć dzieci rozwiązują je bez trudu, dorośli nie mogą dojść do porozumienia. Znasz poprawny wynik?
Choć to zadanie wydaje się banalne, odpowiedzi internautów są tak różne, że trudno uwierzyć, że wszyscy uczyliśmy się w szkole tych samych zasad. Pod równaniem pojawiły się liczne komentarze z odpowiedziami takimi jak: 3, 5, 6, 35 czy 40. Każdy z autorów tych odpowiedzi był przekonany o swojej racji. Tymczasem wystarczy przypomnieć sobie zasady dotyczące kolejności wykonywania działań. Zagadka: ile to jest 60÷2(3+7)? Odpowiedź Aby poprawnie rozwiązać równanie 60÷2(3+7), należy przypomnieć sobie podstawowe zasady kolejności wykonywania działań: najpierw działania w nawiasach, później potęgowanie (o ile występuje w równaniu), dalej mnożenie i dzielenie (od lewej do prawej), na koniec dodawanie i odejmowanie (od lewej do prawej). Zgodnie z tym schematem najpierw rozwiązujemy nawias. Następnie wykonujemy dzielenie i mnożenie od lewej do prawej strony. Obliczenia powinny zatem wyglądać tak: 60÷2(3+7)=? 60÷2(10)=? 30(10)=300 Prawidłowa odpowiedź to 300. View oEmbed on the source website Dlaczego dzieci lepiej radzą sobie z tym równaniem? Paradoksalnie, to właśnie uczniowie podstawówek radzą sobie z zagadką lepiej niż dorośli. Dlaczego? Ponieważ mają świeżo w pamięci reguły kolejności działań, które ćwiczą na bieżąco w szkole. Dla nich równanie 60÷2(3+7) nie stanowi wyzwania, ponieważ od razu wiedzą, że po rozwiązaniu nawiasu należy wykonać dzielenie, a potem mnożenie – i to zgodnie z kolejnością od lewej do prawej. Dorośli natomiast, nawet jeśli znają podstawy matematyki, często polegają na intuicji lub mylą się przez brak praktyki. Stąd tak duża liczba błędnych odpowiedzi w komentarzach i gorące spory. Zadanie 60÷2(3+7) staje się więc nie tylko równaniem, ale też matematycznym wyzwaniem, które obnaża luki w wiedzy – niezależnie od tego, czy mamy lat 10, czy 40. Zobacz także: Tajemnicze trójki rozkładają dorosłych na łopatki. Dziecko obliczy to równanie w 30 sekund
Niewiarygodne sceny: biegają z dziećmi po lodzie na Morskim Oku, kładą się i tańczą. „Zbiorowa głupota”
Miniony weekend w Tatrach przyniósł obrazki, które długo zostają pod powiekami. Niby wszystko wyglądało jak zwykła zimowa wycieczka, a jednak w pewnym momencie granica rozsądku została przekroczona tak łatwo, jakby nie istniała.
Zamarznięte Morskie Oko zawsze działa na ludzi jak magnes. Rozumiem to doskonale, bo sama mam słabość do tej bieli rozlanej między ścianami gór. Piękny obrazek potrafi jednak zamienić się w coś bardzo groźnego, jeśli zaczynamy traktować przyrodę jak dekorację do zdjęć, a nie żywy, zmienny organizm. Morskie Oko zimą i zakaz wchodzenia na taflę lodu Tatrzański Park Narodowy od lat powtarza, że na tatrzańskie jezioro nie wolno wchodzić. Lód jest niepewny, a jego grubość bywa nierówna i zdradliwa. To nie jest formalność dla samej formalności. Woda pod spodem ma kilkadziesiąt metrów głębokości, a lód pracuje, pęka, topnieje od spodu i potrafi załamać się nagle, bez wcześniejszych sygnałów. Ten komunikat wraca co sezon, bo co sezon ktoś uznaje, że ostrzeżenia dotyczą innych. Nagrania z minionego weekendu: rodzice i dzieci bawią się na lodzie W sieci krążą filmiki, na których widać tłumy na jeziorze. Ludzie chodzą po lodzie, kładą się do zdjęć, ustawiają się w pozach, jakby to było miejskie lodowisko. Najbardziej ściska mnie w środku w momencie, gdy na tafli pojawiają się dzieci. Biegają, ślizgają się, podskakują, a dorośli stoją obok, uśmiechnięci i spokojni. Ten obraz jest dla mnie gorszy niż sama lekkomyślność dorosłych, bo tu widać coś jeszcze: zgodę rodziców na ryzyko, którego dziecko nie umie ocenić. Facebookowy profil TATRY nie owija w bawełnę. W pierwszym wpisie pod filmikiem padły słowa o „czystej nieodpowiedzialności” i wprost o narażaniu życia najmłodszych, z przypomnieniem, że lód na Morskim Oku pęka i potrafi runąć bez ostrzeżenia. W drugim poście autor nazwał to, co widać na nagraniu, „zbiorową głupotą” i „bezmózgowym hazardem”, bo takie zachowanie może skończyć się nie tylko tragedią turystów, ale też zagrożeniem dla ratowników. Internet bywa przesadny, ale tutaj emocje wyrastają z czegoś bardzo realnego. Pod filmem zaroiło się od komentarzy ludzi, którzy piszą wprost, że w górach nie ma miejsca na popisy, a selfie nie jest warte życia. Ten społeczny gniew brał się także z bezsilności. Wszyscy wiemy, jak wygląda zima w górach, jak szybko zmienia się pogoda i jak mało trzeba, żeby lodowa tafla zaczęła się kruszyć. Oburzające zachowania nad Morskim Okiem: to groźne dla dzieci i ratowników Wchodzenie na lód w wysokich górach różni się od spaceru po zamarzniętym stawie w parku. Temperatura wody, wiatr, prądy i nierówne zamarzanie sprawiają, że lód ma inną strukturę w różnych miejscach. Nawet jeśli przy brzegu wygląda solidnie, kilka metrów dalej może być cienki jak szkło. A w momencie, gdy lód pęka, człowiek wpada do lodowatej wody, traci oddech, siły i orientację w ciągu sekund. Dla dziecka to sytuacja praktycznie bez szans. Dla dorosłych też jest śmiertelnie niebezpieczna, ale dziecko nie ma ani siły, ani refleksu, ani świadomości, co robić. W takich historiach zawsze pojawia się jeszcze jeden dramatyczny bohater: TOPR. Jeśli komuś załamie się lód pod nogami, ratownicy muszą wejść w to samo ryzyko, żeby pomóc. Idą, bo taka jest ich praca i powołanie, ale to ryzyko jest niepotrzebne, kiedy tragedii można uniknąć jednym prostym wyborem: zostać na brzegu. Patrzę na te filmiki i myślę o czymś, co w górach powinno być oczywiste, a jednak wciąż nie jest. Tatry nie są tłem do wyzwań z internetu. Nie są miejscem na sprawdzanie, ile nam wolno. Są przestrzenią, w której obowiązuje pokora. Ta pokora zaczyna się od najprostszej rzeczy: od respektowania zakazów, które powstały po to, żebyśmy wracali do domu cali. Zwłaszcza z dziećmi. „Jedna rysa wystarczy. Konsekwencje są nieodwracalne”. Dlatego mam nadzieję, że ten szum w sieci nie skończy się tylko na oburzeniu, ale zamieni się w nawyk myślenia. W górach trzeba myśleć wcześniej, zanim zrobi się krok za daleko. Zobacz też: Będą pieniądze na ferie dla dzieci. Ponad 1000 zł na dziecko, ale trzeba złożyć wniosek
Zmiany w wypłatach 800 plus w grudniu. Trzeba będzie przełożyć świąteczne zakupy
Grudzień 2025 to czas zamieszania w wypłatach 800 plus. ZUS zmienia kluczowe terminy przelewów z powodu dni wolnych od pracy, w tym ustawowo wolnej Wigilii. Pieniądze trafią na konta wcześniej, ale czy wystarczy ich na całe święta?
W grudniu 2025 roku wypłaty świadczenia 800 plus nie będą realizowane według standardowego harmonogramu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zdecydował o przesunięciu kilku terminów z powodu kalendarzowych kolizji z dniami wolnymi od pracy. Dlaczego ZUS zmienia harmonogram 800 plus w grudniu? Kluczowe znaczenie ma tutaj Wigilia– 24 grudnia po raz pierwszy będzie dniem ustawowo wolnym od pracy, co znacząco wpłynie na sposób realizacji przelewów. Standardowo wypłaty 800 plus odbywają się: 2., 4., 7., 9., 12., 14., 16., 18., 20. oraz 22. dnia miesiąca. Od lipca 2025 dodano również jedenastą datę – 24. dzień miesiąca – z przeznaczeniem dla nowo przyjętych świadczeniobiorców, w tym uchodźców z Ukrainy. W grudniu wyjątkowo wiele z tych terminów pokrywa się z weekendami lub świętami, dlatego ZUS musiał dokonać przesunięć. Które daty wypłat 800 plus ulegną przesunięciu? Zgodnie z oficjalnymi informacjami, w grudniu 2025 roku nastąpią zmiany: Wypłata zaplanowana na 7 grudnia (niedziela) zostanie zrealizowana wcześniej – w piątek, 5 grudnia. Wypłata z 14 grudnia (sobota) będzie wypłacona już 12 grudnia (czwartek). Osoby, które zwykle otrzymują środki 20 grudnia (sobota), dostaną je 19 grudnia (piątek). Zmiany te mają zapewnić, że pieniądze trafią do beneficjentów bez opóźnień. ZUS kieruje się zasadą, że jeśli termin wypłaty przypada na dzień ustawowo wolny od pracy lub weekend, przelew musi zostać wykonany najpóźniej w ostatnim dniu roboczym przed tym terminem. Wigilia wolna od pracy – nowe reguły wypłat 800 plus Rok 2025 przynosi historyczną zmianę – 24 grudnia, czyli Wigilia, zyskała status dnia ustawowo wolnego od pracy. Oznacza to, że również wypłaty 800 plus przypadające na ten dzień muszą zostać przesunięte. Przelewy planowane na 24 grudnia zostaną zrealizowane we wtorek, 23 grudnia. To ważna informacja dla nowych świadczeniobiorców, dla których ta data została ustalona jako dzień wypłat. Dzięki tej zmianie środki pojawią się na kontach jeszcze przed świętami, co może ułatwić planowanie wydatków świątecznych. Czy trzeba składać nowy wniosek, by dostać świadczenie? ZUS zapewnia, że wszystkie zmiany terminów wypłat realizowane są automatycznie. Oznacza to, że beneficjenci programu 800 plus nie muszą podejmować żadnych dodatkowych działań. Nie ma konieczności składania nowych wniosków ani załączników. System wypłat jest w pełni zautomatyzowany, a wszystkie decyzje o przesunięciu przelewów są podejmowane przez instytucję z wyprzedzeniem. Celem jest uniknięcie jakichkolwiek opóźnień i zapewnienie stabilności finansowej rodzin otrzymujących świadczenie. W grudniu 2025 program 800 plus nie tylko przechodzi próbę organizacyjną, ale też pokazuje, że system świadczeń potrafi elastycznie reagować na nowe wyzwania. Wcześniejsze przelewy dają rodzinom więcej czasu na zakupy, ale też wymagają większej kontroli nad domowym budżetem, by środki wystarczyły na cały okres świąteczno-noworoczny. Źródło: money.pl Zobacz też: Nie wychowuj lenia: jakie obowiązki są odpowiednie dla dzieci w różnym wieku?
Będą pieniądze na ferie dla dzieci. Ponad 1000 zł na dziecko, ale trzeba złożyć wniosek
Rodzice mogą już składać wnioski o dofinansowanie zimowego wypoczynku 2026. Stawka to aż 1100 zł dopłaty na dziecko, ale warto się pospieszyć.
Fundacja „Szansa dla Gmin” rozpoczęła nabór na zimowiska w 2026 roku. Z dofinansowania mogą skorzystać dzieci i młodzież urodzone w latach 2010–2021, których rodzice lub opiekunowie prawni są ubezpieczeni w pełnym zakresie w KRUS lub pobierają świadczenia emerytalno-rentowe z tego systemu. Kto może ubiegać się o dopłatę 1100 zł na ferie zimowe 2026? Program finansowany jest z Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników (FSUSR). Udział w zimowisku możliwy jest również dla dzieci spoza systemu KRUS, jednak w takim przypadku rodziców obowiązuje pełna odpłatność bez wsparcia finansowego. Gdzie odbędą się zimowiska w 2026 roku? Turnusy zimowe zaplanowano w dwóch lokalizacjach: Dom Wczasowy Halina w Zakopanem – w sercu gór, z widokiem na Tatry. Centrum Wypoczynku Odys w Tresnej k. Żywca – nad jeziorem Żywieckim, z dostępem do infrastruktury sportowo-rekreacyjnej. Każdy turnus potrwa 7 dni i obejmie 6 noclegów, pełne wyżywienie oraz zorganizowany program. Jak wygląda program turnusów zimowych z dopłatą? Fundacja zapewnia dzieciom pełen pakiet wypoczynkowy, obejmujący: zakwaterowanie w pokojach maksymalnie 6-osobowych z łazienkami, 5 posiłków dziennie oraz suchy prowiant na drogę powrotną, opiekę pedagogiczną i medyczną, transport na i z miejsca wypoczynku, ubezpieczenie NNW dla uczestników i kadry, bogaty program zajęć sportowych, edukacyjnych i profilaktycznych. Terminy zimowisk będą dostosowane do kalendarza ferii zimowych 2026 w poszczególnych województwach: 19 stycznia – 1 lutego: mazowieckie, podlaskie, pomorskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie, 2 – 15 lutego: dolnośląskie, kujawsko-pomorskie, łódzkie, małopolskie, opolskie, zachodniopomorskie, 16 lutego – 1 marca: podkarpackie, lubelskie, śląskie, wielkopolskie, lubuskie. Ile kosztuje zimowisko i jak uzyskać dofinansowanie? Dzięki wsparciu FSUSR każdemu dziecku przysługuje dopłata w wysokości do 1100 zł. Rodzice dzieci objętych wsparciem poniosą jedynie koszt 900 zł za cały turnus. Dla uczestników bez uprawnień do dopłaty koszt wynosi 2000 zł. Liczba miejsc jest ograniczona – tylko 650 dzieci może skorzystać z tej formy wypoczynku. Uwaga, decyduje kolejność zgłoszeń! Jak zgłosić dziecko na ferie zimowe z Fundacją „Szansa dla Gmin”? Aby zgłosić dziecko, należy: Skontaktować się z regionalnym koordynatorem Fundacji „Szansa dla Gmin” (lista dostępna na stronie fundacji). Przedłożyć potwierdzenie ubezpieczenia w KRUS. Wypełnić i złożyć wymagane dokumenty aplikacyjne. Rodziny zainteresowane wyjazdem powinny działać jak najszybciej, ponieważ miejsc jest niewiele, a zainteresowanie programem – ogromne. Źródło: szansadlagmin.pl Zobacz też: 6 błędów wychowawczych szkoły. „Teraz muszę wszystko naprawiać w domu”
Czy pozwolić dziecku lać wosk w andrzejki? „Potem rodzice będą płakać”
Andrzejki zbliżają się wielkimi krokami, a w wielu szkołach i przedszkolach już trwa gorączka przygotowań: przebrania, dekoracje, zabawy i – oczywiście – lanie wosku. Choć dla większości z nas to sympatyczna tradycja z dzieciństwa, w ostatnich latach wokół niej narasta coraz więcej kontrowersji.
W sieci pojawiają się komentarze rodziców, którzy obawiają się „wprowadzania dzieci w zabobony” albo twierdzą, że wróżby mogą „mieszać im w głowach”. Pojawiają się wręcz dramatyczne ostrzeżenia: „Potem rodzice będą płakać”. A może – zamiast straszyć – wystarczy po prostu pozwolić dzieciom być dziećmi? Andrzejki w szkołach i przedszkolach: zabawa czy zagrożenie? Dla wielu osób lanie wosku to niewinna tradycja, której nie da się traktować serio. Odczytywanie z kształtu „przyszłej pracy” albo „kim zostaniesz, jak dorośniesz” jest dla dzieci bardziej śmiechem niż wróżbą. Ale co roku pojawiają się głosy rodziców, którzy traktują andrzejkowe wróżby z niepokojem. Padają wielkie słowa: „pogańskie praktyki”, „zabobony”, „zagrożenie duchowe”. Niektórzy żądają odwoływania andrzejek albo proszą o pisemne zgody na udział dziecka w zajęciach. Tymczasem nauczyciele nie kryją zdziwienia. Dla nich lanie wosku to element przedszkolnego folkloru, tak samo jak bal karnawałowy czy dzień dyni. Żadnych rytuałów, żadnych „poważnych przepowiedni”, a już na pewno – żadnych treści światopoglądowych. Dzieci zaś… po prostu świetnie się bawią. Dla nich to magiczny, trochę tajemniczy moment, który pobudza wyobraźnię i tworzy wspomnienia. A dokładnie o to chodzi w dzieciństwie. „Potem rodzice będą płakać” – czyli jak sami odbieramy dzieciom radość Co roku w social mediach pojawia się identyczny schemat: szkoła ogłasza zabawy andrzejkowe, większość rodziców przyjmuje to z uśmiechem, a potem pojawia się kilka głosów oburzenia. Argumenty bywają mocne – że to niezgodne z wiarą, że to tworzenie zamętu w głowie dziecka, że „potem rodzice będą płakać, bo sami zgodzili się na zabobony”. Tymczasem specjaliści są zgodni: lanie wosku to symboliczna zabawa, która ma dużo więcej wspólnego z bajkami, teatrem i kreatywną narracją niż z jakimikolwiek praktykami duchowymi. Dzieci nie analizują tego w dorosły sposób. Nie traktują kształtu z wosku jak prawdziwej przepowiedni. Widzą w tym tylko frajdę i chwilę „magii”, którą za kilka lat będą wspominać z uśmiechem. Problem zaczyna się dopiero wtedy, kiedy to dorośli nadają zwykłej zabawie dramatyczny ton. Pozwólmy dzieciom być dziećmi – bo to nie wraca Dzieciństwo składa się z krótkich, ulotnych momentów. Pierwszy bal, pierwsze przebranie, pierwsza zabawa z woskiem, która wydaje się wielką tajemnicą. Dorośli często martwią się o rzeczy, które dla dziecka nie mają absolutnie żadnego ciężaru. To właśnie my – rodzice – potrafimy skomplikować coś, co jest one day eventem pełnym śmiechu, brokatu i radosnego chaosu. A przecież szkoda tych chwil. Za kilka lat nasze dzieci przestaną wierzyć w Mikołaja, bajkową magię i to, że z wosku można odczytać przyszłość. Zanim staną się nastolatkami z telefonami w rękach i sceptycznym podejściem do wszystkiego, mamy tylko krótki czas, w którym wciąż patrzą na świat szeroko otwartymi oczami. Pozwólmy im więc lać ten wosk, śmiać się z dziwnych kształtów i próbować zgadnąć, czy to bardziej „pies”, czy „statek kosmiczny”. Bo jedyne, o co naprawdę możemy „płakać”, to o chwile, których sami im zabroniliśmy. Zobacz także: „Mój syn chodzi na religię, a na lekcji wychowawczej leje wosk. Nie ma na to mojej zgody”
Prezenty na klasowe mikołajki to kpina. „Mam tyle wydać na jakiś bzdet dla obcego dziecka?”
Siedziałam wieczorem nad mailem z informacją od wychowawczyni i czułam, jak mnie ściska w żołądku. Klasowe mikołajki miały być miłym gestem, a wyszło na to, że są kolejnym rachunkiem do zapłacenia.
Droga Redakcjo, piszę do was jako mama, która zwykle stara się nie robić afer o byle co. Naprawdę. Lubię, kiedy dzieci mają w szkole coś fajnego, lubię te ich małe tradycje, wspólne zdjęcia, śmiech w klasie. Tylko że tym razem nie potrafię przejść obojętnie. W klasie mojego dziecka ustalono, że na mikołajkowy prezent dla wylosowanego kolegi albo koleżanki mamy wydać około 100 zł. Sto złotych. Na drobiazg dla dziecka, którego często nawet nie znam z imienia. Najgorsze jest to, że było głosowanie i większość rodziców zagłosowała za taką kwotą. I teraz czuję się jak ta jedna maruda, co „psuje atmosferę”. Tylko że ja nie psuję atmosfery, ja próbuję w tej atmosferze oddychać i liczyć domowe wydatki. Klasowe mikołajki za 100 zł to presja dla rodziców Sto złotych to dla jednych nic, dla innych połowa tygodniowych zakupów. Sama nie jestem w tragicznej sytuacji, ale mam kredyt, rachunki, zajęcia dodatkowe dzieci, do tego codzienne wydatki, które rosną z miesiąca na miesiąc. Nie żyjemy w bajce. Kiedy słyszę „to tylko stówka”, to mam ochotę zapytać: dla kogo? Dla rodzica, który ma trójkę dzieci w różnych klasach, to już nie jest „tylko”. Dla samotnej mamy, dla kogoś, kto akurat ma cięższy czas, to jest dużo. I wtedy zaczyna się presja. Bo jak kupić prezent tańszy, skoro umówiliśmy się na „około 100 zł”. Jak powiedzieć dziecku, że nas nie stać, kiedy ono widzi, jak inni kupują? Jak nie czuć wstydu, że w grupie rodziców jesteś tą osobą, która mówi „nie”. Presja nie jest świąteczna. Presja jest ciężka, lepka i zostaje na długo po tym jednym dniu w grudniu. Prezenty na mikołajki w klasie przestały być symbolem Pamiętam mikołajki z mojej szkoły. Losowanie, radość, czasem paczka cukierków, czasem notesik, czasem ciepłe skarpetki. Nikt nie liczył, nikt nie porównywał. Chodziło o gest, o to, że ktoś o tobie pomyślał. Dzisiaj mam wrażenie, że prezent ma być jak z reklamy, najlepiej „na wypasie”. A potem dzieci w domu rozpakowują i porównują, kto dostał lepsze. I nawet jeśli nauczycielka mówi, że to nie wyścig, ten wyścig i tak się dzieje, cicho, między ławkami. Sto złotych ustawia całą zabawę na innym poziomie. Zamiast „miły drobiazg” robi się „poważny zakup”. Zamiast spontaniczności jest lista życzeń i szukanie w sklepach, żeby przypadkiem nie dać czegoś „gorszego”. I pytanie, które mi siedzi w głowie: po co. Po co dzieciom taka lekcja, że wartość gestu mierzy się kwotą. Jak ustalać kwotę na mikołajki w klasie, żeby nie bolało Nie mam pretensji do rodziców, którzy zagłosowali za stówką. Może ich stać, może chcieli dobrze, może nie pomyśleli, że dla kogoś to problem. Ale bardzo chciałabym, żeby takie decyzje były delikatniejsze. Żeby najpierw padło pytanie, co jest sensem tej zabawy. Żeby ktoś powiedział wprost, że kwota powinna być taka, żeby nikt nie czuł stresu. Żebyśmy nie budowali świątecznej tradycji na lęku. Moim zdaniem wystarczy niższy limit. 30, 40 zł. Albo wcale nie kwota, tylko zasada: mały, symboliczny prezent, najlepiej zrobiony własnoręcznie albo drobiazg, który nie rujnuje portfela. Mikołajki nie muszą być wystawą sklepową. Mogą być lekcją uważności i życzliwości. Wiem, że pewnie już nic nie zmienię w tej klasie w tym roku. Losowanie było, decyzja zapadła. Kupię prezent, bo nie chcę, żeby moje dziecko było jedynym, które się wyłamuje. Tylko robię to z poczuciem, że coś tu bardzo poszło nie tak. I dlatego piszę do was. Może ktoś to przeczyta i zanim w przyszłym roku wpisze w ankietę „100 zł”, zatrzyma się na chwilę. Pomyśli o tych rodzicach, którzy w ciszy zaciskają zęby, żeby tylko nie wyjść na biednych. Pomyśli o dzieciach, które mają się cieszyć świętami, a wchłaniają nasze napięcia. Ewelina Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Toksyczni rodzice rujnują życie dziecka. Po tych 10 zdaniach trudno się podnieść